Chúng tôi đến Quan Lạn, Minh Châu một ngày đầu tháng Chạp tiết trời giá buốt, nhưng cái lạnh se sắt của mùa đông dường như đã bị đẩy lùi bởi niềm vui ngập tràn của những người dân đảo khi đón dòng điện lưới quốc gia về. Khắp nơi trên những con đường làng, ngõ xóm, đâu đâu cũng bắt gặp những khuôn mặt tươi rói. Mặc dù còn gần một tháng nữa mới đến Tết nhưng dường như ở đây mùa Xuân đã tràn về.
Thoả ước mơ bao đời
Dẫn chúng tôi đi thăm đảo, ông Phạm Văn Hữu (thôn Tân Phong, xã Quan Lạn) tâm sự: Gắn bó gần hết một đời người với đảo, những tưởng thế hệ chúng tôi rồi thế hệ các con, các cháu cũng không có cơ may nhìn thấy ánh sáng lung linh của điện lưới quốc gia. Vậy mà, xuân này cuộc sống của bà con 5 xã đảo Vân Đồn đã bước sang một trang mới. Điện về, không chỉ thoả ước nguyện ngàn đời của người dân đảo mà còn thắp sáng những ước mơ, dự định tương lai của bao thế hệ nơi đây.
Có thể nói, điện về đã làm thay đổi cuộc sống của người dân nơi đây. Với địa hình đặc thù nằm giữa biển khơi nên những năm qua, người dân 5 xã đảo huyện Vân Đồn đành khắc phục khó khăn bằng cách sử dụng máy phát điện chạy bằng dầu diezel hoặc tấm pin năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, việc sử dụng những thiết bị trên cũng gặp không ít bất cập. Điển hình như xã Quan Lạn, hệ thống điện hạ áp ở đây do tư nhân đầu tư nên những năm qua, giá điện sinh hoạt ở Quan Lạn vẫn được coi là đắt nhất thế giới. Trung bình 1kWh điện người dân phải trả 18.000 - 20.0000 đồng. Cũng vì giá điện quá cao nên phần lớn người dân đều hạn chế tối đa việc sử dụng điện thông thường, nhiều gia đình hoàn cảnh quá khó khăn đã không đăng ký sử dụng điện. Hơn nữa, nguồn điện cũng chỉ được dùng khoảng 4 giờ/ngày, thường xuyên chập chờn, mất ổn định đã khiến cho đời sống, sản xuất kinh doanh, phát triển du lịch của người dân, doanh nghiệp xã Quan Lạn gặp không ít khó khăn. Còn ở Ngọc Vừng, mặc dù xã đã được lắp đặt gần 500 tấm pin năng lượng mặt trời do chương trình DED của Tổ chức phi chính phủ Đức tài trợ, tuy nhiên, nguồn năng lượng từ pin mặt trời chỉ sử dụng được các thiết bị có công suất thấp như bóng điện, ti vi, quạt máy… Đó chưa kể khi xã muốn mở mang các ngành nghề cho người dân như: Sửa xe máy, cơ khí, nghề mộc, chế biến hải sản, sản xuất đá lạnh... buộc phải dùng máy móc, thì nguồn điện này không thể đáp ứng được. Mặt khác, điện chỉ dồi dào vào những ngày nắng to, còn khi mưa kéo dài thì rất kém. Buồn nhất là xã Thắng Lợi, do không có điện lưới mà Trạm cấp nước sinh hoạt xây rồi cũng đành làm “của để dành”. Bởi lẽ khi muốn có nguồn nước cung cấp cho các hộ dân, cán bộ Trạm buộc phải chạy máy bơm bằng dầu và giá nước bị đội lên đến 50.000 đồng/m3 nên các hộ dân ở đây đành tự thân vận động tìm nguồn nước sinh hoạt. Ngoài ra còn rất nhiều những khó khăn khác mà từ tiêu chí này không đạt nên dẫn đến những tiêu chí khác cũng bị vướng như: Tỷ lệ hộ nghèo cao; thu nhập bình quân của người dân thấp... Chính vì vậy, bao nhiêu năm qua, các xã đảo này luôn ở trong tình trạng “khát điện”.
Những người mang mùa xuân về với đảo
Trước thực trạng trên, ngay sau khi huyện Cô Tô chính thức có điện lưới quốc gia vào tháng 10-2013, lãnh đạo tỉnh và ngành Điện đã bàn đến việc tiếp tục “chung tay” đưa điện ra 5 xã đảo huyện Vân Đồn. Chỉ sau một thời gian rất ngắn thống nhất chủ trương, tháng 4-2014, Dự án đã chính thức được tổ chức khởi công. Theo dự kiến, Dự án sẽ được hoàn thành trước Tết Nguyên đán Ất Mùi 2015. Do đảo nằm xa đất liền, tuyến đường dây trên không đi qua nhiều địa hình núi cao, hiểm trở, nhiều khoảng vượt biển lớn nên việc thi công đã gặp không ít khó khăn, vướng mắc, nhất là công tác vận chuyển vật tư, vật liệu, trang thiết bị máy móc thi công. Trong đó đặc biệt phải kể đến tuyến đường dây trung thế cấp điện cho đảo Thắng Lợi và đảo Ngọc Vừng. Để đảm bảo cho tàu lớn qua lại, công trình cấp điện cho 2 xã đảo này đã phải xây dựng một cột thép cao 98m, chiều dài hơn 1.200m.
Ông Nguyễn Sông Thao, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Quảng Ninh cho biết: Để đưa điện vượt biển ra với bà con nhân dân, trong vòng 8 tháng, đơn vị thi công phải hoàn tất việc xây dựng mới khoảng 2.300 cột điện các loại; kéo trên 84km đường dây trung áp; 53km đường dây hạ áp; lắp đặt 21 trạm biến áp… Đây có thể nói là một khối lượng công việc khổng lồ, trong khi địa hình thi công vô cùng khó khăn, phức tạp, phần lớn các cột điện đều dựng cheo leo trên các vách núi. Do vậy, để có thể hoàn thiện những hạng mục trên, Công ty cùng với các đơn vị thi công đã “căng mình”, chạy đua hết tốc lực cùng với thời gian. Mục tiêu của chúng tôi là không thể “lỡ hẹn” với bà con.
Theo đó, tại các khu vực thi công, các nhà thầu đã huy động cao độ máy móc, thiết bị từ đất liền ra san ủi, tăng nhân lực vận chuyển; những ngày thời tiết thuận lợi, các sà lan đều cho chạy hết công suất để tập kết vật liệu. Đơn cử như công trình cấp điện cho xã Bản Sen, có thời điểm Công ty CP Ứng dụng và Phát triển công nghệ thông tin đã phải huy động quân số trên 800 người gần bằng số dân trên đảo, làm liên tục từ 5 giờ đến 18 giờ kể cả những ngày nghỉ lễ; vị trí cột nào không thể vận chuyển bằng máy xúc và sức người, nhà thầu đã mang ngựa từ đất liền ra để thồ xi măng, cát đá. Tương tự như xã đảo Bản Sen, 4 xã đảo còn lại cũng được các nhà thầu tập trung triển khai các giải pháp để thi công gấp rút. Đồng thời, để góp phần đẩy nhanh tiến độ, hàng nghìn mét vuông đất, hàng chục ha cây lâm nghiệp đã được người dân tự nguyện ký cam kết ủng hộ Dự án. Do vậy, chỉ sau một thời gian thi công “thần tốc”, dòng điện lưới quốc gia đã vươn ra tất cả các xã đảo. Đúng 18 giờ 30’ ngày 3-1-2015, Công ty Điện lực Quảng Ninh đã đóng điện thành công cho xã đảo Ngọc Vừng, xã đảo cuối cùng của huyện Vân Đồn đã chính thức có điện lưới quốc gia.
Vĩ thanh
Đã có mặt trong nhiều chuyến đi nghiệm thu, đóng điện nhưng ngày mỗi xã đảo Vân Đồn có điện lại mang lại cho chúng tôi nhiều cảm xúc vỡ oà khác nhau. Tôi vẫn còn nhớ như in hình ảnh bà Hoàng Thị Hiệp (60 tuổi, thôn Thái Hoà) đứng ngẩn ngơ hàng giờ ngắm ngọn đèn đường vào buổi tối ngày 15-12-2014, tối đầu tiên Quan Lạn có điện lưới. Trò chuyện với chúng tôi, bà Hiệp hồ hởi cho biết: Đến tận lúc này tôi vẫn có cảm giác như trong một giấc mơ ấy, không nghĩ là có ngày giấc mơ này sẽ thành hiện thực. Sống quá nửa đời người rồi, nhưng sẽ chẳng có mùa xuân nào tôi thấy vui và hạnh phúc như mùa xuân năm nay. Có điện lưới quốc gia, gánh nặng về chi phí sinh hoạt, sản xuất cho người dân và doanh nghiệp đã giảm đi rất nhiều. Vui nhất là tụi trẻ con, tối không phải ở trong nhà vì giờ có đèn đường sáng trưng, tiếng ti vi, loa đài vang khắp đảo.
Còn đối với ông Hoàng Văn Quảng, Bí thư Đảng uỷ xã Ngọc Vừng, Dự án đưa điện ra 5 xã đảo hoàn thành trước Tết Nguyên đán thực sự là kỳ tích khi đã hiện thực hoá ước mơ từ bao đời nay của người dân. Như vậy trở lực lớn nhất đối với các xã đảo là điện đã không còn. Nguồn điện mới sẽ rút ngắn khoảng cách giữa đảo xa với đất liền, giúp nhân dân trong xã có điều kiện để mở rộng sản xuất, kinh doanh các dịch vụ như: Chạy nước đá, sản xuất đồ mộc, cơ khí, kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, ăn uống...
Chia sẻ với chúng tôi, ông Hoàng Đình Anh, Giám đốc Khu resort Minh Châu, khẳng định: Có điện lưới rồi, tốc độ tăng trưởng du lịch ở tuyến đảo này sẽ mạnh lên rất nhiều. Trên cơ sở hệ thống dịch vụ đã có, Công ty sẽ đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất cũng như chất lượng các sản phẩm du lịch để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách... Như vậy là “chiếc vòng kim cô” kìm hãm sự phát triển của 5 xã đảo đã được gỡ bỏ. Chỉ trong thời gian không xa, dòng điện lưới sẽ mang lại sự chuyển mình và sức bật mới, là điều kiện then chốt để thực hiện thành công chủ trương xây dựng Vân Đồn thành đặc khu kinh tế. Từ đây, 5 xã đảo của Vân Đồn sẽ giống như ngôi sao 5 cánh sáng bừng giữa biển trời Đông Bắc của Tổ quốc.
Chia tay bà con các xã đảo, trên đường quay trở về đất liền, chúng tôi có cảm giác lâng lâng khi nhớ đến 2 câu thơ mà bà Hoàng Thị Hiệp đã đọc trước khi tàu rời cảng:
“Ai về Vân Hải quê tôi
Mà xem đảo nhỏ một thời, đổi thay”
Hoàng Nga
