Hạn hán kéo dài và nắng nóng gay gắt trong mùa hè đang gây thiệt hại nghiêm trọng cho các hệ sinh thái và ngành nuôi trồng thủy sản tại nhiều nước châu Âu. Từ Serbia, Hungary đến Romania, Czech, Bosnia và Slovenia, mực nước sông hồ suy giảm, nhiệt độ nước tăng cao khiến cá chết hàng loạt và buộc nhiều cơ sở phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp.
Tại một nhánh sông Danube ở miền Bắc Serbia, nước đã rút xuống chỉ còn vài vũng nhỏ giữa lòng sông khô nứt. Những đàn cá non mắc kẹt trong những vũng nước nông có nhiệt độ vượt quá 30 độ C.
"Đây là tất cả những gì chúng tôi còn lại, hai vũng nước nhỏ đầy cá non" - ông Dusan Jovanovic, một ngư dân, cho biết. Theo ông, nếu cá bắt đầu chết, “chúng sẽ chết cùng lúc”.
Hạn hán kéo dài và nhiệt độ cao trong mùa hè đã ảnh hưởng tới nhiều khu vực, từ hồ ở Slovenia, nhánh sông Danube tại Serbia đến các trang trại nuôi cá ở Bosnia, Czech, Romania và Hungary.
Ngành thủy sản là một trong những ngành chịu tác động nặng nề nhất, với thiệt hại ước tính lên tới hàng triệu euro. Tình trạng này làm gia tăng những tổn thất vốn đã nghiêm trọng đối với nguồn cung năng lượng, nước, sản xuất nông nghiệp, giao thông đường sông và thương mại.
Các quốc gia và doanh nghiệp trong khu vực hiện phải tính toán những biện pháp ứng phó dài hạn với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng thường xuyên, vốn được các nhà khoa học cho là có liên quan tới biến đổi khí hậu do con người gây ra.
Tại Hungary, theo cơ quan khí tượng quốc gia nước này, khoảng 99% diện tích lãnh thổ đang trong tình trạng hạn hán nghiêm trọng hoặc cực đoan.
Trong khoảng 27.000 ha ao nuôi cá trên cả nước, 1.588 ha đã bị khô cạn do “nắng nóng kéo dài và thiếu nước”, khiến gần 280 tấn cá tại 20 trang trại chết. Bộ Nông nghiệp và Kinh tế thực phẩm Hungary ước tính thiệt hại doanh thu khoảng 1,3 tỷ forint, tương đương 4,2 triệu USD.
Một số cơ sở buộc phải tháo nước từ ao này sang ao khác để cứu cá. Các nhà sản xuất cảnh báo việc khôi phục lượng cá bị mất có thể mất nhiều năm.
Tại Romania, các trang trại nuôi cá, đặc biệt là cá chép, tiếp tục chịu ảnh hưởng sau các đợt hạn hán nghiêm trọng năm 2023 và 2024.
Ông Catalin Platon, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất cá quốc gia ROMFISH, cho biết chu kỳ nuôi cá chép kéo dài từ 3 đến 4 năm. Vì vậy, những tổn thất từ năm 2023 vẫn tiếp tục tác động đến sản lượng hiện nay.
Tại Czech, các cơ sở nuôi cá đã phải giảm hoặc ngừng cho cá ăn để hạn chế tiêu thụ oxy, tăng cường sục khí hoặc tháo cạn ao khi cần thiết. Giới chức ngành thủy sản cho rằng mưa kéo dài có thể giúp giảm bớt khó khăn trước mắt, nhưng về lâu dài cần các biện pháp giữ nước tốt hơn.
Ở Bosnia, những người nuôi cá hồi cũng đang vật lộn với mùa hè nóng và khô.
“Cá hồi là loài cá nước lạnh, cần nước lạnh và giàu oxy” - ông Veljko Budjen, chủ một trang trại gần Trebinje, cho biết. "Vì vậy vào mùa hè, chúng tôi buộc phải giảm sản lượng và lượng thức ăn để doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động".
Một giải pháp được áp dụng là bổ sung oxy lỏng vào nước. Nếu không, theo ông Budjen, người nuôi cá chỉ có thể “chờ trận mưa đầu tiên”.
Tại miền Đông Slovenia, lực lượng ứng phó khẩn cấp đã bơm khoảng 8 triệu lít nước vào hồ Pristava nhằm ngăn cá chết hàng loạt do thiếu oxy và mực nước xuống thấp. Tuy nhiên, giới chức địa phương lo ngại lượng nước này vẫn chưa đủ.
Trong khi đó, ngư dân Serbia cho rằng giải pháp duy nhất để cứu số cá còn mắc kẹt tại nhánh sông Danube ở Novi Sad là di chuyển chúng tới nơi khác.
“Nhiệt độ năm nay thực sự cực đoan. Không ai nhớ từng có tình trạng như thế này” - ông Jovanovic nói.
