Vượt xe là một trong những thao tác thường gặp khi tham gia giao thông của người điều khiển phương tiện. Tuy nhiên, chỉ một phút nóng vội, thiếu quan sát hoặc đánh giá sai tình huống, người lái xe có thể tự đẩy mình và những người xung quanh vào tình huống nguy hiểm. Thực tế cho thấy, vượt xe không đúng quy định là một trong những hành vi tiềm ẩn nguy cơ cao gây tai nạn giao thông (TNGT), nhất là trên các tuyến đường có lưu lượng phương tiện lớn.
Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn TP Quảng Ninh đã xảy ra 8 vụ TNGT liên quan tới hành vi vượt sai quy định. Điều đó cho thấy đây là hành vi có nguy cơ cao dẫn tới tai nạn đáng tiếc.
Trên những tuyến quốc lộ, tỉnh lộ, đường đô thị của Quảng Ninh luôn có mật độ phương tiện lớn, vì vậy không khó để bắt gặp tình trạng người điều khiển xe máy, ô tô cố tình vượt phương tiện phía trước khi điều kiện giao thông chưa thực sự bảo đảm. Có trường hợp vượt tại đoạn đường cong, khuất tầm nhìn, có trường hợp lấn sang phần đường ngược chiều để vượt dù phía trước đang có phương tiện đi tới. Một số người lại tranh thủ vượt nhanh tại khu vực giao nhau hoặc khi khoảng cách giữa các phương tiện không đủ an toàn.
Những hành vi này thường xuất phát từ tâm lý chủ quan, nóng vội của người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông chỉ vì muốn rút ngắn vài phút di chuyển nên thực hiện thao tác vượt trong điều kiện không thuận lợi. Trong khi đó, tốc độ của các phương tiện trên đường luôn thay đổi, khoảng cách thực tế có thể bị đánh giá sai, khiến tình huống trở nên nguy hiểm chỉ trong vài giây.
Trung tá Nguyễn Quốc Trình, cán bộ Đội CSGT Đường bộ số 3, Phòng CSGT Công an TP Quảng Ninh, cho biết: Khi lái xe vượt xe trên đường hai chiều, việc lấn sang phần đường dành cho phương tiện đi ngược chiều luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra va chạm trực diện. Nếu người điều khiển phương tiện không quan sát kỹ hoặc phương tiện ngược chiều đang di chuyển với tốc độ cao, khoảng thời gian để xử lý tình huống là rất ngắn. Việc phanh gấp, đánh lái tránh nhau trong tình huống bất ngờ cũng có thể khiến phương tiện mất kiểm soát, dẫn đến TNGT.
Trong thực tế, không ít vụ TNGT có liên quan đến việc người điều khiển phương tiện thiếu quan sát, không giữ khoảng cách an toàn hoặc thực hiện các thao tác chuyển hướng, vượt xe không bảo đảm điều kiện. Hậu quả của những vụ tai nạn này không chỉ là thiệt hại về tài sản mà nghiêm trọng hơn có thể gây thương tích, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng con người.
Theo quy định của pháp luật về trật tự, ATGT đường bộ, việc vượt xe phải được thực hiện khi có đủ điều kiện an toàn. Người điều khiển phương tiện phải quan sát, báo hiệu và chỉ thực hiện vượt khi không gây nguy hiểm cho phương tiện phía trước, phía sau cũng như phương tiện đi ngược chiều. Các trường hợp tại nơi đường giao nhau, đường cong, đầu dốc, nơi tầm nhìn bị hạn chế hoặc tại những vị trí có biển báo cấm vượt cũng cần được đặc biệt lưu ý và tuân thủ nghiêm.
Anh Nguyễn Thế Mỹ, lái xe Container vận chuyển hàng hoá tuyến TP Hồ Chí Minh đi TP Quảng Ninh chia sẻ: Quảng Ninh có hệ thống giao thông đa dạng và nhiều phương tiện lưu thông nên người điều khiển ô tô, xe máy, cần nhận biết thời điểm nào có thể vượt và thời điểm nào phải chờ đợi là kỹ năng rất quan trọng. Khi phía trước có phương tiện di chuyển chậm, thay vì cố gắng vượt ngay, người điều khiển cần giảm tốc độ, giữ khoảng cách và chờ đến vị trí có đủ tầm nhìn, điều kiện an toàn. Một vài phút chờ đợi không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ xảy ra tai nạn.
Bên cạnh ý thức của người tham gia giao thông, công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa TNGT. Cùng với xử lý, công tác tuyên truyền cần được triển khai thường xuyên, liên tục và đi vào những tình huống cụ thể. Người dân cần được hướng dẫn rõ những trường hợp được phép vượt, những vị trí không được vượt, cách nhận biết điều kiện an toàn trước khi thực hiện thao tác vượt. Đặc biệt, cần tăng cường tuyên truyền thông qua các khu dân cư, doanh nghiệp vận tải, trường học và các nhóm đối tượng thường xuyên điều khiển phương tiện đường dài.
Thực tế cho thấy, TNGT có thể xảy ra chỉ trong một khoảnh khắc nhưng hậu quả để lại có thể kéo dài suốt cuộc đời. Bởi vậy, mỗi người tham gia giao thông cần thay đổi từ chính những thói quen nhỏ nhất: Không nóng vội, không tranh đường, không cố vượt khi chưa đủ điều kiện và luôn đặt an toàn lên hàng đầu.
