Những năm gần đây, từ nhiều nguyên nhân, nhiều đơn vị doanh nghiệp chế biến nông sản của Quảng Ninh không thu mua được nguồn nguyên liệu tại chỗ để sản xuất. Tình trạng này buộc các đơn vị phải linh động, sáng tạo, triển khai những giải pháp chuyển hướng phù hợp để tồn tại và phát triển.
Ở Công ty CP Thông Quảng Ninh, nguyên liệu nhập khẩu đang là nguồn cung chính của đơn vị. Tại thời điểm đầu tháng 9, doanh nghiệp này đang nhập nhựa thông caribe của vùng Trung Mỹ. Ông Trần Việt Hùng, Phó Giám đốc Công ty CP Thông Quảng Ninh cho biết: Nếu so với nguồn nhựa tại chỗ, nhựa nhập khẩu sẽ mất chi phí vận chuyển cao hơn, đơn vị lại không chủ động được về thời gian nhập hàng, do đó có thể rơi vào thế bị động trong bối cảnh thị trường xuất khẩu tùng hương thế giới biến động liên tục. Thực tế với nguyên liệu nhập khẩu, thời gian về Công ty có khi đến vài ba tháng, khi đó thì giữa giá thời điểm đặt mua và giá nhựa nguyên liệu về kho sẽ có sự chênh lệch. Nếu thời điểm nguyên liệu về mà giá xuất thành phẩm đang cao thì có lợi, ngược lại giá xuất thành phẩm khi đó xuống thì đơn vị chịu thiệt hại.
Mặc dù có những rủi ro về giá, tuy nhiên lượng nhựa nhập khẩu ổn định về nguồn cung, đáp ứng nhu cầu sản xuất của Công ty CP Thông Quảng Ninh. Chính bởi vậy, doanh nghiệp xác định đây vẫn là nguồn nguyên liệu chính, ít nhất thời điểm hiện nay và trong thời gian dài phía trước. Thực tế thì hiện trong 16.000 tấn nhựa thông nguyên liệu các loại phục vụ sản xuất của Công ty CP Thông Quảng Ninh trong 1 năm thì trong đó 50% là nhựa nhập khẩu, 50% còn lại là nguồn nhựa trong nước, bao gồm sản lượng nhựa thu mua được trên địa bàn Quảng Ninh chưa tới 1.500 tấn, tương đương dưới 10% cơ cấu nguyên liệu của đơn vị.
Đối với Công ty CP Xuất khẩu thuỷ sản Quảng Ninh, với gần 30 năm vận hành, đơn vị có bề dày truyền thống, có tệp bạn hàng và thị trường thân thiết, có các mã code xuất khẩu uy tín. Ở những giai đoạn đỉnh cao, doanh nghiệp này giữ vai trò chủ lực trong chế biến và xuất khẩu vào thị trường nước ngoài những mặt hàng tôm, cá, mực và nhuyễn thể của Quảng Ninh. Thế nhưng, đến thời điểm hiện nay, tỷ lệ nguyên liệu Công ty thu mua tại chỗ rất thấp, khiến cơ cấu sản phẩm của đơn vị đang “co” lại. Năm 2026, Công ty CP Xuất khẩu thuỷ sản Quảng Ninh chủ yếu chế biến mặt hàng cá ba sa xuất sang Nhật Bản.
Phó Giám đốc Công ty, ông Nguyễn Công Lượng, phân tích: Chúng tôi không cạnh tranh được về giá, do lượng tiêu dùng sản phẩm tươi sống tại chỗ của Quảng Ninh cao, kéo theo về giá đắt đỏ. Thêm nữa là sản lượng khai thác trên các ngư trường Quảng Ninh cũng có hạn, sản lượng thuỷ sản nuôi trồng chưa thay thế được sản phẩm khai thác. Trong bối cảnh này, chúng tôi tìm đến những sản phẩm còn thế mạnh, còn chủ động được về nguyên liệu, ví dụ hoạt động chế biến sản phẩm hàu các loại, sản phẩm cá ba sa, còn lại một số mặt hàng trước đây là thế mạnh của đơn vị nay đang tạm dừng lại, ví dụ như sushi mực, tôm…
Thực tế, người trong nghề chế biến đều biết, nguyên liệu chính là yếu tố sống còn. Việc thu mua nguyên liệu thuận lợi, đặc biệt là thu mua được nguồn nguyên liệu tại chỗ, sẽ giúp cho doanh nghiệp giảm chi phí logistics và gia tăng tính cạnh tranh. Ngược lại, nếu thiếu, yếu về nguyên liệu sẽ gây khó khăn rất lớn trong sản xuất kinh doanh. Trong bối cảnh Quảng Ninh là thành phố du lịch với nhu cầu tiêu dùng tại chỗ lớn, đẩy giá các sản phẩm nông nghiệp lên cao, từ đó cạnh tranh trực tiếp với những doanh nghiệp chế biến nông sản. Không cách nào khác, các doanh nghiệp buộc phải tự chuyển đổi cơ cấu nguồn nguyên liệu, cũng có nghĩa phải chấp nhận những hệ lụy mà việc chuyển đổi này gây ra. Những doanh nghiệp chế biến lớn, bao gồm Công ty CP Thông Quảng Ninh và Công ty CP Xuất khẩu thuỷ sản Quảng Ninh kể trên đều đã chủ động chuyển đổi một cách kịp thời, hợp lý.
Công ty CP Thuỷ sản BNA Ba Chẽ tiếp tục là doanh nghiệp chế biến nông sản thích ứng nhanh với tình hình hiện tại cũng như yêu cầu tất yếu của thị trường. Đơn vị này đã nhanh chóng chuyển đổi cơ cấu nguyên liệu và sản phẩm của mình.
Vận hành sản xuất vào năm 2020 với ngành hàng chế biến tôm, thế nhưng từ năm 2025 vừa qua, Công ty CP Thuỷ sản BNA Ba Chẽ đã chuyển từ mục tiêu chế biến con tôm sang chế biến sản phẩm hàu các loại. Ông Nguyễn Ngọc Ấm, Phó Giám đốc Công ty CP Thuỷ sản BNA Ba Chẽ chia sẻ: Chúng tôi chuyển đổi công năng từ hệ thống thiết bị, nhà xưởng dành cho con tôm sang con hàu. Tất nhiên cũng không tận dụng được hết, tuy nhiên vẫn đáp ứng nhu cầu sản xuất. Hiện nay, Công ty còn đang liên kết để từng bước chế biến sâu sản phẩm hàu, thay vì xuất hàu nguyên con hoặc hàu sống như hiện nay. Nếu thuận lợi, sản phẩm tới đây của Công ty sẽ là những sản phẩm bột hàu, tinh dầu hàu, không chỉ phục vụ thực phẩm mà còn là dược phẩm, mỹ phẩm.
Từ sự chủ động thích ứng trong bối cảnh khó thu mua nguyên liệu tại chỗ, các doanh nghiệp chế biến nông sản trên địa bàn vượt qua nhiều khó khăn để tồn tại và phát triển, góp phần thúc đẩy phát triển và tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp, trên toàn thành phố.
