Từ tín hiệu xanh trên màn hình lúc 3 giờ sáng, một màu xanh rộng hơn đang dần hiện hữu ở Than Hà Tu - màu xanh của “Mỏ thông minh - Mỏ xanh - Mỏ hiện đại” - nơi công nghệ phục vụ người thợ, người thợ làm chủ công nghệ, và tuổi trẻ trở thành lực lượng tiên phong đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng vào từng nhịp sản xuất giữa lòng mỏ.
3 giờ sáng!
Giữa khai trường Than Hà Tu, gió đêm hun hút. Hơi ẩm phủ lên những thiết bị điện tử. Ngoài kia, các tầng đất đá chìm trong bóng tối, chỉ còn ánh đèn công trường hắt xuống những cung đường mỏ. Trong căn phòng trực, màn hình máy tính vẫn sáng. Bất chợt, một tín hiệu màu xanh hiện lên: Hệ thống điều khiển giám sát trạm bơm đã hoạt động trở lại.
Để có được tín hiệu ấy là nhiều giờ Phạm Văn Hạnh cùng những kỹ sư trẻ bám hiện trường, kiểm tra thông số, sửa bo mạch, lập trình lại mã nguồn. Độ ẩm cao khiến mạch truyền dữ liệu liên tiếp gặp sự cố. Hỏng lại sửa, lỗi lại tìm nguyên nhân. Không ai rời vị trí cho đến khi tín hiệu trên WebApp chuyển sang màu xanh. Không sân khấu, không những tràng pháo tay. Chỉ có máy móc, dây dẫn, bo mạch và những người trẻ miệt mài biến ý tưởng thành giải pháp phục vụ sản xuất.
Với Phạm Văn Hạnh, Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty CP Than Hà Tu - Vinacomin, tín hiệu xanh lúc 3 giờ sáng ấy không đơn thuần đánh dấu một lần thử nghiệm thành công. Đó còn là lát cắt sinh động trong hành trình của tuổi trẻ Than Hà Tu: Đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ chủ trương vào từng công trình, từng vị trí sản xuất giữa lòng mỏ.
Tuổi trẻ làm chủ công nghệ
Phạm Văn Hạnh sinh năm 1992, quê xã Bình Giang, thành phố Hải Phòng, là kỹ sư Công nghệ kỹ thuật đều khiển và tự động hóa (Công ty CP Than Hà Tu). Trước khi trở thành người đứng đầu tổ chức Đoàn Thanh niên công ty, Hạnh đã có 4 năm làm công nhân tại Phân xưởng Cơ điện, từ năm 2014 đến 2018. Những năm trực tiếp làm việc với máy móc, thiết bị và nhịp sản xuất đặc thù của mỏ cho người kỹ sư trẻ vốn sống mà sách vở khó thay thế. Anh hiểu những vất vả của người công nhân, hiểu mỗi sự cố thiết bị ảnh hưởng thế nào đến sản xuất và càng hiểu rằng một sáng kiến chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được vấn đề từ thực tế.
Sau thời gian làm công nhân, Hạnh trở thành kỹ sư, nhân viên Phòng Cơ điện. Năm 2020, anh được giao nhiệm vụ Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty. Từ người làm kỹ thuật trở thành người tập hợp, dẫn dắt tuổi trẻ, trước Hạnh là một bài toán mới: Làm thế nào để hoạt động Đoàn thực sự gắn với nhiệm vụ chính trị, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp? Làm thế nào để sức trẻ và khả năng tiếp cận công nghệ của đoàn viên trở thành nguồn lực cho sự phát triển của công ty? Câu trả lời được Hạnh cùng đồng đội tìm kiếm ngay trong thực tiễn: Thanh niên phải nhận việc mới, việc khó; phong trào phải tạo ra giá trị cho sản xuất.
Bởi vậy, “Tuổi trẻ sáng tạo” ở Than Hà Tu không dừng ở khẩu hiệu. Mỗi công trình phải bắt đầu từ một vấn đề thật và kết thúc bằng hiệu quả thật. Từ trạm bơm, dây chuyền sàng, thiết bị cơ điện đến công tác quản lý, tuyên truyền an toàn…, những người trẻ tìm từng “khoảng trống” để công nghệ tham gia giải quyết. Một trong những công trình tiêu biểu là “Thiết kế và lắp đặt hệ thống điều khiển - giám sát từ xa trạm bơm cấp số 3 thông qua WebApp và công nghệ IoT”, được đăng ký ý tưởng tháng 1/2026 và đưa vào vận hành từ ngày 2/2/2026. Với người thợ mỏ, giá trị của IoT, WebApp hay tự động hóa cuối cùng được đo bằng những điều rất cụ thể: Có giúp nắm bắt tình trạng thiết bị nhanh hơn, giảm thao tác thủ công và làm việc an toàn hơn?
Trước đây, để kiểm tra tình trạng thiết bị và các thông số vận hành của trạm bơm, người lao động phải trực tiếp đến vị trí máy móc. Trong những ca đêm, khi mưa gió, đường trong khai trường trơn trượt, việc di chuyển càng khó khăn. Từ bài toán đó, Nguyễn Việt Anh, Phạm Văn Hạnh, Hoàng Kiên Cường, Mạc Văn Cương, cùng hơn 15 đoàn viên Chi đoàn Bơm nước lực lượng và Chi đoàn Cơ điện bắt tay nghiên cứu. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giải pháp có sẵn, những kỹ sư trẻ chọn cách tự nghiên cứu, tự thiết kế, tự lập trình và từng bước làm chủ công nghệ.
Đó cũng là lý do có đêm 3 giờ sáng, khi mưa rào, gió lạnh, độ ẩm khiến mạch truyền dữ liệu liên tiếp gặp sự cố. Bo mạch được tháo ra, thông số được đo lại, mã nguồn tiếp tục chỉnh sửa. Phạm Văn Hạnh trực tiếp cùng anh em xử lý từng lỗi nhỏ. Rồi tín hiệu chuyển sang màu xanh. Một hệ thống đã “sống”. Nhưng điều có ý nghĩa hơn một thiết bị hoạt động là niềm tin được hình thành: người thợ không chỉ sử dụng mà hoàn toàn có thể tham gia nghiên cứu, sáng tạo và làm chủ công nghệ phục vụ chính công việc của mình.
Từ trạm bơm, hành trình ấy tiếp tục đến Xưởng sàng 02. Trước đây, dữ liệu vận hành của nhiều thiết bị cơ điện tại dây chuyền sàng 2,5 triệu tấn chủ yếu nằm cục bộ trong PLC và màn hình HMI. Muốn kiểm tra, cán bộ kỹ thuật phải đến tủ điều khiển tại hiện trường. Dữ liệu đã có nhưng chưa thực sự trở thành công cụ phục vụ quản trị.
Phạm Văn Hạnh cùng nhóm tác giả tìm cách “đánh thức” nguồn dữ liệu ấy. Nhóm xây dựng một “lớp giao diện số”, trích xuất tín hiệu trạng thái từ PLC lên hệ thống quản lý tập trung mà không can thiệp vào chương trình điều khiển gốc, qua đó bảo đảm an toàn cho dây chuyền.
Từ đây, trạng thái chạy - dừng, thời gian hoạt động theo ca, theo ngày và tổng thời gian vận hành của thiết bị có thể được theo dõi trực tuyến. Công việc kiểm tra được rút ngắn, quản lý thiết bị chủ động hơn; đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các module truyền thông chuyên dụng đắt tiền và từng bước hình thành năng lực tự nghiên cứu, nâng cấp hệ thống. Công trình chạy thử thành công ngày 28/3/2026 và giành giải nhất Hội thi “Tuổi trẻ sáng tạo” Đoàn Than Quảng Ninh năm 2026.
Phía sau giải thưởng là một điều giản dị: Chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án thật lớn. Nó có thể bắt đầu từ một dữ liệu đang có, một thao tác còn bất tiện hay một vấn đề nảy sinh trong sản xuất để tìm cách giải quyết tốt hơn bằng công nghệ.
Khi hệ thống IoT hoạt động, thông tin của trạm bơm được đưa lên màn hình để người vận hành theo dõi từ xa. Với người công nhân, điều đó đồng nghĩa vơi bớt những lần phải di chuyển đến khu vực khó tiếp cận trong điều kiện bất lợi, thêm khả năng chủ động nắm bắt tình trạng thiết bị và thêm một công cụ hỗ trợ bảo đảm an toàn.
Khi nghị quyết được đo bằng hiệu quả sản xuất
Điều đáng chú ý ở Phạm Văn Hạnh không chỉ nằm ở những công trình kỹ thuật. Nếu chỉ giỏi công nghệ, Hạnh có thể là một kỹ sư tốt. Nhưng ở vị trí Bí thư Đoàn Thanh niên, công việc khó hơn là khơi dậy tinh thần sáng tạo trong những người trẻ khác, để sau mỗi công trình không chỉ có thêm một thiết bị, phần mềm mà còn có thêm những con người trưởng thành.
Ở Than Hà Tu, các phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Ca sản xuất an toàn”, “Thanh niên xung kích bảo vệ môi trường”, “Bình dân học vụ số”... được triển khai ngày càng gần với công việc hằng ngày của đoàn viên. “Bình dân học vụ số” là một ví dụ. Những người trẻ có kỹ năng công nghệ hướng dẫn người lao động chưa quen với các nền tảng số bằng cách “cầm tay chỉ việc”. Một người biết hướng dẫn thêm một người, một nhóm thành thạo công nghệ hỗ trợ những đồng nghiệp còn hạn chế kỹ năng. Chuyển đổi số từ câu chuyện của máy móc dần trở thành quá trình thay đổi kỹ năng và tư duy của con người. Đó cũng là cách Bí thư Đoàn Thanh niên của công ty xác định: Tổ chức Đoàn không chỉ tạo phong trào mà phải tạo môi trường để thanh niên được thử sức, va chạm với thực tiễn và trưởng thành từ những nhiệm vụ khó.
Một công trình hoàn thành là một kết quả. Nhưng nếu sau công trình ấy có thêm những đoàn viên biết nghiên cứu, lập trình, phát hiện và giải quyết vấn đề, dám nhận việc khó thì giá trị còn lớn hơn. Từ một người làm công nghệ thành một nhóm người làm chủ công nghệ; từ một sáng kiến thành một phong trào; từ phong trào từng bước hình thành văn hóa đổi mới. Đó chính là dấu ấn của người thủ lĩnh. Nhưng phía sau người thủ lĩnh ấy còn có sự định hướng, giao nhiệm vụ và môi trường được cấp ủy tạo dựng.
Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty CP Than Hà Tu Trần Quốc Tuấn khẳng định, thanh niên phải là lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số bởi đây là lực lượng có sức trẻ, chuyên môn, nhanh nhạy với khoa học công nghệ và quan trọng là dám nhận việc mới, việc khó. Ở Than Hà Tu, chuyển đổi số không được nhìn nhận đơn thuần là đầu tư công nghệ mà phải giải quyết những bài toán cụ thể của sản xuất: Quản lý thiết bị tốt hơn, nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí và bảo đảm an toàn cho người lao động. Vì thế, công ty khuyến khích, tạo điều kiện để đoàn viên, thanh niên trực tiếp nghiên cứu, đề xuất và triển khai những công trình phù hợp thực tiễn.
Điều cấp ủy kỳ vọng cũng không dừng ở một sáng kiến hay một hệ thống mới. Qua từng công trình, cán bộ trẻ được rèn luyện, trưởng thành và chứng minh khả năng làm chủ công nghệ. Đó đồng thời là quá trình phát hiện, đào tạo, rèn luyện đội ngũ cán bộ kế cận cho công ty.
Nhìn từ câu chuyện của Phạm Văn Hạnh và tuổi trẻ Than Hà Tu, có thể thấy một mạch vận động rõ ràng: Cấp ủy định hướng, tổ chức Đoàn tập hợp, thanh niên nhận việc khó, kỹ sư biến ý tưởng thành giải pháp và công nghệ quay trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ người lao động. Chính ở điểm gặp nhau ấy, những chủ trương lớn không còn nằm trên giấy. Nghị quyết được cụ thể bằng một trạm bơm có thể giám sát từ xa; bằng dữ liệu thiết bị được đưa lên nền tảng quản lý; bằng người công nhân bớt phải di chuyển trong điều kiện khó khăn; bằng những kỹ sư trẻ trưởng thành qua từng công trình. Đó cũng là cách khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bén rễ vào thực tiễn: Bắt đầu từ con người, được thử thách trong sản xuất và được kiểm chứng bằng hiệu quả.
3 giờ sáng hôm ấy, tín hiệu màu xanh hiện lên trên màn hình báo hệ thống đã hoạt động ổn định. Nhưng với Phạm Văn Hạnh và những người trẻ có mặt giữa khai trường, màu xanh ấy còn là màu của niềm tin vào khả năng tự chủ công nghệ, của sức trẻ dám nghĩ, dám làm và khát vọng đổi mới.
Câu trả lời cho câu hỏi làm thế nào đưa những chủ trương lớn vào cuộc sống không nhất thiết nằm ở những điều lớn lao. Nó hiện hữu trong từng công trình, từng sáng kiến, từng ca sản xuất và trong những con người cụ thể như Phạm Văn Hạnh - người đi lên từ công nhân, trưởng thành trong thực tiễn, mang kiến thức của người kỹ sư và nhiệt huyết của người thủ lĩnh thanh niên để cùng đồng đội biến ý tưởng thành giá trị thực.
Từ tín hiệu xanh trên màn hình lúc 3 giờ sáng, một màu xanh rộng hơn đang dần hiện hữu ở Than Hà Tu - màu xanh của “Mỏ thông minh - Mỏ xanh - Mỏ hiện đại” - nơi công nghệ phục vụ người thợ, người thợ làm chủ công nghệ, và tuổi trẻ trở thành lực lượng tiên phong đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng vào từng nhịp sản xuất giữa lòng mỏ.
