Quảng Ninh là một trong những địa phương tiên phong của cả nước dám “nghĩ lớn, làm lớn”, lấy hạ tầng đi trước một bước, mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội. Những công trình giao thông quy mô lớn không chỉ thay đổi diện mạo địa phương, mà còn đóng vai trò tăng tính liên kết vùng, tạo trục phát triển chiến lược xuyên suốt Bắc - Nam, Đông - Tây.
Điểm nhấn nổi bật nhất là chuỗi cao tốc hiện đại từ Hạ Long đến Móng Cái, kết nối trực tiếp với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, tạo thành tuyến liên hoàn từ Thủ đô ra Cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Cao tốc Hạ Long - Hải Phòng dài 25km, đưa vào sử dụng từ năm 2018, đã rút ngắn thời gian di chuyển từ 2 giờ còn 40 phút - một bước nhảy mang tính đột phá về logistics và du lịch. Cao tốc Hạ Long - Vân Đồn dài 60km, cao tốc Vân Đồn - Móng Cái dài gần 80km hoàn thành, tiếp tục tạo mạch kết nối xuyên suốt, rút ngắn thời gian từ Hạ Long đến biên giới chỉ còn hơn 2 giờ di chuyển. Chuỗi cao tốc này đã nhanh chóng trở thành “trục xương sống” giúp thúc đẩy luồng hàng hóa, du lịch, đầu tư và thương mại quốc tế giữa Việt Nam - Trung Quốc và toàn vùng Đông Bắc.
Không chỉ dừng lại ở giao thông đường bộ, Quảng Ninh phát triển đồng bộ cả đường thủy, đường sắt và hàng không, hình thành hệ thống kết cấu hạ tầng đa phương thức hiếm có ở một địa phương cấp tỉnh. Sân bay quốc tế Vân Đồn - sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam, là bước đi tiên phong, mở ra cánh cửa kết nối toàn cầu, đưa khách du lịch và dòng chảy thương mại đến gần hơn với khu vực Đông Bắc. Cảng biển nước sâu Cái Lân, cảng Vạn Gia và hệ thống cảng nội địa tạo nền tảng quan trọng cho dịch vụ logistics, xuất nhập khẩu, trung chuyển hàng hóa. Tuyến đường sắt Hạ Long - Cái Lân - Yên Viên đang được nghiên cứu tái phát triển, hứa hẹn gia tăng năng lực vận tải hàng hóa trong tương lai gần.
Nhờ hạ tầng giao thông đồng bộ, lưu lượng hàng hóa qua các đường trục chính của tỉnh tăng mạnh những năm gần đây. Ngành Du lịch bùng nổ với hàng triệu lượt khách trong nước và quốc tế đến các điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh, như Bãi Cháy, Vân Đồn, Cô Tô…, tạo động lực cho thương mại, dịch vụ và bất động sản nghỉ dưỡng phát triển. Những địa phương dọc tuyến cao tốc đang trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư, hình thành các khu công nghiệp, khu đô thị, tổ hợp dịch vụ hiện đại, đóng góp tích cực vào thu ngân sách và tạo việc làm rộng mở. Sự liên kết hiệu quả này còn giúp Quảng Ninh chia sẻ lợi thế phát triển với các tỉnh, thành: Hải Phòng, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hà Nội, hình thành chuỗi giá trị liên vùng, hỗ trợ các trung tâm logistics, sản xuất, xuất khẩu trong khu vực phát triển mạnh mẽ.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu nổi bật, Quảng Ninh cũng đối mặt với không ít thách thức, như tình trạng quá tải cục bộ tại các nút giao, nhu cầu bảo trì hạ tầng lớn và yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Vì vậy tỉnh đang hướng tới xây dựng giao thông thông minh, áp dụng công nghệ số trong quản lý, điều phối, phát triển các tuyến vận tải thân thiện với môi trường, giảm phát thải khí nhà kính. Đây là bước chuyển từ “lượng” sang “chất”, phù hợp với xu thế hạ tầng xanh, thông minh trên thế giới.
Trong chiến lược phát triển dài hạn, Quảng Ninh xác định nhiệm vụ phát triển nhanh kết cấu hạ tầng giao thông với phương châm “đi trước một bước” là một trong 3 đột phá chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt trong mở rộng không gian phát triển và tăng liên kết vùng. Bước vào nhiệm kỳ mới, tỉnh tiếp tục kế thừa cách làm đã chứng minh hiệu quả trong suốt hơn 10 năm qua, đồng thời đẩy mạnh triển khai các dự án giao thông có tính lan tỏa cao. Từ đầu năm 2025 đến nay tỉnh đã khởi công nhiều công trình quan trọng tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa - nơi địa hình còn khó khăn và nhu cầu kết nối rất lớn.
Các dự án cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 330 từ huyện Ba Chẽ trước đây đến đường tỉnh 342 (tổng vốn đầu tư 990 tỷ đồng); xây dựng đường tỉnh 327 (580 tỷ đồng); nâng cấp đường tỉnh 345 nối Bắc Ninh (hơn 350 tỷ đồng)… đều có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ cải thiện hạ tầng kỹ thuật, các tuyến đường này còn là “cánh tay nối dài” giúp gắn kết vùng cao với vùng đồng bằng; thúc đẩy sản xuất, thương mại, du lịch; mở ra cơ hội thu hút đầu tư và nâng cao đời sống nhân dân. Khi hạ tầng được kết nối thông suốt từ cao tốc đến trung tâm kinh tế, cửa khẩu, cảng biển, sân bay, Quảng Ninh dần hoàn thiện mạng lưới giao thông liên hoàn, hiện đại, tạo nền tảng phát triển toàn diện.
Cuối tháng 12/2025, hướng tới chào mừng Đại hội XIV của Đảng, Quảng Ninh sẽ khởi động loạt dự án giao thông mới, tổng vốn đầu tư hơn 10.500 tỷ đồng. Trong đó có đường bao biển kéo dài từ Trần Quốc Nghiễn đến cầu Bang; đường ven biển Tây Bắc Vịnh Cửa Lục; cải tạo QL4B; tuyến kết nối từ cao tốc Hạ Long - Hải Phòng đến Đông Triều (cũ); các dự án nâng cấp QL10, cầu Sông Chanh, đường tỉnh 342… Tất cả đều được nghiên cứu kỹ, ưu tiên khai thác lợi thế khác biệt của từng địa phương, đồng thời phát huy giá trị đất đai như nguồn lực quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu của nhiệm kỳ mới.
Kết cấu hạ tầng chính là cấu phần nền tảng của năng lực địa phương, là điểm hội tụ giữa phát triển kinh tế, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tăng năng lực cạnh tranh. Từ quyết tâm chính trị đến hành động thực tiễn, Quảng Ninh đã và đang chứng minh phát triển đột phá về hạ tầng không chỉ là tăng tốc đầu tư, mà là nâng cao năng lực vận hành toàn hệ thống, đo bằng thời gian, chi phí, độ tin cậy của luồng hàng, luồng người, luồng năng lượng và dữ liệu. Đó chính là những giá trị cốt lõi tạo nên sức bật mới cho một Quảng Ninh hiện đại, liên kết, bền vững.
Hạ tầng mở đường cho khát vọng. Quảng Ninh đang hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 bằng những công trình, dự án mang tầm thời đại. Với tầm nhìn chiến lược, cách làm bài bản, tỉnh đang viết tiếp hành trình phát triển mạnh mẽ, vươn tầm khu vực, hội nhập sâu rộng và khẳng định vị thế trong kỷ nguyên mới.
