Để xây dựng những “Thôn số”, “Khu phố số” việc đầu tiên là xác định rõ những nền tảng cần thiết và mức độ đáp ứng tại cơ sở. Từ hạ tầng kết nối, thiết bị, dữ liệu, công cụ số đến nhân lực, kỹ năng số, các địa phương của thành phố Quảng Ninh đang từng bước rà soát, đánh giá, bổ sung những điều kiện còn thiếu, phù hợp với nhu cầu thực tế. Đây là cơ sở để đưa công nghệ vào quản lý, sinh hoạt cộng đồng, phục vụ người dân, từng bước hình thành những khu dân cư số thiết thực, hiệu quả.
Từ một không gian sinh hoạt cộng đồng, Nhà văn hóa khu phố An Hưng, phường Quảng Yên đang từng bước trở thành điểm kết nối để người dân tiếp cận công nghệ và các tiện ích số. Những buổi hướng dẫn sử dụng công nghệ, khai thác thông tin trên môi trường mạng được lồng ghép trong sinh hoạt khu dân cư, đưa chuyển đổi số đến gần hơn với những nhu cầu thường ngày của nhân dân.
Tại các buổi sinh hoạt cộng đồng, cán bộ khu phố, đoàn viên, thanh niên hướng dẫn người dân tiếp cận những tiện ích số phù hợp với đời sống; hỗ trợ khai thác thông tin và sử dụng các nền tảng trực tuyến. Màn hình LED được trang bị tại nhà văn hóa cũng tạo thêm phương tiện trực quan để truyền tải thông tin đến người dân.
Chị Trần Thanh Hằng, Bí thư Chi đoàn khu phố An Hưng (phường Quảng Yên), cho biết: Đoàn Thanh niên khu phố phối hợp với chi bộ tổ chức các buổi sinh hoạt tại Nhà văn hóa, trực tiếp khai thác các thiết bị được trang bị để trình chiếu, hướng dẫn và chia sẻ những nội dung thiết thực về chuyển đổi số. Đoàn viên, thanh niên là lực lượng hỗ trợ người dân thực hành các thao tác trên thiết bị, giải đáp những vướng mắc trong quá trình sử dụng các tiện ích số. Nhà văn hóa từng bước trở thành địa điểm để người dân được tiếp cận, thực hành và hình thành kỹ năng số ngay tại khu dân cư.
Thực tế tại Quảng Ninh cho thấy, điều kiện hình thành các điểm kết nối số tại khu dân cư đang từng bước được tạo dựng. 13/13 nhà văn hóa khu phố trên địa bàn phường Quảng Yên đã có ti vi, máy tính và Wi-Fi phục vụ hội họp, sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và cung cấp thông tin thiết yếu đến người dân. Trong đó, 4 nhà văn hóa được trang bị màn hình LED từ nguồn xã hội hóa.
Ông Vũ Trọng Thanh, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Quảng Yên, cho biết: Địa phương tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế để đầu tư, nâng cấp và khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa theo hướng hiện đại, thiết thực, gắn với chuyển đổi số; từng bước bổ sung những trang thiết bị còn thiếu, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt và tiếp cận thông tin của người dân. Từ đó góp phần tạo nền tảng để xây dựng Đề án “Thôn số” trên địa bàn thành phố.
Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đang lan tỏa trong khu dân cư, cần bắt đầu từ những điều kiện rất cụ thể, như: Đường truyền đủ ổn định, thiết bị phù hợp, phương tiện truyền tải thông tin và lực lượng có khả năng hướng dẫn người dân. Nhà văn hóa khi được trang bị đầy đủ sẽ có thêm điều kiện trở thành điểm hỗ trợ cộng đồng tiếp cận công nghệ, tiếp nhận thông tin và sử dụng các tiện ích số… Vấn đề được đặt ra khá rõ qua kết quả khảo sát hiện trạng hạ tầng và nhu cầu ứng dụng công nghệ phục vụ xây dựng "Thôn số” trên địa bàn thành phố.
Ông Đặng Hoàng Long, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Khoa học - Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (Sở KH&CN), cho biết: Chuyển đổi số không thể chỉ đưa ứng dụng xuống cơ sở, trước hết phải tạo được hạ tầng để ứng dụng, từ đường truyền, thiết bị đến các điểm truy cập và phương tiện truyền thông số. Cuộc khảo sát được thực hiện từ ngày 8 - 18/8/2026, thu nhận 353 phiếu hợp lệ từ trưởng thôn, bí thư chi bộ thôn, bản, khu phố tại 39 xã, phường. Nội dung tập trung đánh giá hiện trạng hạ tầng, thiết bị, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và nhu cầu triển khai các giải pháp phần mềm quản lý ở cấp thôn, bản, tổ dân phố, làm cơ sở xây dựng Đề án “Thôn số” trên địa bàn tỉnh. Qua kết quả khảo sát, những nền tảng vật chất đã có và những phần còn thiếu tại các thôn, khu phố. Đồng thời, giúp các đơn vị chuyên môn nắm bắt nhu cầu của cán bộ thôn về “Sổ tay điều hành số”, công cụ quản lý Tổ công nghệ số cộng đồng, quản lý, điều hành điện tử và giao việc. Đây là cơ sở để nghiên cứu các giải pháp phù hợp với thực tế vận hành ở cơ sở.
Kết nối Internet đang là nền tảng hình thành ở phần lớn địa bàn. Tại các xã, phường khảo sát, có 269 thôn đã có Internet cáp quang/Wi-Fi ổn định; 55 thôn có 4G/5G nhưng tín hiệu còn yếu; 29 thôn chưa có kết nối. Như vậy, phần lớn địa bàn khảo sát đã có điều kiện kết nối cơ bản để triển khai các ứng dụng số. Tuy nhiên, tại một số địa bàn, nhất là những nơi điều kiện tự nhiên còn khó khăn, hạ tầng kết nối vẫn là yêu cầu cần được ưu tiên giải quyết trước khi mở rộng các ứng dụng.
Khoảng trống lớn hơn hiện nằm ở thiết bị phục vụ công việc tại nhà văn hóa cũng đã được nhận diện, như: 237 thôn chưa có thiết bị máy tính, máy in/scan; 81 thôn có máy tính nhưng đã hỏng hoặc rất cũ; chỉ 35 thôn có máy tính, máy in/scan hoạt động tốt. 306 thôn vẫn sử dụng bảng tin truyền thống; 29 thôn có bảng thông tin điện tử hoặc màn hình LED và 18 thôn có bảng tin tích hợp mã QR để tra cứu. Hệ thống truyền thanh cũng đang trong quá trình chuyển đổi. 185 thôn đã nâng cấp lên loa truyền thanh số IP; 142 thôn vẫn sử dụng loa analog cũ; 26 thôn chưa có loa hoặc hệ thống đã hỏng hoàn toàn…
Những con số này phản ánh khá rõ bức tranh hạ tầng số ở cơ sở, kết nối Internet đã có bước phủ rộng, trong khi các thiết bị phục vụ vận hành, truyền thông và giám sát còn thiếu nhiều. Theo báo cáo khảo sát, mức thiếu hụt đối với các nhóm hạ tầng, thiết bị phục vụ vận hành và giám sát phổ biến ở mức 67-99%.
Qua khảo sát cũng thể hiện rõ nhu cầu số hóa ở cơ sở đã hình thành khá rõ từ chính những công việc cán bộ thôn, khu phố đang thực hiện hằng ngày. Trong 352 phiếu trả lời về các tính năng của “Sổ tay điều hành số”, nhu cầu quản lý danh sách hộ dân, nhân khẩu được lựa chọn nhiều nhất với 334 phiếu; nhu cầu quản lý Tổ công nghệ số cộng đồng với 293 phiếu; quản lý, điều hành điện tử, giao việc với 266 phiếu; báo cáo số lên xã nhanh chóng với 259 phiếu… Những lựa chọn này cho thấy rõ nhu cầu trước mắt của cơ sở trong việc ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý dân cư, điều hành công việc, giao nhiệm vụ, tổng hợp báo cáo và truyền tải thông tin. Đây chính là những dữ liệu quan trọng để định hình một Thôn số, Khu phố số theo hướng thực chất, đáp ứng yêu cầu tình hình mới.
Việc từng bước hoàn thiện hạ tầng kết nối, thiết bị, dữ liệu, công cụ số và nguồn nhân lực tại cơ sở đã và đang tạo nền tảng để thành phố Quảng Ninh xây dựng thôn số, khu phố số, nhà văn hóa số phù hợp với thực tiễn từng địa bàn. Khi mỗi khu dân cư có đủ điều kiện kết nối, có công cụ vận hành và có lực lượng hỗ trợ người dân, công nghệ sẽ thực sự trở thành một phần của đời sống cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường số thuận tiện, gần gũi và thiết thực trên địa bàn thành phố.
