Có một ai đó đã nói: “Công nghệ không có lỗi… nhưng các nội quy liên quan tới hành vi đúng mực của học sinh phải theo kịp những tiến bộ về công nghệ…”.
Cách đây 10 năm chúng ta không cần một chính sách kiểu này bởi công nghệ chưa “về tới”. Còn giờ đây, khi công nghệ đang khiến cả thế giới “phẳng” ra thì cũng là lúc các trường học phải thay đổi chính sách và thủ tục. Năm nay cấm đi xe máy tới trường, năm tới có thể sẽ là điện thoại camera, và năm tiếp theo là một thứ gì khác nữa…
“Dế” tiếp tay cho những trò “nhất quỷ nhì ma…” …
Mỗi ngày, trong cặp của những học sinh được trang bị ĐTDĐ bao giờ cũng ẩn chứa nhiều bí mật. Chỉ đợi tiếng chuông nghỉ giải lao reo vang là từng nhóm lại tụ họp, bàn tán xôn xao về những mẫu điện thoại đời mới, cách chia sẻ những bài hát, những đoạn nhạc chuông, những hình ảnh… và cả những trò “quậy”, những mánh khóe “gian lận” trong thi cử, làm tốn không biết bao nhiêu giấy mực của giới truyền thông.
Tuy chưa có luật cấm chính thức nhưng chắc chắn không có trường nào cho phép học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học. Trên lý thuyết là vậy, song thực tế vào những tiết học không mấy hứng thú thì những chiếc điện thoại mới bắt đầu phát huy “tác dụng”.
Nghe nhạc trong giờ học là hình thức phổ biến nhất và mức độ tinh vi có lẽ phải thuộc về các học trò nữ. Với ưu thế tóc dài họ dễ dàng gắn head-phone vào tai mà không sợ bị phát hiện. Dùng tóc che kín, dây nhợ loằng ngoằng dấu phía sau lưng, vặn âm lượng vừa đủ nghe, và bắt đầu… thưởng thức.
Học sinh nam có vẻ yếu thế hơn, nhưng không phải không có cách. Điện thoại mở nhạc sẵn dấu trong ngăn bàn, một bên head-phone dấu trong lòng bàn tay và áp vào tai. Phải cố gắng ngồi sau một ai đó để sợi dây lòng thòng được lưng người đó che khuất. Nếu giáo viên sinh nghi đi xuống thì chỉ bằng vài động tác điệu nghệ đã có thể “hô biến” chiếc điện thoại tang chứng.
Theo những học sinh tại trường L.T.K (quận Tân Bình), hiện nay, tuy chưa đến mức quá phổ biến, nhưng việc nghe nhạc từ ĐTDĐ trong lớp đã trở thành “chuyện thường ngày ở huyện" trong những giờ học Sử, Địa, hay Giáo dục công dân…
Nếu chỉ dừng lại ở việc “nghe theo cách của bạn” và không làm ảnh hưởng đến ai thì vẫn chỉ là “chuyện vặt”. Nhưng đây lại là câu chuyện khác.
"Điều bí mật" gì ẩn chứa sau những chiếc đtdđ quay phim, chụp ảnh...?
Tại một trường trung học phổ thông “có tiếng” trên địa bàn Quận 3, Tp.HCM, trong khi các bạn đang lắng nghe tiếng giảng bài của thầy giáo, một cậu học trò mang ĐTDĐ vào lớp, thò tay xuống dưới gầm bàn phía sau, nơi có các bạn nữ đang ngồi và… bấm máy.
Chỉ khi ánh đèn Flash lóe lên… tấm ảnh đã được hoàn thành, thì nạn nhân mới chợt hiểu chuyện gì đang xảy ra. Những cô bạn mặc váy đồng phục kiên quyết đưa cậu bạn với trò đùa tinh quái của mình lên phòng giám thị.
Cũng cách đây không lâu, một đoạn video được tung lên mạng và được coi là đề tài “nóng” trong giới học đường với cảnh quay một nhóm nữ sinh đang trong phòng, thay đồ đồng phục. Khi dư luận về việc đó còn chưa lắng xuống thì một đoạn video thứ hai lại tiếp tục được post lên. Nội dung chính của đoạn video đó là trận đánh hội đồng của một nhóm nữ sinh THCS với một bạn gái do mâu thuẫn cá nhân.
Tác giả, người chứng kiến và tung lên mạng cảnh “bạo lực” này, nhiều khả năng cũng là một học sinh. Với chiếc điện thoại di động trong tay, thay vì dùng nó để báo cho nhà trường hay cơ quan chức năng, đã thản nhiên ghi lại toàn bộ "hiện trường" với những dụng ý thiếu tích cực.
Những đoạn video như vậy đã thực sự “gây sốc” cho nhiều người và khiến không ít các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo phải giật mình trước một thực tế là những chiếc điện thoại camera thực sự nguy hiểm khi được đặt vào tay các cô cậu học trò.
…Cho đến những mánh khóe gian lận thi cử
Nhìn bài, viết đáp án ra bàn, ra giấy, rồi truyền tay nhau… là những trò gian lận học đường đã lỗi thời. Ngày nay, với một chiếc điện thoại có camera, học sinh có thể chụp ảnh bài thi, gửi cho người "gà" bài bên ngoài và nhận lại câu trả lời, cũng như gửi đáp án cho nhau qua tin nhắn… Đó chỉ là một vài trong vô số trò gian lận thời “di động”.
Những năm gần đây, trước các kỳ thi lớn cấp quốc gia, vấn đề phòng chống gian lận bằng công nghệ cao luôn là áp lực đè nặng lên vai các nhà quản lý. Nhưng, dù sao với quy mô lớn, lại được cả xã hội quan tâm nên “bức tường lửa” đã tỏ ra khá công hiệu.
Tuy nhiên, với những kỳ thi nhỏ trong quy mô nhà trường, những tiết kiểm tra trong phạm vi lớp học thì việc có được những “bức tường lửa” như vậy quả không đơn giản.
Và điều khiến nhiều người quan tâm lo ngại là chỉ sau một thời gian ngắn nữa, các kỳ thi tuyển vào đại học có nhiều khả năng sẽ được bãi bỏ để thay bằng việc xét điểm trong ba năm học cuối cấp. Nếu điều đó thành hiện thực thì kết quả của quá trình học và thi tại trường là vô cùng quan trọng. Hậu quả sẽ là khó lường nếu các thầy cô không “đủ mạnh” để loại bỏ những hành vi tiêu cực nhằm “cải thiện” kết quả ghi vào học bạ, nhờ sự trợ giúp của những chiếc ĐTDĐ.
Và một tâm lý chung…
Dù không hoàn toàn đồng ý với việc “cấm tiệt” sử dụng điện thoại trong học đường, nhưng nhiều phụ huynh tỏ ra đồng tình với quan điểm, chưa nên cho các em sử dụng ĐTDĐ đắt tiền, nhiều chức năng. Chị Bích Thủy, một phụ huynh có con gái học trường THCS tại Hà Nội chia sẻ
“Trong thời đại mà con người luôn quay cuồng với cuộc sống, công việc ngốn phần lớn quỹ thời gian của họ, trong khi học sinh lại có quá nhiều cái để học và thường xuyên ở lại trường trong ngày thì chiếc ĐTDĐ là cần thiết để bố mẹ quản lý thời gian của con, đồng thời đề phòng khi có chuyện không may xảy ra, các em có thể liên lạc với gia đình.
Với một chiếc điện thoại chỉ có chức năng nghe, gọi, nhắn tin đơn thuần, tôi nghĩ vấn đề cũng không đến nỗi nghiêm trọng lắm…”
Đây có vẻ là tâm lí chung của các bậc phụ huynh, vì việc bỏ ra vài triệu đồng mua máy và hàng tháng chi trả tiền điện thoại cho con tuy sẽ tốn kém nhưng lại có thêm nhiều tiện lợi trong việc liên lạc, đảm bảo “kết nối” được với con “mọi lúc, mọi nơi”.
Mục đích ban đầu của mọi phụ huynh đều là như vậy. Ngay cả các nhà giáo, nhiều người cũng cho rằng không nên cấm tuyệt đối việc sử dụng điện thoại trong nhà trường. Nhưng nên có những quy định riêng buộc cha mẹ học sinh phải ký vào bản “thỏa thuận” như một điều kiện cần, trước khi có thể nhập học cho con.
“Vấn nạn” không chỉ của riêng Việt Nam
Không chỉ ở Việt Nam, “vấn nạn” từ mặt trái của ĐTDĐ có mặt ở tất cả các quốc gia trên thế giới, từ những nước có nền kinh tế phát triển nhất như Mỹ, các nước tây Âu cho đến các quốc gia châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản…
Nhiều trường trung học tại Mỹ đã tiến hành các biện pháp hạn chế điện thoại di động bằng các quy định thời gian, địa điểm và cách thức học sinh có thể sử dụng. Nhà trường cũng đưa ra những hình phạt nghiêm khắc, như đình chỉ học một thời gian, tịch thu điện thoại thậm chí đuổi học nếu vi phạm quá nhiều lần và gây hậu quả nghiêm trọng.
Các học sinh tại Anh thường bị tước mọi đồ dùng cá nhân, ngoại trừ một chiếc bút chì trước mỗi kỳ thi dù lớn hay nhỏ. Scotland đã có những quận cấm tuyệt đối học sinh dùng ĐTDĐ trong trường học. Tại Nhật Bản và Trung Quốc cũng có một số nơi trong trường học như thư viện, phòng thi luôn bị cấm tuyệt đối sử dụng điện thoại tích hợp camera...
Tư liệu về mặt trái của chiếc ĐTDĐ trong trường học ở bất kỳ quốc gia nào cũng đang mỗi ngày một dày thêm, trong khi những quy định thích hợp của xã hội nói chung và ngành giáo dục nói riêng ở các nước đều vẫn còn khá lúng túng.
Để kết thúc bài viết này, người viết chỉ xin được mượn lời ngài Travis Larson, một phát ngôn viên của Hiệp hội Internet và Viễn thông không dây quốc tế:
“Các nhà giáo dục nên soạn thảo nội quy trường học, chứ không phải người ngoài. Nếu ĐTDĐ cản trở việc giáo dục, các giáo viên, nhà quản lý và phụ huynh cần đưa ra những quyết định cần thiết. Ngành viễn thông luôn tôn trọng quyết định của trường học và các hội đồng giáo dục”.
