Vài năm trở lại đây, tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn biên giới của tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, làm cho đời sống của đồng bào từng bước được cải thiện, số hộ nghèo ngày càng giảm, số hộ khá, giàu ngày càng tăng. Đó là kết quả của việc tỉnh chỉ đạo triển khai đồng bộ, toàn diện các biện pháp, trong đó có chương trình di, dãn dân ra khu vực vành đai biên giới, nhằm hình thành các thôn, bản phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ đường biên cột mốc.
Điều kiện tự nhiên khu vực biên giới của tỉnh khá phức tạp với nhiều sông suối, đồi núi dốc, giao thông đi lại khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, mưa lũ thất thường; tài nguyên rừng bị nghèo kiệt, đất trống, đồi núi trọc chiếm tỉ lệ khá cao. Địa bàn biên giới chủ yếu là người dân tộc thiểu số sinh sống (có khu vực “trắng” về dân cư), trình độ còn hạn chế, tập quán du canh, du cư, đốt nương làm rẫy đã ăn sâu trong nếp nghĩ, cách làm của đồng bào. Có thời điểm, tại một số khu vực, tình trạng buôn lậu, TNXH có chiều hướng gia tăng, gây mất ANTT, TTATXH. Vì thế, trong quá trình triển khai chương trình này đã gặp không ít khó khăn, trở ngại trên địa bàn biên giới.
Từ thực tế ấy, tỉnh đã có nhiều biện pháp để phát triển kinh tế - xã hội địa bàn biên giới. Đặc biệt, thực hiện các chỉ thị, quyết định của Thủ tướng Chính phủ, của Đảng uỷ Quân sự T.Ư về tăng cường xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng an ninh ở các xã phường biên giới hải đảo, các xã đặc biệt khó khăn miền núi, vùng sâu, vùng xa; Tỉnh uỷ đã ban hành Nghị quyết 07 (ngày 27-11-2001) và Chỉ thị 15 (ngày 28-3-2002) về tăng cường lãnh đạo nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ biên giới, hải đảo của tỉnh trong tình hình mới. Trong quá trình triển khai công tác di, dãn dân, tỉnh đã quyết liệt chỉ đạo các ngành, các địa phương theo phương châm hạ tầng đi trước, đưa dân ra sau, kết hợp với đẩy mạnh các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, hỗ trợ vốn chăn nuôi, phát triển kinh tế vườn rừng tổng hợp. Các đơn vị LLVT đứng chân trên địa bàn bám cơ sở, thực hiện “4 cùng” với người dân, đẩy mạnh công tác nắm tình hình tư tưởng, tuyên truyền, vận động để bàn con yên tâm bám đất, bám bản làm ăn sinh sống.
Căn cứ vào đó, các ban, ngành hữu quan, các địa phương biên giới của tỉnh đã phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ nhiều chương trình, dự án kinh tế - xã hội, thu hút vốn đầu tư vào địa bàn. Điển hình là BĐBP tỉnh đã giúp đỡ bà con ổn định nơi ở mới. Đến nay, các đơn vị trực thuộc BĐBP tỉnh đã và đang đầu tư, thực hiện các dự án: Đường tuần tra kết hợp với dân sinh tại Bản Chuồng - Mốc 61, Bắc Phe - Ngàn Phe - Mốc 63 (Bình Liêu); đường dân sinh tại một số bản thuộc huyện Hải Hà với tổng chiều dài gần 50km, tổng kinh phí 115 tỉ đồng; hoàn thành dự án đập thuỷ lợi Hái Lạc 8,573 tỉ đồng, cung cấp nước tưới tiêu cho hàng chục ha đất nông nghiệp tại huyện Bình Liêu, trồng, bảo vệ, chăm sóc rừng tại các xã, phường ở Hải Hà, Móng Cái, đưa điện lưới quốc gia về xã Quảng Đức đi Bắc Phong Sinh (Hải Hà) lên xã Hải Sơn (TP Móng Cái) dài trên 20km... Các đơn vị biên phòng còn chủ động phối hợp với các địa phương trồng mới hàng trăm ha rừng và khoanh nuôi bảo vệ hàng ngàn ha rừng tự nhiên khác.
Các địa phương biên giới đã phối hợp chặt chẽ với Đoàn Kinh tế - quốc phòng 327 (Quân khu 3) triển khai thành công nhiều khu kinh tế - quốc phòng trên địa bàn. Đến nay đã xây lắp được hàng chục km đường dây cao thế, hạ thế; nhiều đập thuỷ lợi, tuyến kênh mương dẫn nước nội đồng, hàng chục giếng khoan phục vụ sinh hoạt cho LLVT và nhân dân trong vùng dự án. Đoàn 327 còn phối hợp với các đơn vị của Quân khu 3, thi công các tuyến đường vành đai biên giới, làm hàng trăm km đường xương cá phục vụ công tác di, dãn dân; tiến hành trồng thí điểm thành công hàng chục ha chè cao sản, từ đó triển khai ra diện rộng; xây dựng một số trại ươm cây giống, hàng năm ươm hàng vạn các loại cây quế, hồi thông giống đảm bảo chủ động trong việc trồng rừng; đầu tư cải tạo hơn 200ha bãi triều ở khu vực bãi Tục Lãm (TP Móng Cái) để nuôi thuỷ sản, tạo ra tiềm năng lớn phục vụ công tác di dãn dân ra khu vực vành đai biên giới phát triển kinh tế.
Ngày nay, đến các bản Pò Hèn (Móng Cái); Pặc Chỉ, Thán Phún, Phai Lầu (Bình Liêu)... không còn thấy cảnh hoang sơ như xưa, mà thay vào đó là màu xanh của thông, quế, hồi, sa mộc, đường sá đi lại tương đối thuận tiện, những ngôi nhà mái ngói đỏ tươi. Nhờ thực hiện tốt các chương trình di, dãn dân, nên đã hình thành các điểm dân cư ngày càng trù phú nơi vành đai biên giới. Chỉ tính từ năm 2006-2011, tỉnh đã bố trí, sắp xếp ổn định cho 3.018 hộ dân di chuyển ra biên giới hoặc ổn định tại chỗ. Một số địa bàn thuộc vành đai biên giới trước đây không có dân cư, nay đã trở thành những vùng kinh tế mới. Nhân dân yên tâm gắn bó xây dựng làng bản, góp phần bảo vệ đường biên, cột mốc quốc gia.
Quang Minh
