8 tháng năm 2026, tổng thu NSNN của Quảng Ninh đạt hơn 73.000 tỷ đồng, vượt kịch bản thu 9 tháng. Tuy nhiên, phân tích sâu cơ cấu thu cho thấy phần vượt chủ yếu đến từ tiền sử dụng đất, trong khi thuế, phí và đặc biệt thu từ hoạt động XNK vẫn còn áp lực lớn. Bởi vậy, phía sau con số thu cao là yêu cầu củng cố nguồn thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh để xây dựng nền tài chính ổn định và bền vững.
Đến hết 8 tháng, tổng thu NSNN của Quảng Ninh đạt 73.031 tỷ đồng, bằng 101,74% kịch bản thu 9 tháng, vượt 1.250 tỷ đồng, tương đương 98,82% dự toán Trung ương giao và 98,69% dự toán HĐND thành phố giao. Nếu chỉ nhìn con số tổng, tiến độ thu ngân sách gần như đã về đích dự toán được giao. Thu nội địa nổi bật, đạt 60.459 tỷ đồng sau 8 tháng, bằng 112,98% kịch bản 9 tháng và hơn 107% dự toán Trung ương giao. Trong đó, tiền sử dụng đất đạt 30.433 tỷ đồng, bằng 169,07% dự toán được giao và đã vượt kế hoạch thu cả năm.
Nhưng chính con số này cho thấy cần nhìn sâu hơn vào chất lượng nguồn thu. Riêng dự án Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh đã nộp 26.359 tỷ đồng tiền sử dụng đất. Nếu không tính thu tiền sử dụng đất, tổng thu ngân sách 8 tháng đạt 42.598 tỷ đồng, bằng 83,9% kịch bản 9 tháng, tương ứng so với tiến độ bình quân yêu cầu.
Nguồn thu phản ánh trực tiếp "sức khỏe" của nền kinh tế là thuế và phí. 8 tháng, nhóm này đạt 30.027 tỷ đồng, tăng 20,37% so cùng kỳ năm 2025, nhưng mới bằng 66,73% kế hoạch cả năm; tháng 9 còn phải thu 2.459 tỷ đồng để đáp ứng kịch bản. Trong 15 khoản thu, có 9 khoản bảo đảm tốc độ bình quân, còn 6 khoản chưa đạt. Thu từ hoạt động XNK còn khó khăn hơn, đạt 12.572 tỷ đồng, bằng 68,82% kịch bản 9 tháng và 50,29% kế hoạch cả năm. Riêng tháng 9 phải thu thêm 5.695 tỷ đồng.
Theo Sở Tài chính, tổng thu NSNN cả năm 2026 có thể đạt 107.300 tỷ đồng, bằng 107% mục tiêu phấn đấu 100.000 tỷ đồng. Trong đó, thu nội địa dự kiến 89.000 tỷ đồng, gồm 44.000 tỷ đồng tiền sử dụng đất và 45.000 tỷ đồng thuế, phí; thu XNK 18.300 tỷ đồng. Để đạt được kỳ vọng, giải pháp đầu tiên là tiếp tục chống thất thu, thu hồi nợ thuế, nhưng không làm ảnh hưởng tới doanh nghiệp chấp hành tốt; đôn đốc các khoản nợ có khả năng thu, giám sát doanh thu, sản lượng và chi phí của doanh nghiệp trọng điểm ngành than, điện; đối chiếu sản lượng thực tế để thu đúng, thu đủ thuế tài nguyên, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và phí bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó là tạo thêm nguồn thu mới từ nguồn quỹ đất công nghiệp sạch, vận động tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp logistics và doanh nghiệp ngoài địa phương đang phát sinh doanh thu tại Quảng Ninh thành lập chi nhánh hạch toán phù hợp trên địa bàn; rà soát trường hợp doanh nghiệp sử dụng hạ tầng KCN, KKT tại Quảng Ninh nhưng nộp thuế ở nơi khác.
Ông Hà Văn Trường, Trưởng Thuế thành phố, cho biết: Một nhà máy mới đi vào hoạt động sẽ tạo ra VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân và nhiều khoản thu khác. Một trung tâm logistics phát triển không chỉ tạo thu từ dịch vụ mà còn kéo dòng hàng hóa, thủ tục hải quan và doanh nghiệp về địa bàn. Một ngành du lịch có giá trị gia tăng cao tạo nguồn thu đều đặn từ khách sạn, thương mại, vận tải, vui chơi giải trí.
Thu tiền sử dụng đất vẫn cần thiết, nhất là trong quá trình đô thị hóa và phát triển thành phố mới. Nhưng nguồn thu này nên được xem như nguồn lực để đầu tư trở lại hạ tầng, tạo thêm không gian phát triển và mở rộng nền thu, thay vì trở thành nguồn phụ thuộc lâu dài. Quảng Ninh cũng cần theo dõi một chỉ số quan trọng hơn tổng số thu, đó là tỷ trọng nguồn thu từ sản xuất, kinh doanh trong tổng thu ngân sách. Khi công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, thương mại, du lịch chất lượng cao và kinh tế số phát triển mạnh, tỷ trọng ấy phải ngày càng tăng.
Dự báo đến hết năm, Quảng Ninh thu đạt 107.300 tỷ đồng cho thấy thành phố có khả năng thiết lập một mặt bằng ngân sách mới. Nhưng giá trị lớn nhất không nằm ở việc vượt mốc 100.000 tỷ đồng. Điều quan trọng hơn là sau mốc ấy, một cấu trúc nguồn thu mới có được hình thành hay không.
Một thành phố lớn cần một nền tài chính lớn, nhưng một thành phố phát triển bền vững cần một nền tài chính được nuôi dưỡng bởi doanh nghiệp khỏe, sản xuất phát triển, thương mại sôi động và những ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao. Đó mới là sức mạnh ngân sách thực chất của Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới.
