Những năm qua, không chỉ bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, bộ đội biên phòng Quảng Ninh còn tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho hoạt động giao thương, xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu. Nhất là dịp cuối năm.
Thắp sáng đường biên
Với vị trí địa lý chiến lược, Quảng Ninh là cửa ngõ quan trọng kết nối Việt Nam với Trung Quốc và thế giới. Quảng Ninh quản lý 119km đường biên giới trên bộ và 191km bờ biển, cùng với hệ thống cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu song phương quan trọng. Địa hình hiểm trở, rừng núi, sông suối đan xen tạo điều kiện cho các hoạt động xâm nhập, buôn lậu và tội phạm xuyên quốc gia. Về mặt kinh tế, sự chênh lệch về giá cả và nhu cầu thị trường giữa hai bên biên giới tạo ra áp lực lớn lên công tác quản lý, kiểm soát.
Nhiệm vụ thiêng liêng và quan trọng nhất của bộ đội biên phòng là bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới. Để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này, Bộ đội biên phòng Quảng Ninh đã xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, coi đây là nền tảng căn bản để giữ yên biên giới, phát huy vai trò tiên phong, bám sát địa bàn, gần gũi với nhân dân, thực hiện phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”.
Các mô hình tiêu biểu đã được triển khai và nhân rộng, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa quân và dân, mỗi người dân như là một “Cột mốc sống” nơi biên cương. Mô hình “Thắp sáng đường biên” đã lắp đặt hệ thống đèn năng lượng mặt trời dọc theo đường biên giới, đặc biệt, tại các khu vực trọng yếu, thuận lợi hơn cho công tác quản lý, tuần tra vào ban đêm.
Hoành Mô là một xã biên giới có chiều dài đường biên hơn 30km. Đây là lợi thế lớn, nhưng đồng thời đặt ra nhiều thách thức về quản lý. Bằng sự nỗ lực của chính quyền, nhân dân, bộ đội biên phòng, từ một cửa khẩu vùng biên còn hạn chế, Hoành Mô đang bứt phá thành cửa ngõ thịnh vượng, mở ra cơ hội trở thành điểm sáng mới trên bản đồ giao thương quốc tế. Ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với Đồn Biên phòng huy động thanh niên, người uy tín cùng tham gia tuần tra biên giới. Tới đây, xã sẽ triển khai mô hình “thắp sáng đường biên” để thuận lợi hơn cho quản lý, tuần tra.
Tại xã Quảng Đức, nơi có cửa khẩu Bắc Phong Sinh và nhiều tuyến quốc lộ huyết mạch đi qua, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh trật tự. Thế nhưng, địa phương này đã được công nhận là “xã không ma túy” nhờ cách làm chủ động, linh hoạt. Ông Tằng Dếnh Thân, người có uy tín tại bản Mốc 13, chia sẻ: Chúng tôi hiểu con cháu trong bản hơn ai hết. Khi thấy có biểu hiện bất thường, chúng tôi sẽ báo ngay. Mỗi người góp một tay thì bản làng sẽ bình yên.
Trung tá Nguyễn Công Hưng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Quảng Đức, cho biết: Trong tình hình mới, công tác vận động quần chúng phải đi đôi với tuyên truyền, giáo dục ý thức cảnh giác trước các âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết. Chúng tôi không chỉ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới mà còn đồng hành giúp nhân dân ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo.
Lực lượng Biên phòng đã phối hợp triển khai các đợt cao điểm phòng chống buôn lậu, đặc biệt là vào dịp cuối năm. Sự quyết liệt này nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Với phương châm “4 cùng”, mỗi cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Quảng Đức không chỉ là người bảo vệ biên giới mà còn trở thành người bạn, người đồng hành cùng nhân dân trong từng bước phát triển kinh tế. Đại uý Ngô Đức Mạnh, Trạm phó trạm biên phòng cửa khẩu Bắc Phong Sinh, Đồn biên phòng Quảng Đức, cho biết: Sự gắn bó đó đã tạo nên sức mạnh tổng hợp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, thúc đẩy đời sống cộng đồng ngày càng khởi sắc. Trong những nẻo đường biên cương, trách nhiệm và sự tận tụy chính là nền móng vững chắc của chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Cho những chuyến hàng thêm thông suốt
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, nhiệm vụ của bộ đội biên phòng không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới mà còn hỗ trợ, thúc đẩy kinh tế, đảm bảo lưu thông hàng hóa thông suốt, an toàn. Sự cân bằng giữa an ninh và phát triển kinh tế là thách thức lớn, đòi hỏi sự linh hoạt, chuyên nghiệp và đổi mới không ngừng của lực lượng biên phòng.
Quảng Ninh hiện có 3 khu kinh tế cửa khẩu với tổng diện tích hơn 144,75ha, bao gồm: Móng Cái, Hoành Mô - Đồng Văn và Bắc Phong Sinh. Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái được xác định là khu vực động lực, trọng điểm của quốc gia, không chỉ là trung tâm thương mại biên giới, mà còn có vai trò quan trọng trong phát triển du lịch, dịch vụ và công nghiệp. Song song với nhiệm vụ bảo vệ an ninh, bộ đội biên phòng đã trở thành lực lượng tiên phong trong việc cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ hiện đại để đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra an toàn và hiệu quả.
Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái đã nhanh chóng triển khai các giải pháp công nghệ vào công tác kiểm soát người và phương tiện qua lại biên giới. Trọng tâm của hoạt động là ứng dụng công nghệ nhận dạng sinh trắc học, quét vân tay và các hệ thống kiểm soát tự động. Trước đây, mỗi hành khách khi làm thủ tục xuất nhập cảnh mất trung bình 30 giây. Hiện nay, nhờ hệ thống công nghệ, thời gian giảm xuống chỉ còn từ 5-7 giây. Người dân và du khách chỉ cần đưa hộ chiếu hoặc sổ thông hành vào máy quét, toàn bộ thông tin được tự động nhận diện và hiển thị trên hệ thống. Quy trình xác nhận trở nên nhanh chóng, hiệu quả hơn với sự hỗ trợ từ cán bộ biên phòng. Thượng tá Chu Xuân Quyết, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, cho biết: Trước đây, quy trình thủ tục yêu cầu nhiều thao tác thủ công, tốn kém thời gian và nguồn lực. Hiện nay, với việc sử dụng các thiết bị hiện đại, không chỉ rút ngắn thời gian thực hiện, mà còn nâng cao mức độ an toàn cho toàn bộ hệ thống kiểm soát.
Không chỉ tại Móng Cái, mà tại cửa khẩu Hoành Mô, việc ứng dụng chuyển đổi số đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận. Từ đầu năm 2025 đến nay, Trạm Biên phòng Cửa khẩu Hoành Mô đã thực hiện thủ tục hơn 16.000 lượt nhập cảnh, 15.000 lượt xuất cảnh người và phương tiện. Lượng hàng hóa, phương tiện và du khách qua cửa khẩu Hoành Mô tăng nhiều sau khi nâng cấp đã đặt ra thách thức lớn về thủ tục.
Trong tháng 10/2025, Trạm Biên phòng tại đây đã làm thủ tục nhập cảnh cho 1.634 lượt phương tiện, xuất cảnh cho 1.600 phương tiện. Mặc dù lượng người và phương tiện tăng cao, mọi hoạt động vẫn diễn ra trôi chảy với mức độ an toàn tuyệt đối nhờ triển khai mô hình "một cửa, một lần dừng", nâng cấp hệ thống camera giám sát toàn diện, sử dụng máy soi chiếu chuyên dụng và phần mềm quản lý dữ liệu hiện đại, hiệu quả kiểm soát đã được nâng cao đáng kể. Các công nghệ hiện đại không chỉ giúp giảm thời gian xử lý mà còn đảm bảo độ chính xác cao, duy trì an ninh khu vực ở mức tối ưu.
Hoạt động phối hợp giữa biên phòng, hải quan và công an cửa khẩu, cũng được cải thiện rõ rệt nhờ khả năng chia sẻ dữ liệu tức thời. Nếu trước đây, sự phức tạp của giấy tờ từng khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian, thì nay quy trình đã được rút ngắn nhờ chuyển đổi số. Đại úy Vũ Thanh Đức, Phó Trạm trưởng Trạm Biên phòng Cửa khẩu Hoành Mô, cho biết: Việc áp dụng chuyển đổi số “một cửa một lần dừng” đã rút ngắn thời gian, thuận lợi hơn cho bà con, doanh nghiệp cũng như gióp phần nâng sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.
Đằng sau những con số ấn tượng về chuyển đổi số và chống buôn lậu là hình ảnh những người lính quân hàm xanh tận tụy. Các cán bộ, chiến sĩ luôn bám sát địa bàn, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân. Họ không chỉ là người thực thi pháp luật mà còn là người bạn, người anh em của đồng bào các dân tộc thiểu số. Việc phối hợp trong công tác tuần tra bảo vệ biên giới là minh chứng cho sự gắn kết này. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng tại cửa khẩu và sự hợp tác hiệu quả với lực lượng bảo vệ biên giới nước bạn, hướng tới xây dựng một biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Những kết quả đó không chỉ giúp thực hiện tốt Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, mà còn khẳng định tầm nhìn về một đường biên giới hiện đại, hội nhập toàn diện, an toàn và giàu tính nhân văn, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm thương mại, logistics và du lịch hàng đầu khu vực Đông Bắc.
