Trong suốt gần một thế kỷ hình thành và phát triển, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” bắt nguồn từ cuộc Tổng bãi công ngày 12/11/1936 của hơn 3 vạn thợ mỏ Quảng Ninh đã kết tinh thành giá trị văn hóa tinh thần cốt lõi, tài sản vô giá và nguồn sức mạnh nội sinh bền bỉ của ngành Than. Trải qua những đợt khủng hoảng kinh tế, biến động thị trường tiêu thụ, những trận thiên tai khắc nghiệt hay đại dịch bệnh nguy hiểm…, tinh thần ấy vẫn luôn là sợi chỉ đỏ giúp người thợ mỏ giữ vững đội ngũ, kiên cường vượt khó, ổn định sản xuất và phát triển.
Vững vàng qua những thử thách
Ngày 12/11/1936, hơn 3 vạn thợ mỏ Quảng Ninh đã cùng đứng lên đấu tranh đòi tăng lương, giảm giờ làm, chống đánh đập, ngược đãi. Dưới khẩu hiệu “Kỷ luật và Đồng tâm, chúng ta nhất định thắng!”, những người thợ mỏ đã đoàn kết, giữ vững đội ngũ, buộc chủ mỏ phải chấp nhận các yêu sách chính đáng. Thắng lợi ấy mở ra một dấu mốc vẻ vang trong lịch sử phong trào công nhân Vùng mỏ, đồng thời đặt nền móng cho truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của ngành Than.
Sau ngày giải phóng Vùng mỏ 25/4/1955, Đặc khu ủy Hồng Quảng chọn ngày 12/11 hằng năm là Ngày miền mỏ bất khuất. Ngày 4/11/1982, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 292-CT, chính thức công nhận ngày 12/11 hằng năm là Ngày hội truyền thống của công nhân mỏ trên cả nước. Trải qua các giai đoạn lịch sử, “Kỷ luật và Đồng tâm” trở thành tài sản tinh thần vô giá, được các thế hệ công nhân gìn giữ, phát huy trong đấu tranh cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, lao động sản xuất và đời sống cộng đồng.
Thực tiễn phát triển của ngành Than cho thấy sức mạnh của truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” càng rõ nét khi thị trường biến động, tiêu thụ khó khăn, chi phí sản xuất tăng và điều kiện khai thác ngày càng phức tạp. Cuối những năm 1990, khủng hoảng kinh tế khu vực và thế giới gây sức ép lên thị trường tiêu thụ than. Những năm đầu thập niên 1990, tình trạng khai thác, kinh doanh than trái phép diễn biến phức tạp, gây thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng đến trật tự quản lý và hoạt động sản xuất của các đơn vị. Trước những khó khăn đó, cán bộ, công nhân ngành Than đã phát huy tinh thần đoàn kết, siết chặt kỷ luật, phối hợp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, tiêu thụ và quản lý tài nguyên. Đây cũng là giai đoạn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý, tổ chức lại sản xuất, lập lại trật tự trong khai thác, kinh doanh than, tạo nền tảng cho ngành Than ổn định và phát triển.
Ngày 10/10/1994, Tổng công ty Than Việt Nam được thành lập, tạo đầu mối thống nhất tổ chức, quản lý và điều hành hoạt động toàn ngành. Quá trình củng cố tổ chức, lập lại trật tự trong khai thác, kinh doanh than gắn với yêu cầu tập trung nguồn lực, chấn chỉnh quản lý và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” được cụ thể hóa bằng việc chấp hành thống nhất các quy định, phối hợp giữa các đơn vị và huy động sức mạnh tập thể để giải quyết những vấn đề đặt ra.
Ngày 26/12/2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 345/2005/QĐ-TTg về việc thành lập Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, đánh dấu bước chuyển trong tổ chức và quản lý ngành Than. Qua các giai đoạn phát triển, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” vẫn được các thế hệ thợ mỏ gìn giữ, phát huy bằng những việc làm cụ thể. Đội ngũ cán bộ, công nhân, người lao động luôn đoàn kết vượt khó, chấp hành nghiêm quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn lao động, tiết kiệm tài nguyên, cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất. Chính tinh thần ấy đã tạo nên sức mạnh tập thể, giúp ngành Than vượt qua những thời điểm khó khăn, duy trì sản xuất, ổn định việc làm và từng bước nâng cao thu nhập cho người lao động.
Tháng 9/2024, bão số 3 (Yagi) tiếp tục gây thiệt hại lớn cho các cơ sở sản xuất than. Ngay sau bão, các đơn vị kiểm tra, sửa chữa hệ thống điện, thông gió, thoát nước và thiết bị, khôi phục sản xuất. Thợ mỏ còn tích cực hỗ trợ địa phương thu dọn cây đổ, vệ sinh môi trường, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.
Trong đại dịch Covid-19, TKV và các đơn vị chủ động triển khai biện pháp phòng dịch, tổ chức ca kíp linh hoạt, kiểm soát sức khỏe người lao động và duy trì các khâu sản xuất thiết yếu. Mỗi công nhân nghiêm túc thực hiện quy định phòng dịch, tuân thủ quy trình kỹ thuật, bảo vệ sức khỏe bản thân và đồng nghiệp. Kỷ luật trong lao động, sự chủ động của từng đơn vị và tinh thần đồng lòng của tập thể đã góp phần duy trì sản xuất, hạn chế gián đoạn nguồn cung than trong điều kiện khó khăn.
Động lực trong lao động sáng tạo, làm chủ công nghệ
Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, ngành Than phải khai thác ngày càng xuống sâu, điều kiện địa chất phức tạp, nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí và bảo đảm an toàn. Những yêu cầu ấy đòi hỏi người thợ mỏ không chỉ có sức khỏe, kinh nghiệm mà còn phải nâng cao trình độ kỹ thuật, làm chủ thiết bị và chủ động thích ứng với công nghệ mới. Và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” lại tiếp tục trở thành động lực để người thợ mỏ chủ động đổi mới, sáng tạo, làm chủ công nghệ, vượt qua những thách thức trong sản xuất, ghi dấu ấn mới trên hành trình phát triển của ngành Than.
Đảng bộ Than Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/ĐU ngày 02/03/2017; Nghị quyết số 22-NQ/ĐU ngày 13/01/2022 của Đảng ủy TKV lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị trong ngành đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa, tự động hóa vào sản xuất. Qua đó, từng bước thay thế lao động thủ công nặng nhọc, nâng cao mức độ an toàn, cải thiện môi trường làm việc, tăng năng suất lao động và tạo nền tảng vững chắc cho công tác an sinh xã hội trong toàn ngành.
Chỉ tính riêng năm 2025, ngành Than đã dành hơn 1.650 tỷ đồng cho đổi mới công nghệ và cải thiện điều kiện làm việc. Những công đoạn bốc xúc, chống giữ thủ công nặng nhọc trước đây từng bước được thay thế bằng các thiết bị hiện đại. Toàn Tập đoàn hiện duy trì 14 lò chợ cơ giới hóa đồng bộ với sản lượng hơn 4,5 triệu tấn/năm; đồng thời đưa vào vận hành 13 dây chuyền đào lò cơ giới bằng máy EBH-45. Các hạng mục phục vụ an toàn và bảo vệ môi trường như hệ thống thông gió, hệ thống thoát nước, hệ thống kiểm soát khí mỏ tiếp tục được đầu tư, nâng cấp đồng bộ; Trung tâm quan trắc môi trường tự động được vận hành, kết nối 70 trạm quan trắc, gồm 42 trạm nước thải và 28 trạm khí thải. Những giải pháp cơ giới hóa, hiện đại hóa đã góp phần giảm tỷ lệ tổn thất than hầm lò và nâng cao mức độ an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ tai nạn lao động.
Tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” thể hiện rõ nhất khi đối mặt với việc khó, việc mới, những nhiệm vụ đòi hỏi kỹ thuật cao, điều kiện sản xuất phức tạp hoặc cần sự phối hợp của nhiều bộ phận. Đó là kỷ luật trong chấp hành quy trình, dám nhận nhiệm vụ khó, chủ động tìm cách tháo gỡ; đồng tâm trong phối hợp hành động, chia sẻ trách nhiệm, cùng tìm giải pháp và kiên trì thực hiện mục tiêu chung.
Điển hình là tại Công ty CP Than Hà Lầm, công trình giếng đứng xuống độ sâu -400m đặt ra yêu cầu cao về kỹ thuật, thi công và an toàn trong điều kiện địa chất phức tạp. Để triển khai công trình, các bộ phận phải phối hợp chặt chẽ, tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, chủ động xử lý những vấn đề phát sinh. Kỷ luật bảo đảm từng khâu thi công đúng yêu cầu, đồng tâm giúp đội ngũ công nhân, cán bộ kỹ thuật và chuyên gia cùng tháo gỡ khó khăn, từng bước làm chủ công nghệ khai thác ở độ sâu lớn. Đây là minh chứng cho việc phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” bằng tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và năng lực lao động sáng tạo của người thợ mỏ trong điều kiện sản xuất mới.
Cùng với đầu tư thiết bị, TKV đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, tin học hóa trong các khâu khai thác, đào lò, vận tải, thông gió và kiểm soát an toàn. Theo thông tin TKV công bố, tỷ trọng sản lượng khai thác than hầm lò bằng công nghệ cơ giới hóa tăng từ 3,3% năm 2015 lên 15,5% năm 2023. Giai đoạn 2011-2024, toàn Tập đoàn có gần 50.000 sáng kiến cải tiến kỹ thuật được áp dụng, mang lại giá trị làm lợi trên 4.000 tỷ đồng.
Những kết quả đó cho thấy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” đang được phát huy bằng tinh thần chủ động đổi mới, sáng tạo của người thợ mỏ. Phát huy tinh thần ấy, Đại hội đại biểu Đảng bộ Than Quảng Ninh lần thứ VI, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định tiếp tục phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ; xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, góp phần xây dựng TKV phát triển toàn diện, bền vững, hài hòa với môi trường, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đây cũng là định hướng để các đơn vị và người lao động ngành Than tiếp tục đoàn kết, chủ động vượt khó, làm chủ công nghệ, đưa truyền thống của thợ mỏ trở thành sức mạnh trong từng nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh.
Gần 90 năm kể từ cuộc Tổng bãi công ngày 12/11/1936, “Kỷ luật và Đồng tâm” vẫn là giá trị cốt lõi trong văn hóa của người thợ mỏ, đồng thời góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa, con người Quảng Ninh. Từ cuộc đấu tranh đòi quyền lợi của công nhân dưới chế độ thực dân đến những nỗ lực khôi phục sản xuất sau thiên tai, duy trì hoạt động trong đại dịch và làm chủ công nghệ hiện đại, truyền thống ấy được chứng minh bằng hành động và kết quả cụ thể. Phát huy tinh thần “Trí tuệ, trung thành, kỷ luật, đồng tâm”, các thế hệ thợ mỏ tiếp tục nâng cao trình độ, đổi mới cách làm, giữ vững kỷ cương lao động, chăm lo đời sống công nhân và thực hiện tốt nhiệm vụ cung ứng than, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, xây dựng Quảng Ninh ngày càng phát triển.
