Trong nhiều thập kỷ, phiên bản hot dog kiểu Chile là một trong những món ăn có giá phải chăng nhất, được người dân thuộc nhiều tầng lớp xã hội ưa chuộng. Tuy nhiên, khi chi phí sinh hoạt tăng và nền kinh tế gặp khó khăn, ngay cả món ăn bình dân này cũng đang chịu tác động.
Đang là giờ ăn trưa ở trung tâm Santiago, hàng chục cửa hàng quanh Quảng trường Plaza de Armas đang phục vụ một trong những món ăn phổ biến nhất Chile: “completo”.
“Từ cách đây không lâu, tôi vẫn chỉ phải trả 2.500 peso (2,60 USD) cho một phần completo”, Antonia Bravo, một sinh viên 21 tuổi, cho biết. “Giờ đây, giá đã tăng lên 3.500 hoặc 4.000 peso (3,60 hoặc 4,10 USD)”.
Số liệu chính thức được công bố trong tháng này cho thấy Chile đang đứng trước nguy cơ suy thoái sau khi nền kinh tế tăng trưởng âm trong hai quý liên tiếp. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 9,5%, mức cao nhất trong 5 năm, trong khi lạm phát hằng năm tăng lên 4,1% trong 12 tháng qua do giá thực phẩm và giao thông tăng.
Triển vọng kinh tế yếu kém khiến Ngân hàng Trung ương Chile hạ dự báo tăng trưởng năm 2026, từ mức 1%-1,75% được dự báo trước đó xuống còn 0,25%-0,75%.
Ăn ngoài trở thành điều xa xỉ với nhiều người
Món completo ra đời tại một trong những cửa hàng nhỏ ở trung tâm Santiago vào đầu những năm 1930. Phiên bản hot dog của Chile gồm xúc xích phủ dưa cải muối, cà chua và sốt mayonnaise tự làm từ khoai tây. Theo thời gian, bơ và các nguyên liệu khác được thêm vào, biến món ăn thành một bữa ăn hoàn chỉnh. Vì thế, nó được gọi là “completo”.
“Ngày đó, người dân không khá giả; họ không có nhiều tiền và thường đến đây ăn completos”, ông Guillermo Cid, quản lý nhà hàng được cho là nơi tạo ra món ăn này, cho biết. “Ngày nay cũng vậy. Thay vì ngồi xuống ăn một bữa đầy đủ, nhiều người chỉ ghé qua ăn một phần completo”.
Theo Bộ Phát triển Xã hội Chile, chi phí cho giỏ thực phẩm thiết yếu hằng tháng của nước này trong tháng 8 ở mức gần 100 USD, tăng 5% so với một năm trước. Trong khi đó, mức lương tối thiểu hằng tháng của Chile hiện khoảng 580 USD. Giá nhiên liệu cũng tăng, càng tạo thêm áp lực lên chi phí sinh hoạt.
Khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, người dân Chile buộc phải thắt chặt ngân sách và cắt giảm những khoản chi không thiết yếu.
“Giá các mặt hàng thiết yếu cứ tăng lên mãi”, ông Mauricio Aravena, một giáo viên 30 tuổi, nói. “Ăn ngoài vốn đã là một khoản chi tiêu khá xa xỉ, nhưng giờ còn xa xỉ hơn”.
“So với năm ngoái, khi tôi và bạn bè có thể lên kế hoạch đi chơi nhiều hơn, giờ đây chúng tôi chủ yếu ở nhà và nấu ăn”, chị Tabata Martinich, 31 tuổi, cũng là một giáo viên, cho biết. “Bạn phải kiểm soát chi tiêu chặt chẽ hơn; mọi thứ đều đắt đỏ hơn rất nhiều”.
Trong khi đó, người lao động cho biết tiền lương không tăng kịp tốc độ lạm phát.
“Nhìn chung, các khoản chi phí đều đắt đỏ hơn, trong khi mức tăng lương không theo kịp những chi phí đó”, ông Aravena nói thêm. “Chúng tôi đang tụt lại khoảng 5 năm”.
Sự thất vọng ngày càng gia tăng
Kể từ khi nhậm chức vào tháng 3, Tổng thống José Antonio Kast đã thúc đẩy chương trình phục hồi kinh tế nhằm tăng đầu tư và việc làm trong bối cảnh nền kinh tế và thị trường lao động Chile suy yếu. Tuy nhiên, các khoản đầu tư chưa diễn ra với tốc độ kỳ vọng.
“Những kỳ vọng đang biến thành sự thất vọng”, nhà phân tích Guillermo Holzmann nói. Theo ông, điều kiện kinh tế xấu đi đang buộc chính quyền phải nhanh chóng đưa các sáng kiến trung và dài hạn thành những chính sách có tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Gần đây, ông Kast thừa nhận Chile đang “đối mặt với mức lạm phát cao hơn dự kiến và tăng trưởng thấp hơn dự báo”. Tại cuộc họp với các bộ trưởng và lãnh đạo các đảng trong liên minh cầm quyền, ông chỉ đạo xây dựng một “kế hoạch khẩn cấp về việc làm”, dự kiến được trình trong những tuần tới.
Chính phủ cũng đang thúc đẩy cải cách kinh tế và thuế, trong đó có giảm thuế cho các tập đoàn lớn, khuyến khích đầu tư tư nhân và thay đổi một số quy định về tín dụng. Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn đang chờ Tòa án Hiến pháp xem xét.
