Thực hiện chủ trương tái sử dụng đất đá thải mỏ gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang đẩy nhanh khai thác, kinh doanh nguồn vật liệu này. Qua đó, vừa giảm áp lực lên các bãi thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, vừa bổ sung nguồn vật liệu phục vụ san lấp, xây dựng các công trình, dự án trên địa bàn thành phố Quảng Ninh và các khu vực lân cận.
Từ cuối năm 2022, TKV đã triển khai Dự án khai thác, thu hồi đất đá thải mỏ đầu tiên tại bãi thải trụ Nam mỏ Suối Lại, Công ty Than Hòn Gai - TKV. Công ty Chế biến than Quảng Ninh được giao thực hiện và đã khai thác hơn 16.000m³ đất đá thải tại khu vực này. Đây là bước khởi đầu trong việc từng bước đưa nguồn đất đá phát sinh từ quá trình khai thác than trở thành vật liệu có thể tái sử dụng, thay vì chủ yếu tập kết tại các bãi thải như trước.
Tuy nhiên, việc khai thác, thu hồi, tái sử dụng đất đá thải mỏ thời gian qua còn chậm, chưa tương xứng với tiềm năng. Trong khi đó, nhu cầu vật liệu san lấp phục vụ các dự án giao thông, đô thị, khu công nghiệp cũng như nguyên liệu cho sản xuất vật liệu xây dựng ngày càng lớn. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải đẩy nhanh khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn đất đá thải mỏ, vừa đáp ứng nhu cầu vật liệu, vừa giảm áp lực cho các bãi thải và hạn chế khai thác thêm tài nguyên tự nhiên.
Tại buổi làm việc với TKV ngày 17/9/2026, đồng chí Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Bùi Văn Khắng đề nghị Tập đoàn đẩy mạnh khai thác, kinh doanh đất đá thải mỏ phục vụ các dự án, công trình trên địa bàn thành phố và các địa phương lân cận. Quá trình triển khai phải đồng thời bảo đảm an ninh trật tự, an toàn, bảo vệ tài nguyên, tài sản và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.
Để tạo cơ sở triển khai đồng bộ, TKV đã lập, phê duyệt và ban hành quy hoạch các khu vực hoạt động khai thác, sử dụng và kinh doanh đất đá thải trong quá trình khai thác, chế biến than trên địa bàn Quảng Ninh đến năm 2030, dự báo sau năm 2030. Theo đó, 16 địa điểm tại 3 vùng Uông Bí - Đông Triều, Hòn Gai và Cẩm Phả (cũ) được xác định có tổng khối lượng đất đá thải có thể khai thác, thu hồi khoảng 633,46 triệu m³. TKV giao Công ty Chế biến than Quảng Ninh và Công ty Kinh doanh than Cẩm Phả làm đầu mối khai thác, kinh doanh nguồn đất đá thải này.
Cùng với việc đẩy nhanh khai thác, TKV đang tổ chức lại phương thức thực hiện phù hợp với quá trình tái cơ cấu. Từ ngày 1/10/2026, Công ty Chế biến than Quảng Ninh chấm dứt hoạt động, sáp nhập vào Công ty Tuyển than Hòn Gai; nhiệm vụ khai thác, kinh doanh đất đá thải mỏ được chuyển về các đơn vị trực tiếp quản lý nguồn đất đá thải. Việc chuyển giao này nhằm tăng tính chủ động, gắn trách nhiệm quản lý tài nguyên, tài sản với quá trình khai thác, vận chuyển và tiêu thụ tại từng đơn vị.
Hiện các đơn vị đang khẩn trương tiếp nhận nhiệm vụ, hoàn thiện các điều kiện để tổ chức khai thác, kinh doanh tại những khu vực đã được cấp phép. Trong đó, các khu vực bãi thải mỏ của Công ty CP Than Đèo Nai - Cọc Sáu - TKV có khối lượng 29,25 triệu m³; Công ty CP Than Hà Tu - Vinacomin 15 triệu m³; khu vực Suối Lại của Công ty Than Hòn Gai - TKV hơn 1,71 triệu m³ và Công ty Than Mạo Khê - TKV 6,15 triệu m³.
Để bảo đảm việc chuyển giao và triển khai nhiệm vụ đồng bộ, ngày 24/9/2026, Phó Tổng Giám đốc TKV Nguyễn Huy Nam đã kiểm tra các khu vực khai thác, kinh doanh đất đá thải mỏ tại các đơn vị trên địa bàn thành phố Quảng Ninh. Qua kiểm tra, Phó Tổng Giám đốc TKV yêu cầu các đơn vị khẩn trương tiếp nhận nhiệm vụ, hoàn thiện các thủ tục liên quan; xây dựng phương án khai thác phù hợp với từng khu vực, bố trí tuyến đường vận chuyển hợp lý; đồng thời triển khai các phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn lao động và bảo vệ môi trường. Các điều kiện cần thiết phải được chuẩn bị đầy đủ để triển khai khai thác, kinh doanh đất đá thải mỏ từ ngày 1/10/2026 theo chỉ đạo của TKV và đúng quy định của pháp luật.
Cùng với tổ chức khai thác, yêu cầu quản lý, giám sát nguồn đất đá thải được TKV đặt ra chặt chẽ. Tại các khu vực khai thác, các đơn vị phải lắp đặt hệ thống camera giám sát 24/24 giờ, kết nối đường truyền với lãnh đạo đơn vị, TKV và cơ quan quản lý nhà nước của thành phố Quảng Ninh. Dữ liệu camera được lưu trữ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, qua đó tăng cường quản lý, bảo vệ tài sản, tài nguyên than, bảo đảm an ninh trật tự và an toàn trong quá trình khai thác, vận chuyển.
Với khoảng 633,46 triệu m³ đất đá thải có khả năng khai thác, thu hồi theo quy hoạch, việc đẩy nhanh khai thác và đưa nguồn vật liệu này vào sử dụng không chỉ góp phần giải quyết áp lực tại các bãi thải mỏ mà còn tạo thêm nguồn vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng. Đây cũng là hướng đi cụ thể để TKV nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm tác động đến môi trường, từng bước gắn hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngành Than với mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của thành phố Quảng Ninh.
