Theo báo cáo công bố ngày 15/9, ít nhất 124 người bảo vệ đất đai và môi trường đã bị sát hại trên toàn thế giới trong năm ngoái. Mỹ Latinh chiếm 85% tổng số vụ sát hại, trong bối cảnh những tranh chấp về đất đai và tài nguyên thiên nhiên tiếp tục đẩy người bản địa và các hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ vào tình thế nguy hiểm.
Báo cáo thường niên của tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và nhân quyền Global Witness ghi nhận 105 vụ sát hại người bảo vệ đất đai và môi trường tại Mỹ Latinh trong năm 2025. Colombia đứng đầu về số vụ sát hại năm thứ tư liên tiếp với 39 vụ, tiếp theo là Brazil với 26 vụ, Honduras và Philippines mỗi nước 12 vụ. Colombia và Brazil chiếm 52% tổng số vụ trên toàn cầu.
Số người thiệt mạng trên toàn thế giới giảm năm thứ hai liên tiếp, song Global Witness cảnh báo các vụ sát hại vẫn chưa được báo cáo đầy đủ. Tranh chấp đất đai, tội phạm có tổ chức và cạnh tranh tài nguyên tiếp tục đe dọa những cộng đồng bảo vệ rừng, sông ngòi và lãnh thổ tổ tiên.
Tại Colombia, số vụ giảm từ 48 xuống 39, Mexico từ 19 xuống 10. Trong khi đó, Brazil tăng hơn gấp đôi, từ 12 lên 26 vụ, còn Honduras tăng gấp đôi lên 12 vụ. Kể từ năm 2012, Global Witness đã ghi nhận 2.375 vụ sát hại và mất tích những người bảo vệ đất đai, môi trường trên toàn thế giới.
Người bản địa và nông dân chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Theo báo cáo của Global Witness, hơn 3/4 số người bị sát hại trong năm 2025 là người bản địa, nông dân sản xuất quy mô nhỏ hoặc người gốc Phi. Có 84 vụ liên quan đến tranh chấp đất đai, trong khi hơn 1/3 số vụ được cho là có liên quan đến tội phạm có tổ chức hoặc các đối tượng sát thủ.
Tại Colombia, gần một nửa trong số 39 người bảo vệ môi trường bị sát hại là người bản địa, với 35 trường hợp liên quan đến xung đột đất đai. Riêng tỉnh Cauca ghi nhận 13 vụ, trong đó có 4 thành viên Đội Bảo vệ Người bản địa. Kể từ năm 2012, Global Witness ghi nhận 171 vụ sát hại tại đây, cao nhất trong các tỉnh của Colombia.
Trong khi đó, Brazil ghi nhận 26 vụ sát hại trong năm 2025, cao hơn gấp đôi năm trước. Trong số này có 11 nông dân sản xuất quy mô nhỏ và 7 người bản địa. Phần lớn các vụ liên quan đến yêu cầu công nhận lãnh thổ của tổ tiên hoặc cải cách ruộng đất, tập trung tại các bang Rondonia và Para thuộc vùng Amazon, nơi hoạt động khai thác gỗ, khai khoáng trái phép, chăn nuôi gia súc và mở rộng nông nghiệp góp phần làm gia tăng xung đột đất đai.
Bà Astrid Torres, điều phối viên tổ chức Somos Defensores, cho biết các nhóm vũ trang tìm cách kiểm soát lãnh thổ để buôn bán ma túy và thực hiện các hoạt động phi pháp, dẫn đến xung đột với chính quyền và cộng đồng người bản địa. Vị trí gần biên giới Ecuador và các tuyến vận chuyển ma túy qua Thái Bình Dương khiến Cauca trở thành địa bàn chiến lược đối với các đường dây buôn bán cocaine.
Mối đe dọa lan rộng ra ngoài khu vực Mỹ Latinh
Các vụ sát hại được ghi nhận tại 15 quốc gia trong năm 2025. Châu Á chiếm 12% tổng số vụ trên toàn thế giới, trong đó Philippines ghi nhận 12 vụ, cao nhất ngoài Mỹ Latinh. Tại châu Phi, 3 vụ sát hại được xác minh, gồm 2 vụ ở Tanzania và 1 vụ tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Global Witness cảnh báo xung đột vũ trang, hạn chế đối với xã hội dân sự và tình trạng bất ổn khiến việc ghi nhận các vụ tấn công tại đây đặc biệt khó khăn.
Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, nhà báo Fiston Wilondja Mazambi được phát hiện tử vong tại Bukavu sau khi điều tra hoạt động khai thác vàng trái phép bị cáo buộc do nhóm phiến quân M23 được Rwanda hậu thuẫn thực hiện. Global Witness đã ghi nhận 79 vụ sát hại những người bảo vệ môi trường tại Cộng hòa Dân chủ Congo kể từ năm 2012, cao nhất trong số các quốc gia châu Phi mà tổ chức này ghi nhận.
Báo cáo cũng ghi nhận các chiến lược bảo vệ do cộng đồng thực hiện, như tuần tra lãnh thổ, cảnh báo sớm và giám sát cộng đồng. Tại Peru, Đội Bảo vệ Người bản địa Kakataibo tuần tra lãnh thổ Amazon trước các mối đe dọa từ hoạt động trồng coca trái phép và tội phạm có tổ chức.
