Sau hơn 5 năm gắn bó với lĩnh vực việc làm của thanh niên, tôi có nhiều trăn trở, nhất là trong việc đào tạo, giải quyết việc làm cho thanh niên khu vực nông thôn vùng sâu vùng xa và định hướng nghề cho các bạn trẻ.
Đến bây giờ sau hơn 20 năm đất nước đổi mới, một trong những khu vực phải tập trung quan tâm đầu tư là nông thôn, miền núi, hải đảo, trong đó không thể không nói đến vấn đề đào tạo và giải quyết việc làm cho thanh niên. Nhiều năm nay, họ là những người chịu thiệt thòi nhiều so với thanh niên những nơi khác. Bởi do hạn chế về điều kiện kinh tế - xã hội, nên trình độ học vấn, chuyên môn của hầu hết thanh niên ở đây thấp. Trong khi đó, họ lại có quá ít thông tin về cung - cầu thị trường lao động, thậm chí nhiều nơi còn chưa bao giờ nghe nói đến thị trường lao động. Để có thêm tiền lo cho cuộc sống, thanh niên hoặc là lên rừng chặt củi, thu lượm lâm sản, hoặc bắt cá, cào vạng… Rồi đến tuổi thì lập gia đình, sinh con đẻ cái. Cuộc sống cứ vậy trong vòng luẩn quẩn chưa thoát được. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thanh niên của tỉnh, những chủ nhân của ngày mai. Bởi vậy, việc giúp định hướng, đào tạo nghề để họ đủ điều kiện tối thiểu lập nghiệp, lập thân, ổn định cuộc sống không chỉ tốt cho bản thân họ, mà cũng chính là hướng mở để dần dần đưa đời sống vật chất, tinh thần của người dân vùng sâu, vùng xa lên gần đô thị, đồng bằng. Vấn đề đặt ra là như vậy, nhưng giải quyết như thế nào, bắt đầu từ đâu, cũng còn nan giải. Trung tâm Giới thiệu việc làm Thanh niên với chức năng đã làm hết khả năng để góp phần cùng tỉnh, các ban ngành chức năng phần nào tháo gỡ vấn đề này. Thời gian qua, chúng tôi đã xây dựng và đưa trang web của Trung tâm vào hoạt động ổn định để kết nối sàn giao dịch giữa người cần lao động với các bạn trẻ ở khắp nơi trong tỉnh. Đặc biệt, để tăng cường khả năng nắm bắt thông tin, từ đầu năm 2007 đến nay, chúng tôi đã ký hợp đồng với đội ngũ cộng tác viên là bí thư hoặc phó bí thư Đoàn TN các xã ở 9 huyện, thị trong tỉnh. Đội ngũ này có nhiệm vụ nắm bắt nhu cầu đào tạo, tìm việc làm của thanh niên trong xã rồi kết nối với mạng lưới thông tin của Trung tâm. Có thể khẳng định, giải pháp này của chúng tôi rất hiệu quả, bởi thông tin cung - cầu thị trường việc làm có thể tới từng xã trong tỉnh. Bên cạnh đó Trung tâm tăng cường thông tin về đào tạo - việc làm tới cấp uỷ, chính quyền các địa phương trên phương tiện thông tin đại chúng ở huyện thị, thậm chí tới tận xã, phường… Song vẫn chỉ phần nào đáp ứng được nhu cầu học nghề và giải quyết việc làm của các bạn trẻ.
Vấn đề thứ hai là định hướng nghề nghiệp cho thanh niên. Hiện nay hầu như thanh niên của tỉnh chưa được định hướng, bởi vậy, khi đi đào tạo, ai thích học gì thì học, thi được vào đâu thì học ở đó, không quan tâm đến xem liệu sau này có đơn vị nào cần đến chuyên môn ấy không. Nhiều trường đào tạo nghề thì chạy theo nhu cầu xã hội, xem xã hội thịnh nghề gì thì mở lớp khá tràn lan. Do đó có tình trạng “thừa thầy - thiếu thợ”, thừa lao động được đào tạo ở chuyên môn này, nhưng thiếu người làm ở lĩnh vực kia… Đứng ở tầm vĩ mô, ngay cả chúng tôi nằm trong lĩnh vực việc làm nhưng cũng không nắm được quy hoạch cụ thể của từng ngành, từng lĩnh vực xem họ cần bao nhiêu lao động để mà định hướng.
Để giải quyết vấn đề này, bước đầu, chúng tôi xin đưa ra 3 nhóm giải pháp: Một là, cần làm tốt khâu định hướng và phân luồng đào tạo; hai là, phải từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thay đổi nhận thức về lao động - việc làm cho thanh niên để tăng khả năng cạnh tranh của lao động với thị trường lao động; ba là từng bước hình thành thị trường lao động trong địa bàn tỉnh, có sự phối hợp của 4 bên (nhà đào tạo - nhà doanh nghiệp - người lao động và các trung tâm, doanh nghiệp giới thiệu việc làm). Có thể nói đào tạo, giải quyết việc làm cho thanh niên là, lĩnh vực lớn, luôn cần sự quan tâm chỉ đạo, thực hiện đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, trong đó có trách nhiệm của Tỉnh Đoàn. Tiến tới Đại hội Đoàn toàn tỉnh lần thứ IX, chúng tôi có một số suy nghĩ, trăn trở gửi tới Đại hội, các bạn ĐVTN trong tỉnh hãy cùng trao đổi, bày tỏ suy nghĩ và giải pháp, để chúng ta cùng thực hiện tốt lĩnh vực này trong nhiệm kỳ tới.
