Cứ mỗi độ thu về, vùng đất cổ An Sinh lại bước vào những ngày hội rộn rã, linh thiêng. Về với Di tích Quốc gia đặc biệt đền An Sinh những ngày cuối tháng Chín, du khách không chỉ hòa mình vào khói trầm thành kính tri ân vương triều Trần rực rỡ, mà còn cảm nhận sâu sắc mạch nguồn di sản văn hóa dân tộc.
Về chốn cội nguồn, chạm vào quá khứ hào hùng
Nằm nép mình thanh tịnh dưới những tán thông xanh ngát của sườn Đông Yên Tử, đền An Sinh từ lâu đã giữ vị trí trung tâm tâm linh đặc biệt trong Quần thể di tích nhà Trần. Lịch sử ghi dấu, vào mùa xuân năm Đinh Dậu (1237), vua Trần Thái Tông đã ban cấp vùng đất Yên Sinh làm đất thang mộc cho anh trai là An Sinh vương Trần Liễu. Đến năm 1381, điện An Sinh được khởi dựng, trở thành nơi phụng thờ các vua Trần cùng các bậc tiền nhân có công khai phá, giữ gìn bờ cõi.
Từ sáng sớm ngày 30/9 (tức ngày 20/8 âm lịch), khi làn sương sớm còn vương trên mái ngói rêu phong, con đường dẫn vào di tích đã rực rỡ sắc cờ hội ngũ sắc. Dòng người trẩy hội từ khắp mọi miền tề tựu về sân đền với tâm niệm hướng về tổ tiên, cội rễ.
Giữa không gian nghi ngút trầm hương, các nghi lễ truyền thống tại Lễ hội đền An Sinh như: Lễ thỉnh vua, Lễ cáo yết, Lễ giỗ Đức Thánh Trần và Lễ tế cáo các vua Trần được Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử cùng Ban Chấp hành dòng họ Trần thực hiện trang trọng, nghiêm cẩn. Nhìn hình ảnh các cụ bô lão chỉnh tề trong tà áo thụng lam, từng bước khoan thai tiến vào nội điện dâng hương, ai nấy đều cảm nhận rõ sự kết nối thiêng liêng giữa hiện tại và tiền nhân.
Gắn bó trực tiếp cùng các nghi thức tế lễ và đại lễ của dòng tộc tại di tích suốt gần hai thập kỷ qua, ông Trần Văn Cường, Chủ tịch BCH họ Trần thành phố Quảng Ninh chia sẻ: “Những ngày lễ trọng như thế này có ý nghĩa vô cùng sâu sắc trong đời sống tâm linh của người Việt, là dịp để bà con họ Trần nói riêng và nhân dân cả nước nói chung gặp gỡ, kết nối và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của cha ông để lại. Về với cội nguồn An Sinh, thế hệ con cháu càng cảm nhận sâu sắc hơn trí tuệ và đạo đức của các vị vua Trần để lấy đó làm bài học soi chiếu. Tự hào về dòng tộc có cả Thánh, Thần, Phật được non sông và thế giới tôn vinh, chúng tôi luôn nhắc nhở nhau phải biến niềm tự hào ấy thành hành động thiết thực, từ công tác khuyến học, khuyến tài; giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn cho đến việc chung tay cùng chính quyền và Ban Quản lý gìn giữ, phát huy các giá trị di sản ngày càng bền vững, sâu rộng hơn”.
Sức sống hội làng từ tinh thần cộng đồng
Nếu buổi sáng là khoảng lặng thiêng liêng của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” thì sang buổi chiều, không gian đền An Sinh bừng lên sức sống náo nức, rộn rã đúng nghĩa một ngày hội làng. Điểm sáng lớn nhất của lễ hội năm nay chính là phương châm: Lễ hội của cộng đồng, phục vụ cộng đồng và vì cộng đồng.
Khu vực sân lễ và cổng đền trở thành sàn đấu sôi nổi của các giải thể thao và trò chơi dân gian truyền thống do UBND phường An Sinh phối hợp tổ chức. Giữa tiếng trống rộn rã, người xem bị cuốn hút vào những pha bóng nảy lửa của giải bóng chuyền hơi nữ giữa các khu dân cư, hay những phút giây căng thẳng nghẹt thở bên bàn cờ tướng của các cụ cao niên.
Đặc biệt, hội thi pháo đất – nét sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo của đồng bằng Bắc Bộ – đã thực sự “đốt cháy” bầu không khí lễ hội. Từng tràng pháo bung vành, rơi chuẩn xác xuống bãi đất kèm theo tiếng nổ vang rền khiến người xem phấn khích reo hò không ngớt. Tiếng cười nói giòn giã của người thi đấu hòa cùng sự cổ vũ nồng nhiệt của du khách đã xóa nhòa mọi khoảng cách, đưa lễ hội trở về đúng bản chất: nơi gắn kết tình làng nghĩa xóm, trao truyền các giá trị văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bên cạnh các trò chơi dân gian, không gian trưng bày cổ vật khảo cổ đền An Sinh cũng đón hàng nghìn lượt người tham quan
Định vị di sản trong không gian văn hóa thế giới
Lễ hội truyền thống đền An Sinh năm 2026 diễn ra trong niềm tự hào to lớn khi Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Trong không gian di sản rộng lớn ấy, đền An Sinh giữ vai trò là gạch nối trọng yếu, gắn kết giữa tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm thanh tịnh với đời sống chính trị, quân sự hiển hách của vương triều Trần.
Việc tổ chức lễ hội năm nay ghi nhận sự đổi mới rõ rệt trong công tác quản lý của Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử và chính quyền địa phương. Từ việc phân luồng giao thông, bố trí bãi trông giữ phương tiện, đảm bảo vệ sinh môi trường đến việc kiểm soát giá cả dịch vụ đều được triển khai bài bản, chuyên nghiệp. Tuyệt đối không còn cảnh chen lấn, chèo kéo khách hay các biểu hiện mê tín dị đoan, thương mại hóa di tích. Hình ảnh đền An Sinh hiện lên văn minh, phong quang, xanh sạch và thân thiện trong mắt du khách thập phương.
Mỗi mùa lễ hội đi qua, ngọn lửa của Hào khí Đông A lại thêm một lần được bồi đắp. Lễ hội đền An Sinh không chỉ là dịp để người dân Quảng Ninh tri ân quá khứ, mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc để khơi dậy sức mạnh nội sinh, đưa các giá trị di sản vô giá trở thành nguồn lực văn hóa quan trọng, đồng hành cùng sự phát triển năng động của vùng đất mỏ hôm nay.
