Không chỉ là khâu mở đường cho các dự án đầu tư, giải phóng mặt bằng (GPMB) còn được xác định là yếu tố then chốt để Quảng Ninh thực hiện mục tiêu tăng trưởng và nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Dù đã đạt nhiều kết quả tích cực nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, song khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn, đòi hỏi các địa phương, chủ đầu tư và đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng, tạo động lực cho phát triển.
Chuyển biến tích cực từ cơ sở
Theo báo cáo của UBND tỉnh, hiện Quảng Ninh đang triển khai công tác GPMB đối với 22 dự án, công trình trọng điểm, cùng các dự án trong khu công nghiệp, khu kinh tế. Tổng diện tích phải thu hồi lên tới 8.663,27ha, liên quan đến 15.999 tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Trong số này có nhiều dự án quy mô lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, như: Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh; khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp tại đặc khu Vân Đồn; tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp, sân golf và dân cư Monbay Vân Đồn; khu công nghiệp Đông Triều; khu công nghiệp Sông Khoai; công viên công cộng Tuần Châu...
Đến nay, các địa phương đã hoàn thành GPMB 6.950,39ha, đạt 80,22% tổng diện tích cần thực hiện. Diện tích còn lại chưa hoàn thành là 1.712,88ha, tương ứng với 5.865 trường hợp chưa thu hồi đất. Đáng chú ý, từ đầu tháng 3 đến giữa tháng 6/2026, diện tích GPMB đã tăng thêm hơn 600ha; nếu so với thời điểm đầu năm, diện tích hoàn thành tăng thêm 934,44ha.
Kết quả này cho thấy sự nỗ lực, quyết tâm của các địa phương trong thực hiện một trong những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp nhất của quá trình triển khai các dự án đầu tư. Đến nay đã có 3 dự án hoàn thành toàn bộ công tác GPMB, gồm: Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh; đường bao biển kéo dài từ đường Trần Quốc Nghiễn qua cầu Bình Minh đến cầu Bang; doanh trại Trung đoàn Bộ binh 2, Sư đoàn 395 (giai đoạn 1). Đây là tiền đề quan trọng để đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư và phát huy hiệu quả các dự án trong thời gian tới.
Dự án Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh là công trình trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Xác định rõ tầm quan trọng đó, Ban Chỉ đạo GPMB phường Cửa Ông đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trong công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại với nhân dân để tạo sự đồng thuận cao trong quá trình triển khai dự án. Đến đầu tháng 4/2026, phường Cửa Ông đã bàn giao toàn bộ diện tích cần phải GPMB cho chủ đầu tư quản lý.
Ông Đinh Ngọc Chiến, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND, Trưởng Ban Chỉ đạo GPMB phường Cửa Ông, chia sẻ: Chúng tôi luôn quán triệt quan điểm lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật trong công tác kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất đai, lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Đối với những trường hợp còn có sự băn khoăn, vướng mắc, Ban Chỉ đạo trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân để kịp thời tháo gỡ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành của tỉnh và nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án, để góp phần đưa dự án sớm đi vào hoạt động, phát huy hiệu quả đầu tư, tạo động lực phát triển mới cho khu vực Cửa Ông nói riêng, cho tỉnh Quảng Ninh nói chung.
Tại nhiều dự án trọng điểm khác cũng ghi nhận tiến độ khả quan. Dự án Khu công nghiệp Texhong Hải Hà giai đoạn 1 đã hoàn thành GPMB khoảng 656/660ha, đạt gần 100%. Khu công nghiệp Bắc Tiền Phong đã hoàn thành GPMB toàn bộ diện tích tại phường Phong Cốc và đạt trên 68% diện tích tại phường Liên Hòa. Khu công nghiệp Sông Khoai tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ GPMB với hàng chục ha được bàn giao thêm trong thời gian gần đây.
Ông Châu Thành Hưng, Phó Trưởng Ban Quản lý khu kinh tế tỉnh, cho biết: Các địa phương đã chủ động hơn trong công tác tuyên truyền, đối thoại với người dân, đồng thời tập trung tháo gỡ những vướng mắc về hồ sơ đất đai, nguồn gốc sử dụng đất và chính sách bồi thường. Đây là yếu tố quan trọng giúp nhiều dự án có bước tiến rõ rệt trong công tác GPMB thời gian qua.
Tiếp tục tháo gỡ những “điểm nghẽn”
Mặc dù đạt được kết quả tích cực, nhưng nhìn vào bức tranh tổng thể, công tác GPMB vẫn còn không ít khó khăn. Trong số các dự án trọng điểm, nhiều dự án được đánh giá có nguy cơ không hoàn thành tiến độ theo yêu cầu. Điển hình như khu công nghiệp Hải Yên hiện còn 65,52ha chưa GPMB, chiếm gần 36% diện tích dự án. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là sự phối hợp chưa tích cực của chủ đầu tư trong quá trình triển khai.
Tại khu công nghiệp Bắc Tiền Phong, phần diện tích còn lại phải GPMB trên địa bàn phường Liên Hòa lên tới hơn 332ha, liên quan đến 878 hộ dân và tổ chức. Khu công nghiệp Sông Khoai vẫn còn gần 225ha chưa hoàn thành GPMB trên địa bàn các phường Hiệp Hòa và Đông Mai.
Đặc biệt, khu công nghiệp Đông Triều mới hoàn thành GPMB khoảng 13,89ha trong tổng số gần 117ha cần thu hồi, đạt chưa đến 12%. Dự án đang đối mặt với nhiều khó khăn, như phải di dời 434 ngôi mộ, nguồn gốc đất đai phức tạp, nhiều trường hợp chuyển nhượng, tranh chấp kéo dài và áp lực do triển khai đồng thời nhiều dự án trên cùng địa bàn.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, những nguyên nhân chủ yếu làm chậm tiến độ GPMB hiện nay gồm: Việc xác định nguồn gốc đất và tài sản trên đất còn phức tạp; khó khăn trong xác định giá trị nhà cửa, vật kiến trúc; một số chủ đầu tư chưa chủ động phối hợp; quỹ đất tái định cư tại một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ; cùng với đó là tâm lý băn khoăn, chưa đồng thuận của một bộ phận người dân.
Ông Nguyễn Văn Duy, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Vàng Danh, chia sẻ: Khó khăn nhất hiện nay là những trường hợp có hồ sơ đất đai biến động qua nhiều thời kỳ, hoặc liên quan đến tranh chấp, thừa kế. Mỗi trường hợp đều phải rà soát kỹ để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời tránh phát sinh khiếu kiện sau này.
Năm 2026, Quảng Ninh đang đồng thời triển khai nhiều dự án động lực có ý nghĩa chiến lược đối với tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển, trong đó Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh là công trình đặc biệt quan trọng. Hiện 7 xã, phường có dự án đi qua đang tổ chức kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất và tài sản, phấn đấu hoàn thành GPMB trước ngày 30/9/2026 theo chỉ đạo của UBND tỉnh. Mặc dù đưa ra quyết tâm như vậy, nhưng hiện tại dự án đang gặp nhiều khó khăn do số lượng tổ chức, cá nhân nằm trong diện GPMB quá lớn (trên 1.800 tổ chức, hộ gia đình); cơ chế, chính sách hỗ trợ đền bù, GPMB chưa ưu việt; nhiều thửa đất còn tranh chấp, chồng lấn, trong khi đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm đếm, bồi thường ở các xã, phường còn mỏng, trình độ chuyên môn chưa đồng đều.
Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Hoàng Quế, cho biết: Phần lớn người làm công tác kiểm đếm, hỗ trợ đền bù tại các địa phương được sử dụng từ trung tâm phát triển quỹ đất trước đây, số lượng mỏng, trình độ hạn chế, trong khi khối lượng công việc quá lớn. Rất mong tỉnh sẽ nghiên cứu, rà soát, bổ sung tăng thêm số lượng biên chế, hoặc hợp đồng đối với người làm công tác này ở các địa phương, tạo điều kiện cho các địa phương đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Để hoàn thành mục tiêu đề ra, Quảng Ninh đang yêu cầu các địa phương tiếp tục huy động cả hệ thống chính trị tham gia vào công tác GPMB, trong đó đồng chí bí thư đảng ủy xã, phường là trưởng ban chỉ đạo; tăng cường đối thoại, công khai chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư; phân loại rõ từng nhóm vướng mắc của từng dự án cụ thể để xử lý theo đúng thẩm quyền. Bên cạnh đó, các chủ đầu tư cũng như sở, ngành liên quan phải chủ động phối hợp với địa phương, bảo đảm nguồn vốn chi trả bồi thường kịp thời đối với từng dự án cụ thể; các sở, ngành tập trung tháo gỡ những khó khăn liên quan đến xác định giá đất, tài sản trên đất và thủ tục pháp lý.
UBND tỉnh yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải xác định công tác bồi thường, hỗ trợ và GPMB là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên trong quá trình triển khai các dự án trên địa bàn; chịu trách nhiệm trước Tỉnh ủy, UBND tỉnh về tiến độ, chất lượng thực hiện công tác GPMB; tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời xử lý, hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh, không để kéo dài, gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
Đại diện chủ đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, cho biết: Mặt bằng sạch là điều kiện tiên quyết để nhà đầu tư triển khai dự án đúng tiến độ. Chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các địa phương trong tháo gỡ khó khăn, đồng thời cam kết phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Khối lượng GPMB còn lại của các dự án, công trình trên địa bàn tỉnh vẫn rất lớn. Tuy nhiên, với kết quả đạt được trong những tháng đầu năm, cùng sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, công tác GPMB đang từng bước được tháo gỡ. Khi những “nút thắt” về mặt bằng được giải quyết, các công trình trọng điểm sẽ có điều kiện tăng tốc thi công, góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, thu hút đầu tư, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế của Quảng Ninh trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
