Từ livestream bán hàng, thanh toán không tiền mặt đến quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội…, công nghệ số đang từng bước thay đổi cách kinh doanh của nhiều tiểu thương, hộ sản xuất tại Quảng Ninh, mở thêm cơ hội tiếp cận khách hàng và thị trường.
Bắt nhịp kinh doanh số
Hơn 20 năm gắn với sản xuất, kinh doanh nông sản, chị Nguyễn Thúy Hà (Giám đốc HTX Nông - Lâm - Ngư nghiệp Việt Hưng, phường Hoành Bồ) vốn quen với việc giới thiệu sản phẩm trực tiếp cho khách hàng. Ổi Hoành Bồ, khau nhục và gà đồi Sơn Dương, gạo tẻ nương, đỗ, lạc, trà hoa vàng… chủ yếu được tiêu thụ qua bán hàng tại chợ truyền thống. Thế nhưng hơn 2 tháng trở lại đây, chị Hà đã có thêm một công việc mới là đứng trước điện thoại để giới thiệu sản phẩm, trò chuyện với người xem và nhận đơn hàng qua mạng xã hội. Những kỹ năng từng khá xa lạ với một người lâu nay chỉ quen bán hàng trực tiếp dần trở thành một phần trong công việc hằng ngày.
Sự thay đổi bắt đầu khi HTX Nông - Lâm - Ngư nghiệp Việt Hưng tham gia các hoạt động tại Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai). Được hướng dẫn từ cách chuẩn bị nội dung, giới thiệu sản phẩm đến tương tác với khách hàng, chị Hà từng bước làm quen với hình thức livestream. “Ban đầu tôi không biết phải nói gì khi livestream. Các bạn ở Trung tâm hướng dẫn rất cụ thể, làm mẫu rồi để mình thực hành. Sau đó tôi nghĩ mình bán sản phẩm gì thì cứ chia sẻ chân thật về sản phẩm đó, được làm ở đâu, làm như thế nào. Nhờ bán hàng trên môi trường số, mình có thể tiếp cận khách hàng ở nhiều nơi. Có khách đang ở nước ngoài xem trên Facebook, đặt mua rồi nhờ người nhà đến lấy”, chị Hà chia sẻ.
Được thành lập cuối tháng 6/2026, Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 là một trong những cách làm mới nhằm đưa công nghệ số đến gần hơn với hoạt động kinh doanh của tiểu thương. Tại đây, các hộ kinh doanh được hướng dẫn xây dựng gian hàng trực tuyến, tham gia các sàn thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm, livestream bán hàng, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai và nộp thuế điện tử…
Với hoạt động livestream, Trung tâm hỗ trợ thiết bị, đường truyền và các điều kiện kỹ thuật cần thiết. Các phiên bán hàng được thực hiện trên TikTok, Facebook của HTX Trải nghiệm đặc sản Quảng Ninh, tạo thêm một “quầy hàng” trên môi trường mạng cho những sản phẩm vốn lâu nay chủ yếu được giới thiệu trực tiếp tại chợ.
Cách bán hàng mới cũng dần được những tiểu thương đón nhận, kể cả người lớn tuổi. Ở tuổi 64, bà Tạ Thị Nga, tiểu thương chợ Hạ Long 1 vẫn hằng ngày trực tiếp gói nem và một số thức ăn sẵn bán hàng tại quầy. Nay, công việc quen thuộc của bà còn xuất hiện đều đặn trên mạng xã hội. Những video ghi lại cảnh bà Nga gói nem, chia sẻ về món ăn, công việc và cuộc sống tại chợ được đăng trên Facebook HTX Trải nghiệm đặc sản Quảng Ninh. Có video thu hút tới 1,5 triệu lượt xem. Bà Nga cho biết: “Ở tuổi tôi, lúc mới tiếp xúc với bán hàng online thì rất ngại, vì trước đây chưa bao giờ quen nói trước màn hình. Khi vào Trung tâm, các bạn hướng dẫn từng bước nên tôi dần tự tin hơn. Bây giờ tôi có thể tham gia livestream, giới thiệu sản phẩm và thấy đây là một cách bán hàng khá hiệu quả”.
Không dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm của cá nhân, bà Nga còn tham gia những video giới thiệu về món ăn, không gian chợ Hạ Long 1 và cảnh đẹp tại địa phương. Qua những nội dung gần gũi như vậy, một tiểu thương bình thường cũng có thể trở thành người kể câu chuyện về sản phẩm, ẩm thực và điểm đến của Quảng Ninh trên môi trường số.
Mở rộng không gian kinh doanh số
Từ hỗ trợ tiểu thương trong chợ, Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 đang mở rộng kết nối với các hộ sản xuất, kinh doanh và thanh niên khởi nghiệp. Nhiều sản phẩm đặc trưng của các địa phương được đưa vào không gian trưng bày, đồng thời được hướng dẫn quảng bá, bán hàng trên các nền tảng trực tuyến. Theo chị Bùi Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch CLB Đầu tư khởi nghiệp Quảng Ninh, nhiều bạn trẻ khi khởi nghiệp còn lúng túng trong việc tiếp cận khách hàng và ứng dụng công nghệ vào kinh doanh. Thông qua các hoạt động tại Trung tâm, các bạn được hướng dẫn cách đưa sản phẩm lên môi trường trực tuyến, livestream, trưng bày hàng hóa và sử dụng các công cụ hỗ trợ bán hàng. Qua đó, các bạn từng bước chuyên nghiệp hơn, đồng thời mở rộng cơ hội đưa sản phẩm, đặc sản địa phương đến người tiêu dùng trên toàn quốc.
Không gian kinh doanh số cũng đang được mở rộng tại nhiều chợ truyền thống trên địa bàn tỉnh. Hiện mô hình “chợ 4.0” đã được triển khai tại 120/135 chợ, với hơn 86% hộ kinh doanh áp dụng phương thức thanh toán điện tử. Từ chỗ chủ yếu giao dịch bằng tiền mặt, nhiều tiểu thương đã quen với mã QR, chuyển khoản và các hình thức thanh toán số ngay tại quầy.
Cùng với đó, hơn 3,5 triệu tài khoản ngân hàng cá nhân và 816.000 tài khoản Mobile Money đã được mở trên địa bàn thành phố, góp phần mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt trong mua sắm và nhiều dịch vụ thiết yếu. Tỷ lệ dân số trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử của Quảng Ninh đạt 95%.
Ở quy mô rộng hơn, Quảng Ninh đang định hướng phát triển mạnh các ngành kinh tế số và dịch vụ số, trong đó có nền tảng số, dịch vụ số xuyên biên giới, công nghiệp phần mềm, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và điện toán đám mây. Thành phố cũng hướng tới thu hút các doanh nghiệp nền tảng, trung tâm phát triển sản phẩm số, tạo môi trường để sản phẩm và dịch vụ được nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và thương mại hóa trên thị trường. Cùng với đó, hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ được định hướng phát triển với trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, vườn ươm doanh nghiệp, không gian làm việc chung, quỹ đầu tư mạo hiểm và trung tâm chuyển giao công nghệ. Đáng chú ý, Quảng Ninh còn định hướng thí điểm cơ chế sandbox để doanh nghiệp công nghệ thử nghiệm các mô hình kinh doanh và sản phẩm mới trong khuôn khổ quản lý phù hợp.
Những định hướng này tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các dự án khởi nghiệp tiếp cận công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường trên môi trường số. Từ một phiên livestream, một gian hàng trực tuyến đến những nền tảng và mô hình kinh doanh mới, công nghệ đang từng bước trở thành công cụ trực tiếp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.
