Theo cuộc điều tra gần đây của một số giảng viên tâm lý học Trường Sĩ quan lục quân 2, nếu như trẻ thần tượng hóa theo hướng tích cực sẽ giúp các em bình tĩnh xử lý công việc và hiệu quả tăng lên 20%.
Còn em Hoàng Anh (14 tuổi, Đồng Nai) sau khi xem bộ phim Ván bài đen tối của nước ngoài phát trên VTV3, em luôn học tập hành động của các “siêu sao” để trở thành những ngôi sao cờ bạc. Hằng ngày em quên cả việc học tập mà chỉ đam mê việc luyện tập cách lia bài, trộn bài..., nhiều lần trong giấc mơ em nói tên nhiều nhân vật trong bộ phim đã xem.
Chúng tôi kiểm tra tiếp theo trên 60 trường hợp ở trẻ 13, 14 tuổi. Khi được hỏi về thần tượng của các em như diễn viên, cầu thủ bóng đá, các em trai trả lời phần lớn là những diễn viên nổi tiếng trong các bộ phim hành động, còn các em gái lại thích các diễn viên nổi tiếng ở thể loại phim tình cảm của Hàn Quốc...
Ở trẻ độ tuổi dưới 13, 14 tuổi thường hay hướng tới một nhân vật nổi tiếng nào đó với tâm lý cho rằng người đó là hình mẫu của mình. Chính vì vậy trong mọi hoàn cảnh các em thường so sánh với nhân vật mình ngưỡng mộ. Một số trẻ từ sự ham thích thần tượng dẫn đến những biểu hiện thái quá như mê muội, quên ăn, quên ngủ, quên học hành, chỉ nghĩ đến những thần tượng của mình. Số kia lại ngơ ngác, thất vọng, chán nản nếu thần tượng của mình sụp đổ; số khác trở nên buồn rầu, thậm chí ám ảnh...
Vì vậy, để tránh “bệnh thần tượng” ở trẻ, cha mẹ cần định hướng kịp thời cho trẻ, phân tích những hạn chế của thần tượng, đặc biệt là thần tượng ảo trong phim ảnh, điều chỉnh kịp thời những hành động theo sở thích, thói quen phù hợp ở trẻ. Cha mẹ cũng không được thần tượng hóa quá mức nhân vật trẻ dễ bắt chước mà phải giúp trẻ hình thành những thần tượng đẹp đẽ trong tâm hồn.
Nếu như trẻ bị các biểu hiện quá mức của “bệnh thần tượng”, hãy cho trẻ tham gia các hoạt động bổ ích và hứng thú thật sự, nêu ra những thần tượng trong lịch sử, cuộc sống, học tập, đó là thầy cô giáo, những bạn học giỏi... làm giảm bớt sự chú ý các thần tượng khác.
Trường hợp cha mẹ không giúp trẻ được thì cần sự giúp đỡ của các thầy cô giáo ở trường, tạo điều kiện cho trẻ thỏa mãn những hoạt động vui chơi, học tập bổ ích. Không nên cho trẻ xem các bộ phim dài tập ít có ý nghĩa giáo dục nhân cách ở trẻ. Với lứa tuổi thiếu niên cần kiểm soát chặt chẽ các bộ phim mang tính bạo lực hoặc quá lạm dụng về tình cảm.
Lê Phạm Phương Lan (giảng viên tâm lý học)
