Meta sẽ áp dụng hàng loạt biện pháp mới đối với người dùng dưới 18 tuổi tại Mỹ, trong đó giới hạn thời gian sử dụng Facebook và Instagram ở mức 2 giờ mỗi ngày và chặn truy cập từ 0 giờ đến 6 giờ sáng. Các thay đổi nằm trong thỏa thuận dàn xếp lên tới 18 tỷ USD với 48 bang của Mỹ, song nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn chưa đủ để giải quyết những rủi ro đối với trẻ em.
Theo thỏa thuận đạt được, ngoài khoản tiền lên tới 18 tỷ USD, được chi trả trong vòng 10 năm, Meta đồng ý tăng cường các biện pháp xác minh độ tuổi nhằm ngăn trẻ dưới 13 tuổi sử dụng nền tảng và bảo đảm người từ 13-17 tuổi được đưa vào các tài khoản phù hợp với lứa tuổi.
Meta cũng sẽ áp dụng giới hạn cứng 2 giờ sử dụng mỗi ngày đối với người dưới 18 tuổi, chặn truy cập Facebook và Instagram từ 0 giờ đến 6 giờ sáng, đồng thời ẩn số lượt “thích” cùng một số thay đổi khác.
Công ty cho biết các biện pháp bảo vệ mới chỉ áp dụng tại Mỹ, phần lớn trong thời hạn 10 năm.
Mặc dù đánh giá đây là bước đi xa hơn bất kỳ biện pháp nào Meta từng thực hiện về an toàn trẻ em, nhiều chuyên gia và tổ chức bảo vệ trẻ em cảnh báo các thay đổi không thể ngay lập tức giải quyết toàn bộ vấn đề.
Arturo Béjar, cựu Giám đốc kỹ thuật của Meta, gọi thỏa thuận là một “cột mốc quan trọng”, nhưng cho rằng phụ huynh không nên vì vậy mà xem Instagram đã trở nên an toàn đối với trẻ em.
“Vấn đề lớn của thỏa thuận là Meta vẫn được quyền xác định thế nào là nội dung gây hại” - ông Béjar nói. Theo ông, việc giới hạn thời gian sử dụng chưa giải quyết được bản chất của những nội dung mà thuật toán đưa tới người dùng trẻ tuổi.
Ông Béjar, nhân chứng đầu tiên tại phiên tòa liên bang sau đó kết thúc sớm vì đạt được thỏa thuận, cho rằng Meta cần xử lý mạnh hơn tác động của các thuật toán đề xuất nội dung đối với thanh thiếu niên, vốn có thể tạo ra hành vi sử dụng mang tính gây nghiện.
Siết xác minh độ tuổi
Để bảo vệ trẻ em, trước hết Meta phải xác định chính xác độ tuổi người dùng.
Công ty đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện trường hợp trẻ khai gian tuổi, là trẻ dưới 13 tuổi tìm cách đăng ký tài khoản hay thanh thiếu niên từ 13-17 tuổi sử dụng tài khoản dành cho người trưởng thành. Tuy nhiên, hệ thống này không phải lúc nào cũng hoạt động hiệu quả.
Theo thỏa thuận, Meta phải tăng cường công nghệ xác minh tuổi bằng cả công cụ nội bộ và công nghệ của bên thứ ba, đồng thời chịu các cuộc kiểm toán độc lập định kỳ.
Thỏa thuận cũng đặt ra các mục tiêu cụ thể nhằm giảm tỷ lệ nhận diện sai trẻ vị thành niên là người trên 18 tuổi. Nếu một tài khoản được xác định thuộc về trẻ dưới 13 tuổi và bị loại khỏi nền tảng, Meta cũng sẽ kiểm tra độ tuổi của những tài khoản có quan hệ bạn bè với người đó.
"Phần xác minh độ tuổi tương đối tốt vì có đo lường, kiểm thử độc lập và các mục tiêu cụ thể” - ông Béjar nhận định. “Meta cần được đánh giá bằng hiệu quả thực tế, chứ không phải bằng nỗ lực”.
Luật liên bang về bảo vệ quyền riêng tư trẻ em của Mỹ quy định người dùng phải từ 13 tuổi mới được tạo tài khoản.
Ông Béjar từng làm chứng rằng Meta trước đây áp dụng cách tiếp cận kiểu “không hỏi, không nói”, dù công ty sở hữu một trong những hệ thống tinh vi nhất thế giới để phát hiện tài khoản giả.
Nhiều tính năng an toàn được bật mặc định
Một trong những chỉ trích lâu nay đối với Meta là nhiều công cụ bảo vệ chỉ hoạt động khi người dùng chủ động bật.
Theo thỏa thuận mới, một số biện pháp sẽ được thiết lập mặc định, trong đó có giới hạn 2 giờ sử dụng mỗi ngày. Thanh thiếu niên chỉ có thể tắt giới hạn này nếu được cha mẹ cho phép.
Chế độ ban đêm, chặn sử dụng từ 0 giờ đến 6 giờ sáng, cũng sẽ được bật sẵn.
Tuy nhiên, một số tính năng khác vẫn yêu cầu người dùng tự lựa chọn, chẳng hạn tắt chế độ tự động phát video hoặc chuyển sang xem bài đăng theo trình tự thời gian thay vì để thuật toán quyết định nội dung xuất hiện trên bảng tin.
Ông Josh Golin, Giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Fairplay, cho rằng thỏa thuận vẫn đặt quá nhiều trách nhiệm lên phụ huynh thay vì vô hiệu hóa trực tiếp các tính năng có nguy cơ gây hại.
“Chúng tôi thất vọng vì thỏa thuận không mặc định tắt các thuật toán đề xuất có thể kết nối trẻ em với những kẻ săn mồi hoặc đẩy người trẻ vào những chuỗi nội dung nguy hiểm” - ông Golin nói.
Tại phiên tòa, vấn đề cài đặt mặc định cũng được đặt ra khi luật sư các bang chất vấn người đứng đầu Instagram Adam Mosseri về tỷ lệ sử dụng thấp đối với tính năng “nghỉ giải lao”, vốn nhắc người dùng tạm dừng sau một thời gian lướt ứng dụng.
Meta đã đưa tính năng này thành mặc định trong tài khoản thanh thiếu niên từ năm 2024, song người dùng vẫn có thể đơn giản bỏ qua thông báo.
Hiệu quả thực tế còn cần thời gian kiểm chứng
Một số nghiên cứu trước đây cho thấy nhiều biện pháp bảo vệ của Meta không đạt hiệu quả như công ty công bố.
Bà Yael Eisenstat, Giám đốc chính sách và tác động của Trung tâm Nghiên cứu An toàn Không gian mạng, cho rằng còn quá sớm để khẳng định toàn bộ thay đổi sẽ mang lại kết quả như mong muốn.
Trung tâm này gần đây kiểm toán hàng chục công cụ an toàn của Meta và các mạng xã hội khác, kết luận phần lớn chưa đáp ứng kỳ vọng.
Dù vậy, bà Eisenstat đánh giá thỏa thuận lần này có ý nghĩa lớn vì cho thấy về mặt kỹ thuật hoàn toàn có thể thiết kế nền tảng theo những cách an toàn hơn.
Theo bà, trong nhiều năm Meta đã phớt lờ cảnh báo từ một số nhân viên nội bộ về những tính năng thiết kế này không an toàn vì mục tiêu lợi nhuận.
“Không có một giải pháp duy nhất có thể xử lý tất cả những vấn đề này” - bà Eisenstat nói. “Nhưng ít nhất hiện nay chúng ta đang bắt đầu có những bước tiến”.
Bà cho rằng việc bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội vẫn cần sự kết hợp giữa giải pháp công nghệ, sức ép thị trường và quy định của chính phủ.
Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers đã phê chuẩn thỏa thuận ngày 26/8. Thỏa thuận bao gồm 48 bang, đặc khu Columbia và các vùng lãnh thổ của Mỹ.
Hai bang không tham gia. New Mexico đã thắng Meta trong một vụ kiện riêng, trong khi Tổng chưởng lý Florida cho rằng các điều khoản trong thỏa thuận lần này chưa đủ nghiêm khắc.
