Tính từ năm 2002 đến nay, Huyện Đoàn Bình Liêu đã xây dựng thí điểm các mô hình hoạt động trong công tác xây dựng tổ chức Đoàn-Hội. Nhiều mô hình phát triển kinh tế, văn hoá xã hội đã phát huy được thế mạnh, bước đầu đem lại những kết quả rất khả quan, góp phần không nhỏ vào việc thay đổi tích cực cuộc sống của người dân nơi biên cương.
Một góc thị trấn Bình Liêu hôm nay. 
ảnh: Vũ Công Thành
Đến dự một buổi sinh hoạt giao lưu văn hoá văn nghệ giữa hai đơn vị xã Vô Ngại và thị trấn Bình Liêu, chúng tôi không khỏi bất ngờ trước hìnhthức tổ chức và hiệu quả của buổi sinh hoạt. Các đôi nhảy, đội nhảy của các thôn, bản tham gia rất bài bản, “có nghề” không thua gì ở thành phố… Bí thư Đoàn TN thị trấn Trần Trung Kiên tự hào: “Chúng tôi sinh hoạt thế này một tháng một lần, những tháng hè thì sinh hoạt hàng tuần. Trong thôn, khu bây giờ nhiều người thích tham gia Đoàn-Đội… Những cuộc giao lưu giữa các đơn vị được tổ chức theo kiểu luân phiên, mỗi đơn vị một lần”. Các câu lạc bộ vũ quốc tế của Đoàn TN thị trấn luôn thu hút trên 20-30 ĐVTN tham gia sinh hoạt thường xuyên. Mỗi dịp có lễ hội, các hoạt động văn hoá lớn, những bạn trẻ của thôn khu đều thể hiện rõ vai trò nòng cốt, hạt nhân văn nghệ của mình. Hiện nay, 100% các xã, thị trấn trong huyện đều có các câu lạc bộ văn hoá văn nghệ, thể dục-thể thao. Cáccâu lạc bộ này duy trì sinh hoạt 1-2 buổi/tuần, trong đó có những mô hình mang đậm bản sắc dân tộc của địa phương như: CLB soóng cọ ở xã Húc Động, CLB hát then ở xã Vô Ngại.
Mặc dù điều kiện còn khó khăn, nhưng Đoàn Thanh niên của xã Vô Ngại đã có được những thành tích đáng nể trong công tác phát triển mô hình thanh niên quản lý, đặc biệt là các mô hình phát triển kinh tế. Bí thư Đoàn Thanh niên xã Nguyễn Kiên tâm sự: Muốn hoạt động tốt phong trào thì trước hết phải có kinh phí. Ban Chấp hành Đoàn xã vận động thanh niên trong xã tham gia mô hình trồng rừng, chăn nuôi, phát triển kinh tế gia đình bằng thế mạnh vốn có, làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương. Tiên phong là Chi đoàn Khe Lánh 2, mạnh dạn đứng ra nhận quỹ đất trên 3 ha để trồng rừng, chăn nuôi; Chi đoàn còn chủ động mượn quỹ đất của những nhà dân không sử dụng đến trong những vụ trái mùa để trồng dong riềng, rau củ.. Toàn bộ số tiền thu được đều bổ sung vào quỹ của Chi đoàn dùng vào các hoạt động thăm hỏi ốm đau, hiếu, hỉ… và cho thanh niên trong Chi đoàn vay không lãi để mua con, cây giống phát triển kinh tế hộ gia đình. Bí thư Chi đoàn Khe Lánh Hoàng Thị Huệ, cho biết: Mới đầu phát động phong trào gặp nhiều khó khăn lắm, nhiều khi nghĩ cũng nản, như mô hình nuôi gà, ngan thả vườn, do ban đầu thiếu kinh nghiệm, toàn bộ 80 con giống (số vốn dành cụm của cả Chi đoàn) mắc dịch bệnh chết hết. Trong Chi đoàn đã không ít người buông lời tiêu cực. Nhưng sau đó anh em họp bàn, quyết tâm duy trì, đến khi có kết quả, ai cũng mừng, mọi người làm theo, tạo thành phong trào rộng khắp thôn xóm, nhiều chi đoàn khác cũng đến học tập kinh nghiệm.
Bản Phai Lầu, một trong những thôn bản biên giới, xa xôi khó khăn nhất của xã Đồng Văn, Chi đoàn của bản đã được các cấp uỷ Đảng tạo điều kiện cấp cho 2 ha đất rừng bàn giao sổ đỏ giao thanh niên quản lý để trồng cây đặc sản hồi, quế; đến nay cho thu nhập mỗi vụ được hơn 300 nghìn đồng. Lần đầu tiên trong nhiều năm, Chi đoàn có quỹ riêng để hoạt động không cần đến sự hỗ trợ của cấp trên. Điển hình hơn cả là Chi đoàn bản Ngàn Vàng Giữa, xã Đồng Tâm hầu hết là thanh niên người Dao, người Sán Chỉ đã đấu thầu quỹ đất và rừng hồi. Sau một vài vụ, Chi đoàn đã có số quỹ là hơn 9 triệu đồng, cho ĐVTN thuộc diện khó khăn của bản vay phát triển kinh tế hộ gia đình. Bí thư Chi bộ bản Khe Lánh 2 Sái Tiến Trình khẳng định: “Nhờ có các phong trào văn hoá văn nghệ, thanh niên làm kinh tế, nhiều thanh niên trước đây chây lười lao động, rượu chè bê tha, bỏ bê việc nương rẫy, nay đã tích cực lao động, sản xuất, gần như không còn tình trạng uống rượu chè say sưa, đánh lộn, gây mất đoàn kết trong thôn bản…”.
Ngoài ra các mô hình kể trên, còn phải kể mô hình tổ đội thanh niên sản xuất vật liệu xây dựng tại các xã Vô Ngại, Tình Húc thu hút trên 30 ĐVTN tham gia mỗi tháng cho thu nhập từ 500 đến 700 nghìn đồng/người. Đây là mức thu nhập đáng kể đối với thanh niên vùng nông thôn miền núi… Nhờ biết chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật nên đời sống của người dân nơi thôn bản Bình Liêu được “thay da đổi thịt” từng ngày.
