Vụ việc xảy ra cách đây đã hơn 6 tháng (5-8-2008), nhưng đến nay mỗi khi nhắc lại, người dân ở phường Thanh Sơn (Uông Bí) vẫn chưa hết kinh hoàng. Giữa ban ngày, tại khu vực Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển Uông Bí, Nguyễn Đức Minh và Nguyễn Mạnh Hùng, đều SN 1993, trú tại khu 8, phường Thanh Sơn đã dùng dao nhọn đâm lái xe ôm để cướp xe.
Hay vụ dùng súng bắn đạn ghém, bắn chết anh Đỗ Phi Hùng, ngày 22-1-2009 tại phường Hồng Hải (TP Hạ Long). Chủ mưu là Nguyễn Minh Đức, SN 1975, trú tại khu 4, phường Hồng Gai (TP Hạ Long), người trực tiếp gây án là Nguyễn Mạnh Tùng, SN 1991 và Lê Mai Phi, SN 1990, đều trú tại phường Hồng Gai. Mới đây, ngày 3-2-2009, Công an TP Hạ Long đã khám phá nhanh một ổ nhóm gồm 5 thanh, thiếu niên có độ tuổi từ 14-19, chuyên dùng hung khí huỷ hoại tài sản và cướp tiền của một số lái xe ô tô và khách tại những quán ăn đêm trên địa bàn. Trước cơ quan Công an, các đối tượng khai nhận chỉ trong một thời gian ngắn (từ cuối tháng 12-2008 đến đầu tháng 1-2009) đã gây ra 6 vụ cướp và huỷ hoại tài sản. Tìm hiểu thêm chúng tôi được biết: Trong năm 2008, toàn tỉnh xảy ra 200 vụ phạm pháp hình sự (PPHS) do 340 đối tượng là người chưa thành niên gây ra, so với năm 2007 tăng 32 vụ và 76 đối tượng. Trong đó có 54/200 vụ và 81/340 đối tượng PPHS là trẻ em (dưới 16 tuổi) gây ra và có 49/340 đối tượng PPHS là học sinh phổ thông. Trong số vụ, đối tượng PPHS năm 2008, cơ quan chức năng đã khởi tố, đề nghị truy tố 120 vụ, 212 đối tượng phạm các tội như: Giết người, cướp, cưỡng đoạt tài sản, hiếp dâm, phá huỷ công trình quan trọng về ANQG, cố ý gây thương tích, mua bán trái phép chất ma tuý. Tiếp xúc với các điều tra viên thụ lý hồ sơ các vụ án liên quan đến thanh, thiếu niên, chúng tôi cảm nhận được từ các anh là tâm trạng buồn và những suy tư, trăn trở khi những kẻ phạm tội bị truy tố trước pháp luật còn rất trẻ, trong đó có những người có học, lại xuất thân từ những gia đình cơ bản. Khi bị bắt, nhiều người trong số họ đều bày tỏ sự ân hận... “Cú ngã” của những thanh, thiếu niên này không chỉ là nỗi đau của người thân, mà còn khiến những người có trách nhiệm luôn day dứt lương tâm.
Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật ngày càng có chiều hướng gia tăng? Trao đổi với chúng tôi, Trung tá Thái Hồng Công, Phó trưởng Phòng CSĐT về TTXH - Công an tỉnh cho biết: Lỗi trước hết do sự buông lỏng quản lý giáo dục, thiếu quan tâm đến con cái của các bậc phụ huynh. Nhiều trường hợp phạm tội bắt nguồn từ sự “đổ vỡ” của người lớn trong gia đình. Có những gia đình khi phát hiện con em mình vi phạm, lại bao che, không chủ động trình báo hoặc phối hợp với cơ quan chức năng có biện pháp ngăn chặn, phòng ngừa và răn đe kịp thời. Việc buông lỏng quản lý nhà nước của các cơ quan chức năng đối với các dịch vụ văn hoá, nhất là Internet, phim ảnh, trò chơi bạo lực… trong khi các điểm vui chơi công cộng dành cho thanh thiếu niên từ tỉnh đến cơ sở hiện còn thiếu và yếu cũng là “tác nhân” gây phạm tội trong lứa tuổi trẻ. Các tổ chức đoàn thể ở phường xã, trường học phối với cơ quan chức năng và gia đình tuyên truyền giáo dục pháp luật đối với thanh, thiếu niên; quản lý giáo dục, giúp đỡ thanh thiếu niên hư, đối tượng có nguy cơ vi phạm pháp luật tại cộng đồng dân cư còn ở mức độ nhất định, nên hiệu quả cũng hạn chế.
Nhằm ngăn chặn, kiềm chế sự gia tăng của loại tội phạm này, các cấp, ngành, đoàn thể cần cùng vào cuộc đồng bộ, có những giải pháp tích cực. Đặc biệt, mỗi gia đình phải là môi trường trong sạch, lành mạnh tạo chỗ dựa vững chắc và động lực cho con cái phát triển, trưởng thành. Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật được thực hiện bằng nhiều hình thức, nội dung và phù hợp với từng đối tượng để thanh, thiếu niên nâng cao nhận thức, tự bảo vệ mình và tích cực đấu tranh, tố giác, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Cấp uỷ, chính quyền, các đoàn thể quan tâm tổ chức các hoạt động bổ ích thu hút, thúc đẩy sự phát triển thể chất, tư duy trong sáng lành mạnh cho thanh, thiếu niên; tăng cường các mô hình dạy nghề, tạo việc làm cho những thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn, người đến tuổi lao động và những người lầm lỗi đã hoàn lương… nhằm ngăn ngừa nảy sinh phạm tội và tái phạm tội. Ngành chức năng đẩy mạnh hơn nữa công tác làm trong sạch môi trường, địa bàn khu vực nơi tập trung đông thanh, thiếu niên. Khi các vụ án xảy ra trên địa bàn liên quan đến thanh, thiếu niên, các gia đình, nhà trường, chính quyền, đoàn thể địa phương và công an ở địa bàn cần kịp thời đánh giá nguyên nhân, rút ra những bài học, thông báo rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng để mọi người biết cảnh giác, đề phòng.
