Dù nhiều khu vực trên thế giới đang hứng chịu các đợt nắng nóng gay gắt, cháy rừng lan rộng và nhiệt độ đại dương liên tục lập kỷ lục, các nhà khoa học cho biết tính đến thời điểm hiện nay, năm 2026 hiện mới là năm nóng thứ ba trong lịch sử quan trắc, sau các năm 2024 và 2025. Tuy nhiên, khi hiện tượng El Niño được dự báo tiếp tục mạnh lên trong những tháng cuối năm, nhiệt độ toàn cầu có thể tăng vọt, có thể đưa năm 2026 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận.
Nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather thuộc tổ chức Berkeley Earth cho rằng trong vài năm qua, chiến tranh và các cuộc xung đột trên thế giới đã khiến vấn đề biến đổi khí hậu ít được quan tâm hơn.
"Trước đây, thế giới 'bốc cháy' theo nhiều nghĩa khác nhau nên mọi người ít chú ý đến biến đổi khí hậu. Nhưng giờ đây, thế giới lại đang 'bốc cháy' vì biến đổi khí hậu theo cách ngày càng khó có thể phớt lờ. Tình hình sẽ còn tiếp tục xấu đi" - Ông Zeke Hausfather nhận định.
Khả năng năm 2026 lập kỷ lục nhiệt độ tăng lên
Theo tính toán mới nhất của Hausfather, khả năng năm 2026 vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất trong lịch sử đã tăng lên 35%, trong khi hồi tháng 3 con số này mới chỉ ở mức 7%.
Cựu Giám đốc khoa học khí hậu của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) James Hansen – người được xem là "cha đẻ" của khoa học khí hậu hiện đại nhờ nhiều thập kỷ đưa ra những cảnh báo chính xác về xu hướng nóng lên toàn cầu – dự báo năm 2026 sẽ vượt qua năm 2024 khi kết thúc năm.
Theo ông Hansen, nhiệt độ bề mặt đại dương toàn cầu đã ngang bằng mức của năm 2024 từ tháng 5 và liên tục lập kỷ lục mới kể từ tháng 6. Do các đại dương chiếm hơn 70% diện tích bề mặt Trái Đất, nhiệt lượng tích tụ trong nước biển thường mất khoảng một tháng rưỡi mới phản ánh đầy đủ vào nhiệt độ trung bình toàn cầu.
"Đã đến lúc toàn bộ hành tinh bắt đầu phá các kỷ lục nhiệt độ" - Ông Hansen nhận định.
Dữ liệu của Cơ quan Giám sát Biến đổi Khí hậu Copernicus của châu Âu cũng cho thấy khoảng 82% diện tích bề mặt đại dương trên thế giới đang trải qua các đợt nắng nóng biển.
Khoảng một tháng trước, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) dự báo năm 2026 có 66% khả năng chỉ là năm nóng thứ tư và chỉ 0,1% khả năng trở thành năm nóng nhất. Tuy nhiên, Giám đốc phụ trách giám sát khí hậu của NOAA Russell Vose cho biết xác suất này nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng sau khi cơ quan hoàn tất phân tích dữ liệu tháng 7.
Theo Hausfather, nguyên nhân khiến các dự báo thay đổi là do El Niño được dự báo sẽ mạnh lên ở mức chưa từng có.
El Niño là hiện tượng nóng lên tạm thời của vùng xích đạo Thái Bình Dương, làm gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu và tác động đến các hình thái thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn thế giới. Nhiều mô hình dự báo cho rằng El Niño lần này có thể trở thành mạnh nhất trong lịch sử.
Nhà khoa học Zachary Labe thuộc tổ chức Climate Central cho biết mỗi đợt El Niño đều giải phóng lượng nhiệt tích tụ trong đại dương vào khí quyển. Tuy nhiên, do khí thải gây hiệu ứng nhà kính giữ lại ngày càng nhiều nhiệt và khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa được các đại dương hấp thụ, El Niño lần này có thể giải phóng lượng nhiệt lớn hơn đáng kể. Theo ông, nhiệt lượng tích tụ trong đại dương – chỉ dấu quan trọng phản ánh tác động của biến đổi khí hậu do con người gây ra – vẫn đang ở mức cao kỷ lục.
Các đợt nắng nóng cực đoan liên tiếp xảy ra
Theo các chuyên gia, mùa Hè năm nay đặc biệt khắc nghiệt tại những khu vực vốn không quen với nền nhiệt trên 38 độ C, trái ngược với các vùng nhiệt đới. Một điểm đáng chú ý là nhiệt độ ban đêm cũng tăng cao bất thường, khiến nhiều người khó ngủ, ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như năng suất lao động.
Bà Samantha Burgess, Trưởng bộ phận Chiến lược toàn cầu của Copernicus, cho biết riêng tại châu Âu đã ghi nhận một đợt nắng nóng đặc biệt nghiêm trọng vào tháng 5, tiếp theo là một đợt trong tháng 6, hai đợt trong tháng 7 và hiện nay thêm một đợt nữa đang ảnh hưởng đến Pháp và Tây Ban Nha.
"Nắng nóng luôn xảy ra ở đâu đó trên thế giới. Tuy nhiên, điều bất thường tại châu Âu trong năm nay là tần suất và phạm vi của các đợt nắng nóng đều gia tăng rõ rệt" - Bà Samantha Burgess nhấn mạnh.
Nhà khoa học khí hậu Michael Oppenheimer thuộc Đại học Princeton cho rằng những gì đang diễn ra không còn là viễn cảnh của tương lai mà đã trở thành thực tế của biến đổi khí hậu.
"Không còn nghi ngờ gì nữa, biến đổi khí hậu đã làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, đồng thời khiến các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện với tần suất và cường độ ngày càng lớn, thậm chí chưa từng có, ở nhiều khu vực trên thế giới" - Ông Michael Oppenheimer nhận định.
