Được triển khai từ năm 2017, mô hình kết hợp chuồng nuôi gia súc, nhà tiêu hợp vệ sinh và hầm khí biogas ở xã Đồng Tâm (huyện Bình Liêu) đã khẳng định nhiều ưu việt và là một trong những mô hình hay cần được nhân rộng trên địa bàn vùng nông thôn, miền núi của Quảng Ninh. Qua đó nhằm góp phần thực hiện chủ đề công tác năm 2018 của tỉnh về bảo vệ và nâng cao chất lượng môi trường tự nhiên cũng như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.
Là xã đặc biệt khó khăn của huyện Bình Liêu, Đồng Tâm có 5 dân tộc sinh sống gồm Tày, Dao, Sán Chỉ, Hoa, Kinh, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 99% tổng số dân. Tập quán, nếp sinh hoạt, bố trí khu vực chăn nuôi gia súc, gia cầm của đồng bào trên địa bàn xã từ nhiều năm nay chưa khoa học.
Theo lãnh đạo xã Đồng Tâm, qua rà soát thực tế trong các thôn, bản trên địa bàn xã đều thấy, tình trạng mất vệ sinh trong sinh hoạt, chăn nuôi rất là bất cập. Các hộ dân trên địa bàn xã chưa có nhà tiêu hợp vệ sinh còn rất cao, chiếm 40% tổng số hộ, đặc biệt nhiều hộ chưa có chuồng trại chăn nuôi đảm bảo vệ sinh, bố trí sát cạnh nhà ở, chất thải của gia súc không được thu dọn thường xuyên... Đây cũng chính là một trong những rào cản trong quá trình thực hiện giảm nghèo theo tiêu chí nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2020 hiện nay.
Để giải bài toán trên, năm 2017, xã Đồng Tâm đã triển khai đề án mô hình kết hợp chuồng nuôi gia súc, nhà tiêu hợp vệ sinh và hầm khí biogas (gọi tắt là đề án 3 trong 1). Hiện đề án này đang tiếp tục được triển khai với mục tiêu cải thiện môi trường sinh hoạt và sản xuất của các hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn xã. Đồng thời, tận dụng nguồn rác thải, chất thải trong sinh hoạt, chăn nuôi để tạo ra khí đốt sử dụng cho sinh hoạt gia đình, giảm thiểu sử dụng nguồn chất đốt từ củi, tận dụng được nguồn nước phân đã qua phân hủy để chăm sóc cho cây trồng, hoa màu, tăng năng suất cây trồng, tăng thu nhập cho nhân dân.
Trong khuôn khổ đề án này, 70 hộ dân được thụ hưởng hỗ trợ xây dựng 81 công trình, bao gồm: Nhà tiêu hợp vệ sinh, chuồng trại và hầm khí biogas. Bên cạnh nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước được lồng ghép từ nguồn vốn như Đề án 196, Đề án 755 về chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, hộ nghèo ở xã, thôn ĐBKK..., phần còn lại là do người dân đối ứng để xây dựng.
Đồng chí Hoàng Kiên Trung, Bí thư Đảng ủy xã Đồng Tâm, cho biết: Để thay đổi tập quán của đồng bào dân tộc trên địa bàn xã trong việc di chuyển chuồng trại ra xa nơi ở, xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh là điều không hề dễ dàng. Cấp ủy, chính quyền địa phương đã bám sát nhân dân, tuyên truyền, vận động, triển khai các mô hình điểm theo hướng “cầm tay chỉ việc” để người dân thấy rõ lợi ích từ đó ủng hộ. Đến nay, trên địa bàn xã Đồng Tâm đã có 272 hộ đăng ký xây dựng chuồng trâu, chuồng lợn, nhà tiêu hợp vệ sinh và hầm khí biogas.
Cùng với hệ thống nhà vệ sinh tự hoại, hầm khí biogas theo quy chuẩn kỹ thuật, một điểm nhấn trong đề án 3 trong 1 đó là mô hình chuồng trâu, bò thoát nước tự động. Theo đó, chuồng được xây dựng kiên cố, nền chuồng bằng tấm bê tông dày 8cm, có đục lỗ; tường bao quanh để che rét về mùa đông, tránh mưa hắt; mái che được lợp bằng proximăng hoặc vật liệu khác do nhân dân tự chuẩn bị. Chuồng thiết kế có rãnh thoát nước đảm bảo an toàn cho công trình và rãnh thu gom chất thải, bể chứa chất thải gia súc đảm bảo vệ sinh môi trường và thẩm mỹ công trình. Ông Chìu Thanh Sáng, thôn Phiêng Chiểng, xã Đồng Tâm, cho biết: Được cán bộ xã vận động, hỗ trợ xây dựng, đến nay gia đình tôi đã hoàn thiện chuồng trâu thoát nước tự động, chuồng cũng được đặt xa nơi ở hơn so với trước đây. Chúng tôi thấy chuồng trâu mới rất nhiều ưu điểm, nền chuồng luôn sạch sẽ, không bị đọng nước, đỡ mùi hôi hơn...
Trên cơ sở những mô hình điểm đã triển khai, tới đây, xã sẽ triển khai chuyển giao kỹ thuật xây dựng và nhân rộng trên địa bàn. Qua đó, góp phần hoàn thành các chỉ tiêu về môi trường, đẩy nhanh tiến độ cán đích nông thôn mới vào năm 2019.
Phương Thúy
