Trước thách thức duy trì sản lượng khi nguồn tài nguyên than lộ thiên ngày càng giảm, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang đẩy mạnh chiến lược khai thác than hầm lò xuống sâu và mở rộng diện sản xuất. Hàng loạt dự án hầm lò quy mô lớn được đầu tư, không chỉ nâng cao năng lực khai thác mà còn giúp ngành Than làm chủ công nghệ hiện đại, khai thác hiệu quả các tầng than sâu hơn, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.
Công ty CP Than Hà Lầm là một trong những đơn vị tiên phong thực hiện chiến lược xuống sâu của TKV. Ngày 3/2/2009, Công ty mở vỉa những mét lò giếng đứng đầu tiên của dự án đầu tư khai thác phần dưới mức -50m, công suất 2,4 triệu tấn/năm. Đây là dự án khai thác mở vỉa bằng 3 giếng đứng đến mức sâu -300m, là mức khai thác sâu nhất của ngành Than thời điểm đó. Để bảo đảm duy trì sản xuất ổn định, Công ty đầu tư đồng bộ 2 dây chuyền cơ giới hóa gồm: Lò chợ công suất 600.000 tấn/năm và lò chợ cơ giới hóa công suất 1,2 triệu tấn/năm. Sau 16 năm khai thác, cả hai lò chợ cơ giới hóa đều hoạt động hiệu quả, góp phần quan trọng giúp Hà Lầm giữ vững sản lượng. Mặc dù vậy, khi diện sản xuất ở mức -300m ngày càng bị thu hẹp, Công ty buộc phải xuống sâu hơn để duy trì sản xuất.
Ông Nguyễn Văn Bắc, Phó Giám đốc Công ty CP Than Hà Lầm, cho biết: Hiện Công ty đồng thời duy trì sản xuất ở mức -300m và đẩy nhanh tiến độ đào lò xuống mức -550m để mở rộng diện khai thác. Trong thời gian tới, Công ty triển khai đào các đường lò nghiêng xuống mức -550m, tạo diện sản xuất mới nhằm bảo đảm sản lượng ổn định và hướng tới mục tiêu đạt công suất mỏ 2,4 triệu tấn/năm. Theo kế hoạch, các đường lò xuống mức -550m sẽ hoàn thành và cho ra tấn than đầu tiên vào năm 2029. Giai đoạn 2029-2038, Công ty sẽ duy trì công suất ổn định của mỏ trong, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững và lâu dài trong điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu.
Song song với hành trình xuống sâu của Than Hà Lầm, nhiều đơn vị của TKV cũng ghi dấu những bước đi tiên phong trong khai thác hầm lò hiện đại. Tiêu biểu, Công ty CP Than Núi Béo là đơn vị đầu tiên trong Tập đoàn chuyển đổi thành công từ khai thác lộ thiên sang khai thác hầm lò. Để chinh phục các tầng than sâu, công ty đã đầu tư đồng bộ về công nghệ, thiết bị và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi toàn diện.
Trên cơ sở đó, năm 2012, dự án khai thác hầm lò mỏ Than Núi Béo với công suất 2 triệu tấn/năm và tổng mức đầu tư 5.300 tỷ đồng chính thức được khởi công, đánh dấu bước ngoặt quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển hiện đại và bền vững. Đầu tháng 5/2017, lò chợ đầu tiên do Công ty tự thi công, công suất thiết kế 250.000 tấn/năm, chính thức cho ra tấn than hầm lò đầu tiên, mở ra giai đoạn chinh phục những tầng than sâu.
Còn tại Công ty CP Than Núi Béo từ cuối năm 2021, sau khi hoàn thành toàn bộ phần xây dựng cơ bản và đóng cửa khai thác lộ thiên, Than Núi Béo bước vào sản xuất hầm lò hoàn toàn. Cũng thời điểm này, mỏ đón tấn than hầm lò thứ 1 triệu của năm 2021, tạo dấu mốc khẳng định hướng đi đúng đắn của mô hình khai thác mới. Những năm gần đây, sản lượng hầm lò của Công ty tăng trưởng ổn định.
Năm 2024, đơn vị khai thác 1,63 triệu tấn than nguyên khai, đảm bảo việc làm cho hơn 3.000 lao động. Chỉ trong 10 tháng 2025, sản lượng đã đạt 1,65 triệu tấn. Với đà sản xuất thuận lợi, Than Núi Béo dự kiến chạm mốc 2 triệu tấn vào cuối năm 2025. Đây là lần đầu tiên Công ty đạt đúng công suất thiết kế của mỏ kể từ ngày khởi công.
Để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn, Công ty CP Than Núi Béo tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống cơ giới hóa hạng nhẹ, đồng thời đẩy nhanh đào lò xuống mức -500m. Khi hoàn thành, đây sẽ là một trong những mỏ hầm lò khai thác sâu nhất của TKV, tạo nền tảng quan trọng để Công ty duy trì sản lượng bền vững nhiều năm tới.
Hiện nay, nhiều đơn vị thuộc Tập đoàn đang đẩy mạnh khai thác xuống sâu để mở rộng diện sản xuất và tăng sản lượng. Tiêu biểu có dự án khai thác dưới mức -150m của Công ty Than Mạo Khê; dự án hầm lò xuống dưới mức -175m của mỏ than Vàng Danh; Dự án khai thác hầm lò mỏ Khe Chàm II-IV của Công ty Than Hạ Long… Tuy nhiên, việc xuống sâu đặt ra nhiều thách thức, từ chi phí sản xuất tăng cao, áp lực an toàn lao động, môi trường làm việc khắc nghiệt đến yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao.
Trước thực tế đó, TKV xác định chiến lược ưu tiên sẽ đầu tư đồng bộ cơ giới hóa tại các lò chợ, áp dụng công nghệ tiên tiến, đồng thời nâng cao tay nghề và đào tạo nguồn nhân lực. Những giải pháp này là “chìa khóa” quan trọng đảm bảo sản lượng ổn định mà còn bảo vệ an toàn cho người lao động, tạo nền tảng vững chắc giúp TKV giữ vững vai trò trụ cột đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
