Các sông băng tại Thụy Sĩ đã mất 5,5% thể tích băng trong năm 2026, mức giảm tính theo tỷ lệ phần trăm lớn thứ hai từng được ghi nhận, do các đợt nắng nóng và lượng tuyết mùa đông thấp. Các chuyên gia cảnh báo xu hướng tan băng đang tăng tốc và đe dọa khả năng tồn tại lâu dài của sông băng trên dãy Alps.
Trong một công bố ngày 1/10, Cơ quan Giám sát Sông băng Thụy Sĩ (GLAMOS) và Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Sĩ cho biết “các sông băng Alps không có cơ hội tồn tại lâu dài trong những điều kiện như vậy”. Xu hướng suy giảm đã trở nên nghiêm trọng hơn trong những năm gần đây. Chỉ trong 5 năm qua, tổng thể tích băng tại Thụy Sĩ đã giảm gần 20%, theo các chuyên gia.
Ông Matthias Huss, người đứng đầu GLAMOS, cho rằng tình trạng ấm lên hiện nay hoàn toàn có thể quy cho biến đổi khí hậu do con người gây ra. “Nếu không có khí thải từ hoạt động của con người và việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, hiện nay chúng ta sẽ không có tình trạng ấm lên như vậy” - ông Huss nói.
Mức mất băng năm nay tiếp nối xu hướng suy giảm
Kỷ lục về mức suy giảm băng tại Thụy Sĩ được ghi nhận vào năm 2022, khi nắng nóng mùa hè, lượng tuyết rơi ít vào mùa đông và bụi đỏ từ sa mạc Sahara phủ lên bề mặt sông băng, khiến chúng hấp thụ nhiều nhiệt hơn.
Theo ông Huss, lớp tuyết mùa đông đóng vai trò quan trọng theo hai cách: “Một mặt, tuyết bảo vệ phần băng trần khỏi tan chảy. Tuyết tồn tại càng lâu thì càng trì hoãn được việc mất đi lớp băng cũ. Mặt khác, tuyết cũng rất quan trọng trong việc tạo nguồn bổ sung mới cho sông băng. Tuyết càng nhiều thì khả năng một phần tuyết tồn tại ở độ cao lớn và hình thành băng mới càng cao”.
Tình trạng tan băng mạnh tại dãy Alps diễn ra trong bối cảnh các sông băng tại nhiều khu vực khác trên thế giới cũng suy giảm nhanh. Các chuyên gia cho rằng tình trạng ấm lên toàn cầu đã góp phần làm mất ổn định một sườn núi ở Himalaya, dẫn tới vụ sạt lở hồi tháng 8 và gây lũ lụt nghiêm trọng tại Nepal. Dữ liệu vệ tinh cũng cho thấy sông băng tại Greenland và Nam Cực đã thu hẹp mạnh trong khoảng nửa thế kỷ qua.
Các sông băng ngày càng nhỏ, mức mất băng càng đáng lo
Xét về lượng băng mất đi, năm 2026 chưa vượt mức ghi nhận vào năm 2003. Tuy nhiên, tỷ lệ suy giảm năm nay lại lớn hơn nhiều bởi tổng thể tích các sông băng Thụy Sĩ hiện chỉ còn khoảng một phần ba so với 23 năm trước. Năm 2003, dù lượng băng mất đi lớn hơn, mức giảm khi đó chỉ tương đương 3,5% tổng thể tích.
Riêng từ tháng 7 đến tháng 9 năm nay, các sông băng Thụy Sĩ mất lượng băng tương đương khoảng 2.200 tỷ lít nước. Con số này gấp khoảng 4 lần lượng nước mà toàn bộ 9,1 triệu dân Thụy Sĩ sử dụng trong một năm.
Tốc độ tan băng có ý nghĩa đặc biệt đối với Thụy Sĩ, nơi hơn một nửa sản lượng điện đến từ thủy điện. Tác động cũng vượt ra ngoài biên giới nước này bởi Thụy Sĩ được xem là một trong những “tháp nước” của châu Âu, cung cấp nguồn nước cho những hệ thống sông lớn như Danube, Po, Rhine và Rhone.
Mức độ tan chảy năm nay thể hiện rõ qua sự thay đổi độ dày của các sông băng. Theo các chuyên gia, độ dày trung bình tại nhiều nơi giảm khoảng 2,5-4 m, trong khi phần lưỡi của một số sông băng mất tới 10 m.
Các nhóm nghiên cứu hiện tiếp tục khảo sát lượng nước chảy ra và những khe nứt hình thành khi nước tan chảy xuyên qua khối băng. Tại một số khu vực, họ đổ thuốc nhuộm đỏ vào dòng nước để theo dõi hướng và tốc độ dòng chảy bên trong sông băng. Allalin, Clarident, Rhone và Aletsch nằm trong số những sông băng ghi nhận mức tan chảy lớn nhất từ trước tới nay trong năm 2026. Aletsch hiện là sông băng lớn nhất trên dãy Alps.
