Trong kho tàng âm nhạc của Quảng Ninh, mảng đề tài về thương binh, liệt sĩ chiếm một vị trí quan trọng, không chỉ phản ánh lịch sử hào hùng của dân tộc, mà còn thể hiện lòng tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những hy sinh lớn lao của thế hệ cha anh cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc.
Chỉ riêng viết về các liệt sĩ hy sinh ở Pò Hèn đã có rất nhiều ca khúc không chỉ của các nhạc sĩ Quảng Ninh, mà còn nhiều nhạc sĩ gạo cội trong nước như: Phạm Tuyên với “Chiến đấu vì độc lập, tự do”, Hồ Bắc với “Hoa hồng trên điểm tựa”, Thế Song với “Bài ca trên đỉnh Pò Hèn”, Hữu Xuân với “Hát về Tổ quốc tôi”, Trần Tiến với “Những đôi mắt mang hình viên đạn”, Vũ Trọng Hối với "Lời tạm biệt lúc lên đường”, Minh Quang với “Hoa sim biên giới”, Hồng Đăng có bài “40 thế kỷ cùng ra trận”…
Sau này, Trung tá Vũ Thị Huyền Ngọc (Nhà văn hóa Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh BĐQP Việt Nam) có ca khúc “Tình yêu trên đỉnh Pò Hèn”. Nhạc sĩ Xuân Nhật có ca khúc "Pò Hèn” phổ thơ Cao Trần Nguyên. Có những bài hát chỉ viết riêng về liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm như các ca khúc: “Có một đóa Hồng Chiêm” của nhạc sĩ Phạm Tuyên, “Người con gái trên đỉnh Pò Hèn” của nhạc sĩ Trần Minh, đã trở thành những bài ca đi cùng năm tháng.
Đối với các nhạc sĩ trong tỉnh, đây cũng là mảng đề tài được khai thác nhiều. Nhạc sĩ Đỗ Hòa An có ca khúc “Mộ gió” phổ thơ Trịnh Công Lộc và “Trụ biển” là 2 trong chùm 4 ca khúc của ông được trao Giải thưởng Nhà nước về VHNT năm 2022. Trong số này, ca khúc “Mộ gió” phổ thơ Trịnh Công Lộc đã sử dụng chất liệu âm nhạc dân gian Trung Trung Bộ, xen kẽ âm điệu hành khúc bi thương, mang âm hưởng tri ân, ngợi ca những tấm gương liệt sĩ đã hy sinh cho Tổ quốc, những linh hồn canh giữ biển đảo quê hương.
Trước đó, ca khúc này đã được trao giải B giải thưởng hằng năm của Hội Nhạc sĩ Việt Nam trao tặng năm 2016 và trao giải Nhì Giải thưởng Văn nghệ Hạ Long lần thứ 9 giai đoạn 2015-2020. Một ca khúc khác về đề tài này trong chùm 4 ca khúc của Đỗ Hòa An là “Trụ biển”. Đây là một ca khúc viết về Hoàng Sa và Trường Sa theo âm hưởng nhạc rock với tiết tấu sôi động, mạnh mẽ, thể hiện ý chí quyết tâm giữ gìn và bảo vệ từng tấc đất quê hương thân yêu. Ca khúc “Trụ biển” đã được trao giải A “Cuộc vận động sáng tác về biển đảo quê hương” do Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội Nhạc sĩ Việt Nam phối hợp tổ chức năm 2010.
Về đề tài thương binh, liệt sĩ, nhạc sĩ Đỗ Hòa An còn có các ca khúc đáng chú ý khác là: "Hát mãi bên anh những chiến sĩ vô danh" sáng tác năm 2007 về những chiến sĩ Đại đội Hồ Chí Minh hy sinh tại Sơn Dương năm 1947, "Uống nước nhớ nguồn" sáng tác năm 2008, “Mùa xuân thương nhớ” sáng tác năm 2017 nói về sự chờ đợi mòn mỏi của một cô gái ở hậu phương, “Mưa Điện Biên” sáng tác năm 2022 là ca khúc phổ thơ Phạm Công Hương, được coi như nén tâm hương dâng lên những linh hồn bất tử nhân kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) hằng năm.
Cùng với nhạc sĩ Đỗ Hòa An, cố nhạc sĩ Lê Đăng Vệ cũng có những ca khúc hay viết về đề tài thương binh, liệt sĩ. Cố nhạc sĩ Lê Đăng Vệ được trao Giải thưởng Nhà nước cho công trình âm nhạc là ca khúc “Bên mộ chiến sĩ vô danh” phổ thơ Vư-sốt-xky và “Bài ca Tổ quốc” phổ thơ Trương Thiếu Huyền. Ca khúc “Bên mộ chiến sĩ vô danh” được nữ ca sĩ Thanh Trúc thể hiện rất thành công. Ngoài ra, ông còn có ca khúc “Vũng Đục miền tâm linh” viết về sự hy sinh của những liệt sĩ trong kháng chiến chống Pháp. Ca khúc được thể hiện lần đầu tiên bởi ca sĩ Phương Anh, sau đó là ca sĩ Tân Nhàn.
Gần đây nhất, nhạc sĩ Vũ Việt Hồng có ca khúc "Những thiên thần bất tử" phổ thơ Phạm Công Hương viết về các thanh niên xung phong của Đại đội TNXP 915; nhạc sĩ Ngọc Lý có ca khúc "Đêm nay anh ở đâu" phổ thơ Phong Lan; nhạc sĩ Đức Hùng có ca khúc "Nghĩa trang Vị Xuyên" phổ thơ Phạm Công Hương; nhạc sĩ Trần Mai có ca khúc “Ban mai tháng Bảy” phổ thơ Vũ Thảo Ngọc.
Mảng đề tài về thương binh, liệt sĩ trong âm nhạc của Quảng Ninh thể hiện trách nhiệm công dân và tấm lòng tri ân của các nhạc sĩ đối với những người có công đã hy sinh tuổi xuân cho Tổ quốc. Những giai điệu ấy đã và sẽ tiếp tục được ngân vang để khơi dậy lòng yêu nước, ý chí bảo vệ và dựng xây quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.
