Các nước giàu và nghèo cần hành động nhanh chóng để giảm nợ và ứng phó với tình trạng bất bình đẳng gia tăng khi nền kinh tế toàn cầu cùng lúc chịu tác động từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), gánh nặng vay nợ và những cú sốc do xung đột tại Trung Đông và Ukraine. Đây là cảnh báo được Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva đưa ra ngày 7/10.
Phát biểu tại Singapore trước thềm Hội nghị mùa Thu của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) dự kiến diễn ra tại Bangkok vào tuần tới, bà Georgieva cảnh báo các nhà hoạch định chính sách đang phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn và không thể tiếp tục trì hoãn các biện pháp cần thiết. Theo bà, tại hội nghị ở Bangkok, bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương của 191 quốc gia thành viên IMF và WB sẽ đánh giá tình hình kinh tế thế giới, đồng thời thảo luận các chiến lược nhằm duy trì ổn định tài chính và tăng trưởng bền vững.
Bà Georgieva cho rằng các cuộc xung đột tại Trung Đông, Ukraine và một số nơi khác là những yếu tố tác động mạnh nhất đến kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, nợ quá mức cũng đang trở thành gánh nặng ngày càng lớn đối với cả các nền kinh tế phát triển như Mỹ, Nhật Bản và Đức, cũng như các nước thu nhập thấp. Tại các nước nghèo, chính phủ phải cân nhắc giữa việc dành ngân sách cho phúc lợi xã hội và trả các khoản vay với chi phí ngày càng cao trong bối cảnh lãi suất ở mức cao.
Người đứng đầu IMF cũng cảnh báo những rủi ro liên quan đến sự phát triển nhanh chóng của hệ thống trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Làn sóng đầu tư vào AI đã góp phần đẩy giá cổ phiếu tại nhiều thị trường lên mức kỷ lục, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế mặc dù chi phí năng lượng tăng cao do xung đột với Iran.
Theo bà Georgieva, xét về quy mô, đầu tư cho AI có thể vượt các khoản chi từng dành cho xây dựng đường sắt, lưới điện và mạng lưới viễn thông.
Bà nhận định AI đang nhanh chóng trở thành một yếu tố quan trọng quyết định vị thế của các quốc gia trong nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, khoảng thời gian từ lúc thực hiện các khoản đầu tư lớn đến khi AI mang lại những lợi ích kinh tế thực sự cũng tiềm ẩn rủi ro.
Bảy trong số 10 quốc gia đứng đầu về thương mại liên quan đến AI nằm ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tỷ trọng của khu vực này trong hoạt động kinh tế toàn cầu đã tăng lên 43%, so với 25% vào năm 1991, thời điểm hội nghị IMF-WB được tổ chức tại Bangkok.
Trong khi Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, vùng lãnh thổ Đài Loan và một số nền kinh tế có thế mạnh về công nghệ đang hưởng lợi từ làn sóng AI, nhiều quốc gia khác lại chưa được hưởng lợi tương xứng, qua đó làm gia tăng bất bình đẳng kinh tế. Bên cạnh đó, AI cũng làm gia tăng nhu cầu năng lượng, gây thêm sức ép lên giá nhiên liệu, phân bón, lương thực và nhiều hàng hóa thiết yếu khác.
Bà Georgieva kêu gọi các nước thắt chặt chi tiêu công và tăng chi phí vay khi cần thiết để kiềm chế lạm phát, đồng thời bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương nhất trong xã hội.
IMF cũng cho rằng cần xây dựng các chính sách bảo đảm AI được quản lý phù hợp, tăng cường đào tạo người lao động, làm cho thị trường lao động linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho hoạt động khởi nghiệp và củng cố an ninh năng lượng.
