"Rô-bốt đa năng" là sản phẩm của Phạm Ngọc Thắng, học sinh lớp 11A10 Trường THPT Trần Phú (Hà Nội). Chỉ tốn có vài chục nghìn nhưng nhà phát minh còn ngồi trên ghế nhà trường này đã sáng chế ra một người máy có hai tính năng hữu ích: vừa hút bụi vừa... chống trộm!
Nhịn ăn sáng lấy tiền... sáng chế
Tình cờ đọc báo thấy ở Mỹ có rô-bốt hút bụi có thể tự động chuyển hướng khi gặp vật cản, giá khoảng 200USD, Phạm Ngọc Thắng bèn nảy ý tưởng chế tạo một "con" rô-bốt có tính năng tương tự nhưng giá thành thấp, vừa túi tiền của người tiêu dùng Việt Nam.
Nghĩ là làm, tháng 1-2006 Thắng bắt tay ngay vào việc "sáng chế" rô-bốt. "Trang thiết bị" gồm 1 hộp các-tông, những chiếc bánh xe, đĩa quay bánh xe, bộ phát âm thanh, các loại bóng đèn, pin tiểu... "rút ruột" từ đồ chơi trẻ em.
Không muốn làm phiền bố mẹ, Thắng đã nhịn ăn sáng để dành tiền mua đồ chơi về... phá! "Có lần bị hỏng thiết bị mà hết cả tiền mua, em phải xin bọn trẻ hàng xóm những món đồ chơi bị hỏng" - Thắng tâm sự.
Rô-bốt đa năng
Cuối cùng thì "con" rô-bốt của Thắng cũng được hoàn thiện với những tính năng ưu việt. Công tắc để khởi động có hai nấc: nấc 1 để khởi động rô-bốt hút bụi, còn nấc 2 sẽ biến rô-bốt thành "lính gác cửa", có tác dụng chống trộm. Khi cho "ra mắt" sản phẩm này, Thắng đã làm nhiều người ngạc nhiên và hàng xóm gọi đó là "con rô-bốt đa năng".
Thực ra thì nguyên lý hoạt động của "rô-bốt đa năng" khá đơn giản. Nó có thể hút bụi được là nhờ một cánh quạt lắp ở giữa thân rô-bốt. Khi khởi động, rô-bốt chuyển động nhờ những bánh xe bên dưới, cánh quạt sẽ quay và hút bụi lên trên, qua một lớp lọc bằng vải vụn được giữ ẩm, bụi sẽ bị lớp vải lọc đó giữ lại.
Khi thử nghiệm, rô-bốt cũng dễ dàng hút những mảnh giấy vụn nhỏ. Điều đặc biệt là Thắng đã lắp thêm bộ đã quay bánh xe nên "con" rô-bốt có thể chuyển hướng khi chạm phải vật cản. Nhờ bộ cảm biến tự chế, khi rô-bốt bị đổ nó sẽ phát ra tín hiệu bằng đèn để báo cho người sử dụng biết để dựng lại.
Ngoài chức năng hút bụi, rô-bốt của Thắng còn có thể chống trộm rất hữu ích. Nhờ bộ phát âm thanh gồm loa, chíp và bộ cảm biến, khi khởi động nấc 2 thì chỉ cần chạm nhẹ vào là rô-bốt sẽ phát ra tiếng còi hú inh ỏi, báo động cho chủ nhà.
Rô-bốt đa năng được vận hành bằng năm viên pin AA (loại 1,5 vôn/1 viên). Nguồn năng lượng này sẽ giúp nó hút bụi được trong thời gian 1,5 giờ. Còn nếu dùng để chống trộm thì điện năng tiêu thụ ít, thời gian sử dụng pin được nhiều. "Tổng thiệt hại" của "con" rô-bốt đa năng này theo ước tính của Thắng chỉ vào khoảng 35-40 nghìn đồng.
Toàn bộ trọng lượng của phát minh đầu tay của cậu học trò Phạm Ngọc Thắng chỉ nặng khoảng 800 gam. "Nó sẽ nhẹ hơn và di chuyển nhanh hơn nếu thay hộp các-tông bằng hộp nhựa" - Thắng quả quyết.
Viết phần mềm chế tạo
Chế tạo sản phẩm thành công, Phạm Ngọc Thắng lại bắt tay vào viết phần mềm hướng dẫn chế tạo, sửa chữa và sử dụng rô-bốt đa năng của mình. Với chương trình lập trình Visual Basic 6.0, Thắng đã hoàn thành phần mềm với bốn phần cơ bản: Giới thiệu về rô-bốt đa năng và tác giả; hướng dẫn sử dụng phần mềm, sử dụng robot và cách sửa chữa khi gặp sự cố; kiến thức vật lý lớp 9, kiến thức mạch điện, cách làm rô-bốt (tự chế các loại cảm biến) và phần trợ giúp.
Thắng tâm sự: "Em viết phần mềm này với mong muốn chia sẻ để mọi người đều có thể chế tạo ra rô-bốt đa năng". Hiện tại, phần mềm đã viết xong nhưng Thắng muốn chỉnh sửa cho kỹ càng trước khi đưa lên mạng, "để ai muốn tự tay chế tạo rô-bốt cũng có thể download miễn phí " - Thắng bảo vậy.
Trao đổi với ông Phạm Ngọc Thành, bố của Thắng, chúng tôi được biết cậu học trò lớp 11 này còn chính là tác giả của "máy mát-xa" - sản phẩm đã đoạt giải khuyến khích Cuộc thi sáng tạo Khoa học Kỹ thuật dành cho thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc năm 2004-2005.
Lúc chia tay, nhà phát minh "nhí" tâm sự: "Em chỉ mong rô-bốt đa năng được đầu tư để phát triển thêm một số tính năng mạnh hơn. Bởi em tin vào khả năng ứng dụng của nó trong thực tế mà giá thành lại rẻ hơn rất nhiều so với những sản phẩm nhập ngoại có cùng tính năng".
