Thời gian qua, tại Quảng Ninh, phong trào đọc sách đã có nhiều chuyển biến tích cực, lan tỏa sâu rộng từ các thư viện, trường học, đến cộng đồng dân cư. Nhiều mô hình không gian đọc sách, tủ sách cơ sở, thư viện thân thiện được hình thành và phát huy hiệu quả, góp phần đưa sách đến gần hơn với người dân, khơi dậy thói quen đọc và học tập suốt đời trong mọi lứa tuổi.
Gìn giữ văn hóa đọc từ tủ sách gia đình
Mặc dù công việc khá bận rộn, chị Nguyễn Hà Chi (phường Hạ Long) vẫn duy trì thói quen dành một khoảng thời gian cố định vào mỗi buổi tối để đọc sách cùng con. Bên cạnh đó, chị thường xuyên tìm mua sách tại các nhà sách, hoặc trên các nền tảng trực tuyến để lựa chọn những đầu sách hay, phù hợp cho từng thành viên trong gia đình.
Đến nay, tủ sách của gia đình chị đã phát triển với hơn 100 đầu sách, trải dài ở nhiều lĩnh vực như lịch sử, văn hóa, văn học, nghệ thuật, kỹ năng sống, ngoại ngữ, khám phá thế giới...
Chị Chi cho biết: Nhiều cuốn sách trong gia đình được gìn giữ từ thế hệ trước, sau đó tiếp tục được bổ sung qua từng năm. Khi lựa chọn sách, tôi luôn cân nhắc kỹ về nội dung, tác giả, nhà xuất bản uy tín, cũng như mức độ phù hợp với độ tuổi và nhu cầu của từng người. Quan trọng hơn cả, tôi chú trọng xây dựng thói quen đọc đều đặn, coi đó như một “kỷ luật” sinh hoạt hằng ngày để duy trì và lan tỏa văn hóa đọc trong gia đình.
Cũng với niềm yêu sách ấy, chị Đỗ Thu Trang (phường Hà Lầm) đã duy trì việc đọc sách nhiều năm qua. Mỗi cuốn sách hay, ý nghĩa đều được chị giới thiệu, trao đổi, hoặc tặng lại, giúp “vốn sách” của mỗi người thêm phong phú.
Chị Trang cho biết, ngay từ khi các con còn nhỏ, chị đã bắt đầu tạo thói quen tiếp cận sách thông qua truyện cổ tích, sách thiếu nhi phù hợp lứa tuổi. Khi các con biết đọc, việc tự đọc sách dần trở thành sở thích, góp phần hình thành niềm say mê và ý thức tự học từ sớm. Theo chị Trang, chính sự kiên trì và đồng hành của cha mẹ sẽ là nền tảng quan trọng để nuôi dưỡng văn hóa đọc bền vững trong mỗi gia đình.
Nhiều hoạt động thiết thực
Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững, có 18 mục tiêu và 5 nhóm giải pháp, trong đó đề ra nhiệm vụ và giải pháp: Khuyến khích phát triển văn hoá đọc gắn với các thiết chế thư viện.
Thời gian qua, các sở, ban, ngành, địa phương, đơn vị trong tỉnh đã phối hợp tổ chức nhiều hoạt động, cuộc thi, sự kiện, nhằm đẩy mạnh phát triển văn hóa đọc, như: Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Quảng Ninh; Hội sách Quảng Ninh; Tuần lễ Hưởng ứng học tập suốt đời...
Theo đó, năm 2026 Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam vừa được Sở VH-TT&DL tổ chức với chủ đề “Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước”. Tại đây, đã phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Quảng Ninh năm 2026. Ban Tổ chức đã trao tặng tủ sách cho 4 điểm trường của 4 trường trên địa bàn tỉnh, là: TH-THCS Bình Khê, TH-THCS Kỳ Thượng, TH-THCS Húc Động, TH-THCS Hoành Mô.
Đáng nói, việc triển khai Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc hằng năm được coi như là một trong những sự kiện văn hóa, giáo dục thiết thực nhằm lan tỏa, khơi dậy niềm đam mê đọc sách, thúc đẩy phong trào đọc trong thế hệ trẻ, góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường.
Từ năm 2019 đến nay tại Quảng Ninh, cuộc thi đã thu hút hàng trăm nghìn lượt thí sinh tham gia và trở thành địa chỉ quen thuộc, sân chơi bổ ích cho học sinh. Bên cạnh đó, tại vòng chung kết toàn quốc các năm, vượt qua hàng triệu thí sinh trong cả nước, các thí sinh tỉnh Quảng Ninh đã vinh dự nhận được những giải thưởng cao.
Gần đây nhất, Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2025, do Bộ VH-TT&DL tổ chức, Quảng Ninh có 2 thí sinh đoạt giải Nhất, 3 thí sinh đoạt giải Khuyến khích và 1 thí sinh đoạt giải chuyên đề "Bài chia sẻ cảm nhận tác phẩm truyền cảm hứng hay".
Cuộc thi là cơ hội để các học sinh, sinh viên của tỉnh khơi dậy niềm đam mê, thúc đẩy phong trào đọc trong thế hệ trẻ, khuyến khích việc chia sẻ, lan tỏa niềm yêu thích đọc sách, góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, cộng đồng và xây dựng xã hội học tập.
Để lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng, hiện toàn tỉnh đang tiếp tục triển các giải pháp đồng bộ, coi phát triển văn hóa đọc là trách nhiệm của mỗi ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị và toàn xã hội. Các phong trào “Học tập số”, “Bình dân học vụ số” từ tỉnh đến cơ sở được tổ chức thiết thực bằng nhiều hành động cụ thể, đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị.
Ngành Giáo dục cũng đã chỉ đạo các trường học đa dạng hóa hoạt động giáo dục tại thư viện trường học, như tổ chức sinh hoạt chuyên đề tại thư viện gắn với việc đọc sách và giáo dục kỹ năng sống, giáo dục giá trị sống, định hướng nghề nghiệp, giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa địa phương.
Bên cạnh đó, tạo môi trường tương tác, học tập tích cực trong thư viện thông qua các hoạt động nhóm như thảo luận, chia sẻ sách hay, giới thiệu sách, xây dựng sơ đồ tư duy từ nội dung sách đã đọc, tổ chức các CLB đọc sách, diễn đàn, hoặc tọa đàm, nhằm khuyến khích người học trao đổi kiến thức, phát triển tư duy phản biện và lan tỏa văn hóa đọc trong nhà trường.
Đến nay, 100% các địa phương, trường học trên địa bàn tỉnh đều có thư viện, trên 80% nhà văn hóa xã có tủ sách. Có thể thấy, văn hóa đọc tại Quảng Ninh thời gian qua đang từng bước lan tỏa mạnh mẽ, bắt đầu từ mỗi gia đình, trường học, đến cộng đồng dân cư.
Những thói quen đọc sách được hình thành và duy trì không chỉ giúp mở rộng tri thức, bồi đắp tâm hồn, mà còn góp phần xây dựng lối sống văn minh, học tập suốt đời. Khi việc đọc trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người, văn hóa đọc sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng bền vững, trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển con người và xã hội trong giai đoạn mới.
