Từ thực tiễn nhiều khu vực còn hạn chế về độ phủ cấp nước sạch, nhất là tại nông thôn, miền núi, hải đảo và các địa bàn vừa sắp xếp lại đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Ninh đang xây dựng kế hoạch đầu tư đồng bộ, mở rộng hệ thống cấp nước tập trung. Theo lộ trình đề ra, tỉnh phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ bao phủ nước sạch khu vực đô thị đạt trên 99%, từng bước nâng cao chất lượng sống và bảo đảm an sinh bền vững cho người dân.
Theo kết quả rà soát đến hết năm 2025, tỷ lệ dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống tập trung đạt 92,82%, trong khi khu vực nông thôn mới đạt trên 70%. Khoảng cách này phản ánh rõ những khác biệt về địa hình, mật độ dân cư và khả năng đầu tư hạ tầng giữa các vùng.
Ở các khu vực trung tâm, gồm: Hồng Gai, Hạ Long, Hà Tu, Hà Lầm, Cao Xanh, Cẩm Phả, Cửa Ông, Mông Dương… hệ thống cấp nước do Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh vận hành đã đạt độ phủ 100%. Nguồn nước được cung cấp từ các nhà máy lớn như Diễn Vọng, Dương Huy, Hoành Bồ, Yên Lập, kết hợp với hệ thống giếng ngầm bổ sung, bảo đảm cấp nước ổn định cho sinh hoạt và sản xuất.
Ngược lại, tại nhiều địa bàn miền núi và nông thôn, độ phủ vẫn còn thấp. Khu vực An Sinh, Đông Triều, Bình Khê, Hoàng Quế, Mạo Khê (TP Đông Triều cũ), nơi có sự đan xen giữa hệ thống do doanh nghiệp vận hành và các công trình nông thôn do địa phương quản lý, tỷ lệ cấp nước từ mạng lưới doanh nghiệp mới đạt khoảng 35,3%, trong khi các công trình nông thôn tập trung đạt khoảng 24,7%. Tại Tiên Yên, Ba Chẽ, Đầm Hà, Quảng Tân, Đông Ngũ, hệ thống do doanh nghiệp vận hành chỉ đạt khoảng 34%, còn các công trình nông thôn tập trung mới đạt 9,8%.
Ở các khu vực hải đảo và đặc khu, thách thức càng rõ nét. Trong đó, đặc khu Vân Đồn có tỷ lệ bao phủ khoảng 80%. Tại xã Hải Hòa mới đạt khoảng 35,6%, Vĩnh Thực đạt 53,8%, còn Hải Sơn chỉ khoảng 15,5%... Những con số này cho thấy, việc bảo đảm an ninh nguồn nước và mở rộng khả năng tiếp cận nước sạch vẫn là bài toán lớn trong giai đoạn tới.
Trên cơ sở các nghị quyết của Trung ương và của tỉnh, UBND tỉnh xây dựng kế hoạch đầu tư mở rộng mạng lưới cấp nước đến năm 2030 với các mốc cụ thể. Đến hết năm 2026, tỷ lệ dân số được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt trên 95,5% tại đô thị và trên 85% tại nông thôn. Đến năm 2030, tỷ lệ bao phủ đô thị được nâng lên trên 99%, tiệm cận mức phổ cập.
Để đạt mục tiêu trên, trong năm 2026, tỉnh dự kiến đầu tư xây dựng và nâng công suất hàng loạt công trình quan trọng như: Nhà máy nước Lưỡng Kỳ công suất 30.000m³/ngày, nâng công suất Đồng Mây lên 42.000m³/ngày, xây dựng Nhà máy nước Cẩm La 15.000m³/ngày, nâng Diễn Vọng lên 90.000m³/ngày và Kim Tinh lên 10.000m³/ngày. Song song là các tuyến ống truyền tải lớn nối các khu vực trọng điểm, tăng khả năng liên kết và bảo đảm cấp nước an toàn.
Giai đoạn 2027-2030, hệ thống tiếp tục được mở rộng với việc nâng công suất Nhà máy nước Yên Lập lên 80.000m³/ngày, tiến tới 270.000m³/ngày, xây dựng Nhà máy nước Cộng Hòa (30.000m³/ngày), Liên Hòa 2 (15.000m³/ngày) và nhiều tuyến ống HDPE đường kính lớn, hình thành mạng truyền tải liên vùng từ miền núi, ven biển đến hải đảo.
Ở cấp độ cơ sở, hàng trăm km đường ống phân phối sẽ được đầu tư tại các địa bàn còn thấp về độ phủ như An Sinh, Đông Triều, Bình Khê, Mạo Khê, Móng Cái, Ba Chẽ, Đầm Hà, Quảng Đức, Đường Hoa, Hoành Mô, Lục Hồn, Hải Sơn, Vĩnh Thực, Vân Đồn và Cô Tô. Từ đó đảm bảo đưa nước sạch đến từng hộ dân.
Theo dự kiến, sau khi triển khai các dự án, tỷ lệ độ phủ đô thị sẽ tăng từ 92,82% năm 2025 lên 95,5% vào cuối năm 2026 và đạt 99,49% vào năm 2030. Khu vực nông thôn, với trọng tâm là các công trình cấp nước tập trung, được kỳ vọng nâng từ trên 70% lên khoảng trên 85% trong năm 2026, tạo nền tảng cho các bước mở rộng tiếp theo. Qua tính toán, kinh phí đầu tư có thể lên tới hàng nghìn tỷ đồng, trong đó ngoài ngân sách, tỉnh cũng sẽ huy động sự vào cuộc của Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh.
Với quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu của tỉnh, ngay trong tháng 1/2026, Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh đã tập trung nguồn lực để hoàn thành hệ thống cấp nước sạch nông thôn tại khu vực Bình Dân - Đài Xuyên (đặc khu Vân Đồn). Theo thống kê, hết năm 2025, tỷ lệ người dân Vân Đồn sử dụng nước sạch từ hệ thống tập trung mới đạt trên 70%. Mục tiêu đặt ra là nâng con số này lên khoảng 90% trong năm 2026. Công ty đã phối hợp với chính quyền địa phương và các đơn vị lực lượng vũ trang trên địa bàn, tổ chức thi công hơn 19.000m đường ống, làm việc liên tục trong điều kiện thời tiết không thuận lợi và áp lực tiến độ, phấn đấu hoàn thành toàn bộ hệ thống trước ngày 10/2/2026 (trước Tết Nguyên đán 10 ngày). Khi nước sạch được đưa đến với người dân ngay trước thời điểm đón Tết sẽ góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt và chất lượng sống tại khu vực đảo.
Ông Trịnh Văn Bình, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh cho biết: Giai đoạn 2026-2030, trung bình mỗi năm, Công ty sẽ đầu tư 70-100 tỷ đồng để đầu tư hệ thống cấp nước tại những khu vực tỷ lệ còn thấp, nhất là các xã đảo. Trước mắt là khu vực đặc khu Vân Đồn, tiến tới tiếp nhận hệ thống nước sạch nông thôn trên địa bàn đặc khu Cô Tô và khu vực huyện Bình Liêu cũ (nếu được bàn giao).
Với lộ trình rõ ràng, nguồn lực lớn và cách làm đồng bộ, chương trình mở rộng mạng lưới cấp nước sẽ tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, nâng cao chất lượng sống và bảo đảm an ninh nguồn nước trong dài hạn.
