Giữ gìn môi trường và bảo tồn hệ sinh thái đang trở thành nền tảng để vịnh Hạ Long phát triển du lịch xanh, nâng cao sức hấp dẫn của di sản và hướng tới tăng trưởng bền vững.
Những ngày đầu hè, dòng du khách đổ về tham quan vịnh ngày càng đông nhưng đa số đều hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Môi trường mặt vịnh cũng sạch hơn nhờ hoạt động thu gom rác, giám sát thường xuyên. Những chuyển biến này góp phần bảo vệ hệ sinh thái và xây dựng hình ảnh điểm đến du lịch xanh, thân thiện với môi trường.
Theo lãnh đạo Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử, những kết quả trên là một phần trong các hoạt động bảo vệ môi trường được triển khai đồng bộ, góp phần bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ không gian xanh và tạo nền tảng cho phát triển du lịch bền vững.
Thực tế, chương trình “Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa” được triển khai từ năm 2019, đã tạo những chuyển biến tích cực, dần trở thành nền nếp. Tiếp nối những kết quả đó, những tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tăng cường giám sát môi trường trên và ven bờ vịnh Hạ Long, thực hiện hơn 50 lượt kiểm tra, thu gom và xử lý gần 241 tấn rác thải cùng nhiều đợt tuyên truyền được triển khai đối với chủ tàu du lịch, hướng dẫn viên và du khách.
Không chỉ vậy, công tác bảo tồn thiên nhiên cũng được đẩy mạnh thông qua bảo vệ hệ sinh thái và gìn giữ đa dạng sinh học. Quý I/2026, Ban tham gia tái thả 600 mảnh san hô nhân giống nhân tạo; triển khai nghiên cứu đa dạng sinh học, khảo sát rạn san hô, điều tra thực vật quý hiếm và xây dựng cơ sở dữ liệu hồ nước mặn. Cùng với đó, tiếp tục số hóa dữ liệu hệ sinh thái, đa dạng sinh học và các giá trị địa chất, địa mạo phục vụ bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Những nỗ lực ấy không chỉ bảo vệ hệ sinh thái với hơn 3.000 loài động, thực vật mà còn tạo nguồn tài nguyên cốt lõi cho du lịch. Trong xu hướng hiện nay, du khách ngày càng ưu tiên các điểm đến xanh, thân thiện với môi trường. Vì vậy, bảo tồn thiên nhiên cũng chính là đầu tư cho tương lai của du lịch.
Không chỉ vậy, việc thúc đẩy du lịch gắn với bảo tồn, phát triển bền vững các nguồn tài nguyên, sinh thái cũng được Ban chú trọng. Các sản phẩm, hoạt động du lịch mới gần đây đều được xây dựng trên nguyên tắc bảo vệ cảnh quan, môi trường và giá trị di sản; nhiều phương án quản lý bãi tắm, điểm tham quan, dịch vụ vui chơi giải trí được nghiên cứu theo hướng kiểm soát sức tải, giảm tác động đến môi trường tự nhiên.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc kết nối tuyến du lịch liên thông giữa vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà. Sự liên kết này không chỉ mở rộng không gian trải nghiệm mà còn góp phần giảm áp lực lên những điểm tham quan truyền thống.
Song song với việc mở rộng không gian du lịch, nhiều giá trị văn hóa và sinh thái đặc sắc của vịnh Hạ Long cũng đang được nghiên cứu, khai thác hiệu quả hơn. Việc đầu tư, nâng cấp Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn, phục dựng văn hóa làng chài, phát huy giá trị khảo cổ cùng tri thức và đời sống cư dân vùng biển đang góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch giàu bản sắc. Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch xanh, năm 2026 Ban tiếp tục hoàn thiện hồ sơ phát triển 6 sản phẩm du lịch trên vịnh Hạ Long, gồm du thuyền ngắm cảnh, khu dịch vụ giải trí biển tại hòn Đại Thành và các trải nghiệm gắn với không gian di sản.
Về lâu dài, nhiều đề án trọng điểm như bảo tồn, phát huy giá trị di sản vịnh Hạ Long - Yên Tử gắn với vịnh Bái Tử Long, thành lập Công viên biển Bái Tử Long và giáo dục di sản giai đoạn 2026 - 2030 đang được triển khai, tạo nền tảng cho phát triển du lịch xanh.
Hiệu quả của việc đặt bảo vệ môi trường ở vị trí trung tâm trong phát triển du lịch được thể hiện qua sức hút của điểm đến. Năm 2025, vịnh Hạ Long đón khoảng 3,5 triệu lượt khách; nhiều sản phẩm du lịch mới tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn của di sản, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển bền vững, lâu dài.
