3 giờ sáng. Chợ đầu mối phía Nam Đền Lừ (quận Hoàng Mai), một trong những chợ cung cấp nông thủy sản lớn nhất Hà Nội bắt đầu tấp nập. Trời còn sớm, các chuyến xe máy ngất ngưởng thịt lợn, thịt bò, gà, cá, rau xanh từ bốn ngả cấp tập tiến vào chợ tìm chỗ bày hàng.
“Thượng đế” của họ là những người bán lẻ ở các ngõ nhỏ và các chủ hàng cơm bụi lúc này cũng hối hả không kém. Họ tranh thủ những mẻ thịt, cá đầu tiên, lao vào bới, chọn, gạ giá… Mẻ thịt lợn của chị chủ hàng người Hà Tây được đổ ra đầu tiên trên một tấm phản rộng. Góc này bày la liệt xương xẩu, góc kia chứa thịt nạc vai, thăn, mông, ba chỉ…
Bà chủ hàng thoăn thoắt sắp xếp các mảng thịt lợn vào với nhau, miệng phát giá: Thịt vai 20 ngàn đồng/kg. Xương sườn 27.000; thịt thăn 40.000, mỡ rán 15.000 đồng… Tôi ngạc nhiên. Giá cả ở đây chỉ bằng 1/3, giá chợ bình thường, thậm chí là 1/4. Một chị đi mua thịt ghé tai tôi: Toàn thịt lợn quá đát nên chủ nhà bán đi và lợn ốm, chết nên mới rẻ như thế. Chị này cũng cho biết: Tuy thịt lợn chết nhưng nếu khéo chế biến vẫn có thể thơm, ngon. Hàng cơm rẻ tiền phải thế, chứ không làm gì có lãi!
Gà, ngan không xuất xứ bày bán la liệt - Ảnh minh họa
Thảo nào những tảng sườn lợn bày bán ở đây rất khác thường. Chúng không có màu tươi hồng của thịt lợn bình thường mà đỏ tía. Đặc biệt những rẻ sườn to, thớ thịt cũng to, khi chặt miếng thấy cứng như xương bò vậy. Còn những mảng thịt trắng bệch, sờ tay vào mềm nhũn, mỡ rời ra phần mỡ, nạc ra phần nạc.
Trong bóng đêm, người vợ bán hàng vừa trả lời người mua vừa mời mọc khách không dứt miệng. Anh chồng ngồi bên cạnh, miệng rít thuốc lá liên tục, hì hục chế tác món thịt băm sẵn. Tôi rùng mình. Tất cả các loại “đầu thừa, đuôi thiếu”, thịt lọc ra từ những rẻ sườn, thậm chí cả những miếng da lợn còn nguyên lông, không cần rửa ráy, anh ta cứ thế ném vào cái máy xay két gỉ chạy xành xạch. Từ cái vòi phễu, đống thịt xay đùn ra đỏ au rồi đổ qua cái phản của chị vợ. Nếu đoạn nào thịt đỏ quá, anh ta cắt thêm chút nửa mỡ, nửa nạc tiếp tục cho vào cối, xay rồi trộn vào.
Giá nguyên liệu thịt xay này cũng rẻ đến bất ngờ 25.000/kg. Hàng chục người, chủ yếu là các chủ hàng cơm chen lấn, hối hả xúc thịt xay vào túi nilon, tự đặt lên bàn cân rồi trả tiền. Món này thêm một chút mỡ, hành khô trở thành món thịt băm rang cháy cạnh bán hầu hết ở các cửa hàng ăn cho sinh viên trọ học, những người dân lao động ngoại tỉnh về thành phố và những người không muốn nấu nướng, đi ăn cơm bụi!...
Đối diện với hàng thịt lợn của vợ chồng chị quê ở Hà Tây là một dãy bán tôm, cá cũng đang ồn ào người mua, kẻ bán. Mới 3 giờ sáng, trên chiếc mẹt của bà chủ trạc 50 tuổi, không hiểu sao hàng mấy chục con cá đã chết ươn, bụng trương phềnh, thịt bạc phếch. Giá cá trắm trắng bình thường tại Hà Nội phải mua tới 40.000 – 50.000 đồng/kg nhưng ở đây chỉ có 15.000/kg. Rất nhiều chủ các hàng cơm không cần lựa chọn, phóng xe máy ào qua hàng cá, miệng nhắc bà chủ hôm nay cần mua mấy kg, lập tức được chị chủ hàng tay thoăn thoắt mổ, nhét những khúc cá đã mềm như bún vào túi nilon.
Theo một số người dân đi tập thể dục vào buổi sáng: những con cá này ở nhiều ao hồ vùng Thanh Trì do bị ô nhiễm nên chúng chết rất nhiều. Có nhiều người dân đi vớt loại cá chết nổi phềnh này về bán cho các lái buôn. Họ chuyển về chợ đầu mối bán cho các nhà hàng cơm bụi. Bên mẹt cá, la liệt mực tươi, tôm đã chết đến độ chuyển màu, ốc bươu vàng được các chủ hàng kều ruột ra bán cả chậu to đùng được mời mọc với giá rất rẻ…
Chợ đầu mối họp đến khoảng 6 giờ sáng thì vãn khách. Những mẻ thịt đỏ lòm, cá chết trắng, thịt gà hàng đống từ đêm chất cao như núi sặc mùi tanh ôi chẳng biết vận chuyển từ đâu về vẫn còn ế lại một ít. Nhưng lúc này vẫn không phải đã hết người mua. Bắt đầu là đến những cô, cậu sinh viên đi tập thể dục, những sinh viên “chẳng cần mua nhiều nên dậy muộn chút cũng được” ra bới bới, chọn chọn.
2 ngàn đồng một chiếc đầu cá; hơn 10 ngàn nửa kg thịt gà không nguồn gốc dù đã được bao người đặt lên đặt xuống từ đêm; những tảng xương sườn của lợn sề, lợn ốm bây giờ hạ giá xuống còn 20 ngàn/kg vẫn được sinh viên cân, đong, đo đếm rồi lựa chọn cho vào túi nilon xách về. Chẳng ai biết, tiềm ẩn những thực phẩm vừa nguy hại vừa không đảm bảo vệ sinh này là những nguy cơ bệnh tật gì. Chỉ biết, hỏi ai cũng trả lời, đại loại: Sinh viên không có tiền thì cứ dùng bừa vậy!
