Nhắc đến thế hệ 8X, người ta thường nghĩ đó là những bạn trẻ năng động và luôn tìm tòi, học hỏi, tự khẳng định mình. Thế nhưng cũng có không ít bạn trẻ lại bị “sức ì” kéo lại đằng sau, chỉ vì những thói quen của bản tính “cố hữu”.
Trong trường học
Có một lần tình cờ đọc trên báo, tôi thấy một giáo viên JEAN H. ( người Pháp) nhận xét về lớp trẻ Việt Nam như sau: “Thanh niên Việt nếu so với thanh niên các nước có phần kém tự tin và ít trưởng thành hơn. Tại lớp học, học sinh, sinh viên Việt Nam thường ít đặt câu hỏi, ít tranh luận với giáo viên về bài giảng”. Lời nhận xét của giáo sư JEAN H. giúp cho chúng ta cần nhìn nhận lại một lần nữa cách thức dạy và học của thầy trò Việt Nam ngày nay. Cấp 1, cấp 2, cấp 3, thậm chí cả đại học vẫn còn tình trạng giáo viên độc thoại, thầy đọc, trò chép một cách thụ động. Điều này đã vô tình thủ tiêu dần sự sáng tạo của lớp trẻ hiện nay.
Bộ Giáo Dục mỗi năm đều đổi mới, cải cách; nhưng bấy nhiêu lần “cách” là có bấy nhiêu lần “cải”, gây xôn xao dư luận xã hội mà chưa thực sự đem lại một hiệu quả đáng kể nào. Sinh viên bọn mình vẫn thường bảo nhau: “Thử hỏi tình trạng này còn kéo dài cho đến bao giờ? Học đại học mà chép bài còn kinh hơn cả lớp một, lớp hai”. Đặc biệt là những môn học Đại Cương, sinh viên bọn tớ đều vật vã, học một cách miễn cưỡng và chẳng có tí tẹo hứng thú nào. Đến khi học những môn chuyên ngành, sinh viên đều náo nức chờ đợi nhưng khi học rồi thì chán ngán vì toàn học chay và tưởng tượng. Bích Thuỷ - sinh viên khoa Báo Chí trường Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn phàn nàn: “Năm nay mình học môn nghệ thuật chụp ảnh nhưng thầy cô giảng mà không có một công cụ nào để mình hoạ, tụi mình ngồi dưới lớp phải vận dụng não bộ liên tục để hình dung ra máy chụp hình, máy quay phim. Nhưng nhớ mấy thì một tuần sau cũng bó tay. Thanh Ngọc – sinh viên trường ĐH Kinh Tế cho biết thêm: “Những môn học kỹ năng thì còn ham hố chứ đến môn xã hội thì đa số sinh viên bọn tôi đều gọi là “giờ gây mê”…
Về đến nhà
Đa số các gia đình khá giả ở Việt Nam hiện nay con cái của họ, đặc biệt là con trai, về nhà chỉ biết chơi và học hành, không giúp việc nhà cho bố mẹ. Bao nhiêu công việc đùn đẩy cả cho chị, mẹ hay người giúp việc. Thậm chí có nhiều “công tử bột” chỉ biết chơi và không lo học hành gì. Nhiều bạn nữ học lớp 10 vẫn chưa biết ủi quần áo, nấu nồi cơm. Nhiều cô nàng sinh viên “tiểu thư” thì hỡi ôi, cơm không biết nấu, chén không biết rửa, đồ không biết giặt. Tóm lại tất tần tật mọi chuyện nhà cửa cô nàng đều có khái niệm “không biết, không nghe và chưa thấy bao giờ”. Tận mắt chứng kiến nhiều cô bạn gái cùng học chung với tôi ở giảng đường đại học, thật tôi không thể tin nổi.
Điều này thật khác xa với phương Tây, con cái trong nhà đều phải tham gia phụ giúp việc nhà. Con gái cũng như con trai đều phải làm việc nhà, cùng nhau lau dọn, cơm nước. Họ tập cho con cái của mình tính năng động và tự lập ngay từ rất sớm.Con cái đến năm 16-18 tuổi là phải tự lo cho bản thân và sống tự lập rồi. Nhìn vào các bạn trẻ Việt Nam bây giờ ngẫm lại thấy họ như những vỏ ốc được bao bọc kỹ. Có những bạn dù đã học lớp 11, 12 thậm chí lên Đại Học vẫn có ba đưa, mẹ đón. Về đến nhà thì cơm nước cũng có người lo sẵn cho, không cần phải bận tâm.
Cứ như vậy, các bạn sinh ra tâm lí ỷ lại vào bố mẹ, người thân. Cuộc đời đâu phải lúc nào cũng “trải sẵn thảm hoa” cho các bạn ấy, đâu phải lúc nào các bạn cũng được bố mẹ lo lắng, chở che. Giả sử đến một lúc nào đó khi bên cạnh các bạn không còn ai nữa thì sẽ ra sao? Liệu các bạn có thể tự thân vận động, tự lập gánh vác mọi chuyện hay không? Đây chính là hậu quả của việc ba mẹ qúa cưng chiều con cái, hậu quả của lối sống ỷ lại, không tự lập của lớp trẻ bây giờ.
Khi đi làm ở cơ quan
Vẫn với tinh thần làm việc một cách thụ động trong nhà trường, các bạn trẻ thường không dám chủ động trong công việc, ít dám đặt câu hỏi với cấp trên, chỉ biết vâng dạ và hoàn thành công việc được giao. Thử hỏi với cách hành xử như vậy thì liệu biết đến bao giờ chúng ta có thể thi đua cạnh tranh với ai?
Không những vậy, một số chuyên gia cao cấp khi làm việc với một số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp cử nhân hoặc thạc sĩ ở nước ngoài về đều có cảm giác hụt hẫng và thất vọng. Có lẽ chúng ta cần xác định lại cho rõ giữa “bằng cấp cao, học giỏi” với “tay nghề cao, làm giỏi”. Điều này cần phải xem lại chương trình đào tạo nguồn nhân lực của nước ta hiện nay: lý thuyết nhiều hơn thực hành. Chính vì vậy, khi những sinh viên tốt nghiệp ra trường, dù có trong tay tấm bằng “khá, giỏi” nhưng khi đi làm vẫn lúng túng trước những phương tiện kỹ thuật hiện đại, trước những tác phong và phương cách làm việc của cấp trên, đặc biệt cấp trên là người nước ngoài.
Thanh niên Việt Nam còn thiếu tác phong công nghiệp và chưa có kỉ luật lao động. Về điều này thì thanh niên Việt Nam cần học hỏi nhiều ở thanh niên Nhật Bản. Họ làm việc chăm chỉ ngay cả khi cơ quan tan sở, họ đi làm đúng giờ, họ không tự tiện về sớm khi chưa hết giờ làm việc. Trong khi đó, thanh niên Việt Nam thường hay đi trễ, về sớm, lãng phí khá nhiều thời gian lao động, lang thang quán cà phê tán gẫu.Vậy mà việc này vẫn được coi là “chuyện thường ngày ở huyện”.
Thế hệ trẻ Việt Nam được đánh giá rất cao và là niềm kỳ vọng cho tương lai. Tuy nhiên, có một bộ phận nhỏ đang bị chê nhiều hơn là khen. Viết bài này, mình chỉ muốn nói :Điều quan trọng và cốt lõi là chúng ta nên tiếp thu những lời “chê”, những lời phê phán có thiện ý xây dựng để giúp chúng ta nhìn lại mình và hoàn thiện bản thân hơn. Dù biết rằng “sự thật mất lòng” nhưng “thuốc đắng” thì bao giờ cũng giúp “dã tật”. Khi ta chịu khó nghe người khác nói về những khiếm khuyết, nhược điểm của mình, âu đó cũng là một cách học hỏi thêm được nhiều điều bổ ích.
