Sinh viên và làm thêm – cặp đôi khá quen thuộc với giới trẻ. Và lý do để các bạn trẻ nhấp nhổm trong giảng đường, vội vã lao ra đường khi vừa tan học: không có gì khác ngoài mục đích có thêm chút tiền sắm sửa, đỡ đần bố mẹ, và học hỏi thêm kinh nghiệm.
Nghề “thử”
Tất bật lên Hà Nội, học hành và tự dè xẻn các khoản chi tiêu, Hoàng mong muốn tìm ngay cho mình một công việc bán thời gian phù hợp. Học tại trường ĐH Mỹ thuật công nghiệp, Hoàng có khiếu vẽ và cảm thụ biến tấu của màu sắc, cậu thử xin vào làm tại xưởng sản xuất tranh tre và đèn giấy. Cộng việc chỉ là vẽ khung và tô màu cho các bức tranh tre nhỏ, tỉ mỉ vẽ nét trúc nét đào trên từng chiếc đèn giấy. Công việc đều đặn, tay nghề khá dần lên thu nhập của Hoàng được khoảng 1,5 triệu/tháng. Hoàng vui vẻ tâm sự : “Mình thấy vui vì có việc làm thêm, một triệu rưỡi giúp mình chi trả được nhiều thứ trong sinh hoạt hàng ngày, hơn nữa mình thấy những chiếc đèn này khá đẹp đấy chứ”
Cũng đang học khóa tại chức Mỹ thuật công nghiệp, nhóm bạn Dung, Vương, Hoa hì hục tìm hiểu cách vẽ giầy, vẽ túi, hình hoạt họa Hàn Quốc, Nhật bản từ các trang nước ngoài như animeyume.org, boyis.com, minitokyo.net….Thiếu thốn về đồ làm việc như bút vẽ to nhỏ, bảng mầu, giầy thử, máy sấy khô… nhóm bạn góp tiền tự sắm sửa vật dụng cho mình. Tiếp thị đến các shop dành cho teen, các hiệu lưu niệm, kiếm được kha khá mối hàng họ tiếp tục say mê với công việc sáng tạo của mình. Được sự hỗ trợ của gia đình, họ yên tâm mày mò tìm cho mình nét vẽ ngộ nghĩnh đáng yêu. Cười toe, nhóm của Dung gật đầu đồng ý “Bận rộn, mệt nhưng vui!”.
Tìm cho mình công việc part time phù hợp để có thể học hỏi và vươn lên là điều bạn trẻ nào cũng mong muốn. Vận dụng triệt để khả năng của mình, thử sức trong những lĩnh vực đã được đào tạo trên ghế nhà trường, kèm những cái đầu bùng nổ, teen mình không sợ thiếu kinh nghiệm hay sức sáng tạo
Việc làm trái tay, vất vả kèm “lương thấp”
Hồng Thanh, đang học trung cấp Thương mại khoa Kế toán, việc học ở bậc trung cấp không khiến Thanh bận rộn lắm, cô kiếm cho mình chân bán hàng cho Jockey chuyên đồ lót nam. Từ đây muôn chuyện dở cười dở mếu Thanh đã trải qua, từ chuyện “đồ lót thì làm sao được thử mà “nó” cứ đòi thử xem có vừa không”, đến chuyện cặp đôi cấp III vào mua quần cho “cậu nhóc” mà con bé cứ nằng nặc đòi vào xem cậu bạn mặc có “đẹp” không.
Không ít lần Thanh bị các anh chàng bảnh mã vào xem hàng nhân tiện “soi” cô bán hàng và trêu ghẹo khiếm nhã kiểu : “ Em xem anh thì vừa với cái nào” hay “ cái này có thấm hút tốt không em nhỉ, anh là hay bị thừa nước lắm…” Quá quen, Thanh cứ dần dần lảng đi và coi như không. Công việc thế này chỉ đem lại 600 nghìn/ tháng cho Thanh, bù lại cô có khoảng thời gian nửa ngày học tập và giải trí, không lo mất vốn liếng gì. Nhưng điều đó cũng ko ngăn Thanh thốt lên “ Oải lắm rồi, muốn nghỉ ở nhà quá”
Phát tờ rơi - Công việc không mấy dễ dàng
Trên các tờ rơi dán cột điện hay báo rao vặt chi chít thông tin tuyển dụng “ Nhân viên phát tờ rơi, dán phong bì…”. Hoàng Hải sinh viên năm nhất trường Mở kể : “ Em đã từng đăng kí làm việc kiểu này rồi, không ham hố gì đâu ạ, trung tâm tư vấn hứa hẹn mình, nhưng phải có tiền đặt cọc. Anh phát 1000 tờ rơi thì ít nhất phải có 100 người quay lại trung tâm mới được tính, không đạt thì anh mất đứt một nửa số tiền đặt cọc”.
Ngậm đắng nuốt cay chuốc bực vào người, Hải đã vận động các bạn cũng đang bị lừa đổ dồn biểu tình trước cửa trung tâm tư vấn trên đường Nguyễn Chí Thanh la ó, kể tội. Hải đạp xe phăm phăm lên trụ sở Công an phường Nguyễn Chí Thanh để trình báo, kết quả, chỉ có mình Hải được hoàn trả đầy đủ số tiền kia.
Khá nhiều bạn trẻ mắc vào quỹ đạo “đa nghành, đa phân cấp” – mô hình đó tại Việt Nam bị lợi dụng biến thành mô hình lừa đảo. Trừ một vài hãng uy tín như Avon, Oriflame, FLP… thì theo như mô hình “Sinh Lợi” mua bình lọc khí ozon tiếp thị được hưởng phần trăm, được phân cấp mà không cần động tay, tất cả nguồn lợi đều do “ tuyến dưới” của mình tạo ra. Gần đây có một số tờ bướm quảng cáo cạnh các trường ĐH Mỏ .. “ Không kể bạn là ai, bạn làm gì, ở đâu Tới với chúng tôi bạn có cơ hội kiếm đc 500 – 10 triệu một tháng”. Nhiều bạn vẫn bị hút hồn và nghe họ diễn thuyết và xoay sở cho đủ tiền “gia nhập”.
Dù vất vả, nhưng công việc tay trái cũng giúp các bạn học nhiều hơn cách hành xử trong xã hội, đôi khi vất vả chính là động lực thúc đẩy sự vươn lên và bứt phá ở tuổi trẻ.
Nghề không được phép “thử”
Có những nghề “ làm thêm” không được phép “thử”.
Bàn tay tài hoa của sinh viên nghành điêu khắc mỹ thuật, kiến trúc lại là công cụ đắc lực cho sự chính xác, y bản, cân đo đong đếm của những con “ dấu giả”, “ tranh giả”.
Và những kẻ “tinh mắt” không tiếc tiền tìm cho ra một vài sinh viên khéo tay tinh tường, mua chuộc bằng lợi ích trước mắt. Hay sinh viên trường Y hẳn không ít bạn nhận được những lời mời mọc dẫn mối bán máu, chạy sổ y bạ, đóng bảo hiểm từ các cò y tế lởn vởn trước bệnh viện sinh viên thực tập.
Sinh viên nghệ thuật, múa, ca nhạc… lại dễ “xẩy chân” vào chốn biểu diễn “gợi cảm, thoát y, hát mồi cho các quán karaoke. Bạn trẻ dễ bị hấp dẫn bởi lời mời mọc kiếm được thật nhiều tiền, và lao vào “thử” những nghề trái pháp luật, nguy hiểm cho cả bản thân. Kết cục cho những “nghề nhiều tiền” đó là vòng lao lý, là xuống cấp đạo đức, và những niềm đau giọt nước mắt của cha mẹ và người thân.
Đồng tiền bát gạo thời khó chính là kinh nghiệm không dễ trải qua đối với sinh viên, lựa chọn cho mình một “part time” có ích và hợp lý không dễ đối với các sinh viên, nhưng bạn cũng nên tỉnh táo trước những “ngón nghề” không được phép “ thử”.
