Để danh hiệu văn hóa không là hình thức

Danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa” là hình thức biểu dương, cổ vũ tinh thần đoàn kết xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Các danh hiệu ấy sẽ không là hình thức, khi mỗi người dân, từng địa bàn dân cư đều nâng cao nhận thức, tự giác và trách nhiệm trong xây dựng đời sống văn hóa.

Buổi họp của ban lãnh đạo thôn 4, xã Quảng La, với các thành viên tổ hòa giải của khu dân cư diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến thảo luận. Có người cho rằng, phải thường xuyên trau dồi, bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ cho hòa giải viên, nhất là kỹ năng lập biên bản, tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Cũng có ý kiến về việc muốn hóa giải mâu thuẫn trong nội bộ cần sự vào cuộc của người có uy tín cao; đồng thời chú trọng nắm bắt dư luận thường xuyên, không nên thụ động chờ đến thời điểm mâu thuẫn gay gắt mới giải quyết, phát huy tình làng nghĩa xóm...

Tuy nhiên, ai cũng đồng tình cao với kết luận, nhờ chú trọng xây dựng môi trường văn hóa từ mỗi gia đình, mỗi xóm dân cư nên toàn thôn đã giữ gìn được tình đoàn kết, gắn bó, không để phát sinh tệ nạn, tiêu cực, tranh chấp hay đơn thư, khiếu kiện vượt cấp trong nhiều năm qua.

Bà Trần Thị Lý, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác mặt trận thôn 4, khẳng định: Trên địa bàn thôn ngày càng ít thấy những vụ việc vợ chồng cãi vã, hay phát sinh những vụ việc tranh chấp kéo dài gây bức xúc... Các phong trào hiến đất làm đường, giữ gìn cảnh quan, môi trường sạch đẹp, thi đua lao động giỏi... được lan tỏa. Nhất là về giữ vững trật tự, an toàn xã hội; phát triển phong trào văn hóa, thể thao quần chúng để xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh... Từ đó cho thấy, ý thức người dân ngày càng được nâng lên. Yếu tố văn hóa thấm sâu, đi vào nền nếp chính là sợi dây gắn kết, hàn gắn mâu thuẫn; vừa mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng dân cư và đóng góp vào sự phát triển ổn định của địa phương.

Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa qua 25 năm triển khai tại Quảng Ninh đã mang lại nhiều dấu ấn tích cực. Trong đó, xây dựng gia đình văn hóa và thôn, khu phố văn hóa là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của phong trào, với số lượng gia đình, khu dân cư được biểu dương, khen thưởng nhiều hơn qua từng năm. Riêng năm 2025, toàn tỉnh có 97% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”; 97,9% thôn, khu phố đạt danh hiệu “Thôn, khu phố văn hóa”. Đồng thời, 100% thôn, khu phố đã ban hành hương ước, quy ước do cộng đồng dân cư lập ra, được lấy ý kiến người dân trước khi trình các cấp thẩm quyền phê duyệt. Các quy ước được cộng đồng dân cư cùng nhau thực hiện, phát huy vai trò tự quản của nhân dân trong tham gia quản lý xã hội, bảo vệ thuần phong mỹ tục, bài trừ hủ tục, tệ nạn xã hội, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở... Đồng thời, cần ghi nhận sự nghiêm túc, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc bình xét, khen thưởng hằng năm, cổ vũ tinh thần thi đua thực chất và tạo mục tiêu phấn đấu cho các khu dân cư.

Danh hiệu văn hóa không được bình xét dựa trên cảm tính hay chạy theo thành tích, bởi có những quy định với những tiêu chí, chỉ tiêu hết sức rõ ràng. Luật Thi đua, khen thưởng hiện hành nêu rõ UBND cấp tỉnh quy định chi tiết tiêu chuẩn và việc xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa” trên cơ sở khung tiêu chuẩn do Chính phủ quy định.