Trân trọng, gìn giữ giá trị văn hóa bản địa và chia sẻ giá trị đó với du khách là cách để làm du lịch cộng đồng hiệu quả. Đây có lẽ là điều mà các chuyên gia Nhật muốn gửi gắm, chia sẻ cho người dân khi thực hiện dự án Nâng cao năng lực của cộng đồng DTTS tham gia vào hoạt động phát triển du lịch tại các xã: Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô trong 2 năm vừa qua.
Theo các chuyên gia, khu vực Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô có những sức hấp dẫn riêng không nơi nào có được, như văn hóa của các DTTS, tiêu biểu là người Tày, người Dao, người Sán Chỉ; những dãy núi và ruộng bậc thang tuyệt đẹp; cảnh quan đặc trưng của khu vực biên giới; và hơn hết là tính cách ấm áp của người dân địa phương. Việc trân trọng và gìn giữ những tài nguyên địa phương này, đồng thời chia sẻ giá trị đó với những người đến thăm, sẽ góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào về địa phương và truyền lại văn hóa cho thế hệ tiếp theo.
Mỗi DTTS nơi đây đều gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của riêng mình, bao gồm trang phục, lễ hội truyền thống, âm nhạc dân gian, văn hóa ẩm thực, cũng như ngôn ngữ riêng. Các xã lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo mà khó có thể trải nghiệm ở những địa phương khác, tiêu biểu như nghệ thuật trình diễn đàn tính của người Tày, đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, hay hội hát soóng cọ của người Sán Chỉ... Việc khai thác những giá trị văn hóa này thông qua các chương trình trải nghiệm văn hóa và giao lưu với người dân địa phương sẽ giúp du khách hiểu sâu hơn về lịch sử, phong tục tập quán và bản sắc văn hóa của cộng đồng bản địa.
Không chỉ có nét văn hóa đặc sắc, khu vực này còn có cảnh sắc tươi đẹp, được bao bọc bởi những dãy núi hùng vĩ và sở hữu hệ sinh thái tự nhiên phong phú. Chính điều kiện tự nhiên đặc biệt này đã hình thành nên lối sống, sinh kế và bản sắc văn hóa riêng của cộng đồng địa phương qua nhiều thế hệ. Người dân nơi đây canh tác lúa trên ruộng bậc thang, đồng thời trồng nhiều loại cây nông nghiệp đặc trưng như dong riềng, hồi, sắn...
Xung quanh các bản làng còn có rất nhiều cây thực phẩm và cây dược liệu mọc tự nhiên. Những nguồn tài nguyên này được người dân sử dụng trong chế biến các món ăn truyền thống, cũng như đời sống hằng ngày. Với đặc thù ấy, theo các chuyên gia dự án, các hoạt động như trải nghiệm làm nông, thu hoạch nông sản, khám phá các loài cây dược liệu, hay chế biến món ăn truyền thống của đồng bào DTTS sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo mà khó có thể tìm thấy tại đô thị.
Ngoài ra, du khách còn có thể đi bộ khám phá những khu rừng và đồi phía sau bản làng, nơi gắn bó với đời sống thường ngày của người dân địa phương. Thông qua các hoạt động này, du khách sẽ hiểu rõ hơn về mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên cũng như những tri thức bản địa được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh đó, việc giới thiệu tên các loài thực vật, công dụng của chúng và cách chúng được sử dụng trong ẩm thực, cũng như đời sống hằng ngày, sẽ giúp du khách hiểu sâu sắc hơn về văn hóa địa phương. Điều này không chỉ làm phong phú trải nghiệm ẩm thực và văn hóa, mà còn góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người tham gia chương trình du lịch cộng đồng.
Khu vực Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô cũng sở hữu cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa đặc trưng mà chỉ các vùng biên giới mới có. Trải nghiệm “Sống lưng khủng long” dọc tuyến biên giới Việt - Trung, các chuyên gia nhận định, địa điểm nổi tiếng với khung cảnh núi non hùng vĩ này sẽ mang đến cho du khách cơ hội chiêm ngưỡng vẻ đẹp ngoạn mục của vùng núi.
Bên cạnh đó, chợ Bình Liêu là nơi đồng bào DTTS từ các khu vực lân cận tụ họp để trao đổi, mua bán nông sản và các đặc sản địa phương. Không chỉ là nơi giao thương, khu chợ còn lưu giữ nét văn hóa chợ truyền thống vẫn được duy trì cho đến ngày nay. Những cảnh quan đặc trưng vùng biên giới, cùng văn hóa chợ phiên truyền thống mang đến cho du khách những trải nghiệm mới mẻ, đồng thời là cơ hội quý giá để tìm hiểu về lịch sử vùng biên, sự giao lưu giữa các cộng đồng dân cư và đời sống sinh hoạt của người dân địa phương.
Trong chương trình du lịch cộng đồng, các tài nguyên du lịch đặc sắc này không chỉ được khai thác như những điểm tham quan độc lập, mà còn được kết hợp với những hoạt động giao lưu cùng đồng bào các dân tộc, trải nghiệm văn hóa ẩm thực và khám phá đời sống nông thôn. Sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, văn hóa, sinh hoạt cộng đồng và nét đặc trưng của vùng biên giới sẽ góp phần tạo nên một sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, nâng cao sức hấp dẫn và giá trị trải nghiệm của khu vực Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô.
