Năm nay, hoạt động quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong dịp hè ở hầu hết các địa phương trong tỉnh đều được Ban chỉ đạo quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong dịp hè của tỉnh đánh giá cao. Đó là nhờ các địa phương đã có sự chủ động, tích cực và sáng tạo trong tổ chức các hoạt động chăm sóc, thu hút thanh thiếu nhi. Tuy nhiên, Ban chỉ đạo tỉnh cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, hiệu quả của hoạt động quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong dịp hè chưa cao, vì còn thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa các đơn vị, các ngành có liên quan.
Những bước chuyển biến
Đông Triều và Uông Bí là 2 địa phương được đánh giá cao trong việc tổ chức các hoạt động quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong dịp hè. Ngoài cách thức truyền thống là tổ chức các điểm sinh hoạt hè tại nhà sinh hoạt cộng đồng theo định kỳ để tuyên truyền, giới thiệu những bài hát, trò chơi tập thể…, Ban chỉ đạo hè của 2 địa phương trên còn tạo ra nhiều hoạt động sinh hoạt phong phú khác. Theo báo cáo của Ban chỉ đạo hè TX Uông Bí, các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao được các cấp tổ chức rất sôi nổi. ở cấp thị xã, Phòng Văn thể đã mở 8 lớp năng khiếu hè cho TTN, gồm: Võ thuật cổ truyền, Erobic, ghi ta, oócgan, hội hoạ, múa, vũ quốc tế, bóng đá nhi đồng, thu hút hơn 200 học sinh thuộc các độ tuổi tham gia; phát miễn phí hơn 2.000 vé với tổng trị giá trên 10 triệu đồng thưởng cho học sinh giỏi, học sinh tiên tiến, cháu ngoan Bác Hồ vào vui chơi tại khu vui chơi của thị xã; hội thi hoạ mi vàng với sự góp mặt của 50 em và 101 tiết mục; hội thi tin học trẻ thu hút 48 em. ở cấp cơ sở, các xã, phường, thị trấn tổ chức các trại hè thanh, thiếu nhi; các hội thi “Tiếng hát thanh thiếu nhi”, nghi thức Đội; thi kéo co, bóng đá, chạy việt dã, bơi vượt sông truyền thống, cờ tướng, cờ vua, “Đường lên đỉnh Olympia”, “Đối mặt”. Ban chỉ đạo phường Vàng Danh còn biên soạn được bộ câu hỏi trắc nghiệm giúp TTN vừa vui chơi, vừa ôn luyện bài cũ trong dịp hè.
Một chuyển biến nữa phải kể đến trong hoạt động quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong dịp hè ở 2 địa phương trên là công tác xã hội hoá. Trong điều kiện nguồn kinh phí hỗ trợ của tỉnh còn hạn hẹp, Đông Triều và Uông Bí đã kêu gọi được sự quan tâm giúp đỡ của các doanh nghiệp đóng trên địa bàn. Chỉ riêng trong Tháng hành động vì trẻ em, Quỹ Bảo trợ trẻ em TX Uông Bí đã nhận được 140 triệu đồng ủng hộ của các doanh nghiệp; Quỹ Bảo trợ trẻ em Đông Triều nhận được gần 100 triệu đồng. Dịp 1-6, các đơn vị, tổ chức của 2 địa phương còn tặng quà cho học sinh các trường mầm non, con thương binh, liệt sĩ, học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đoàn cơ sở và chi đoàn trực thuộc thị đoàn, huyện đoàn đã duy trì và thực hiện tốt chương trình chăm sóc, đỡ đầu trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Nhiều đơn vị, doanh nghiệp còn hỗ trợ Ban chỉ đạo hè các cấp về cơ sở vật chất, kinh phí tổ chức các hoạt động hè, tặng sách, báo…
Mặc dù còn nhiều khó khăn, song các địa phương Vân Đồn, Ba Chẽ, Bình Liêu đã có rất nhiều cố gắng trong đổi mới hình thức tổ chức giáo dục, quản lý TTN, học sinh trong dịp hè. Các đơn vị này đã chú trọng, làm tốt công tác giáo dục pháp luật, giáo dục truyền thống cho TTN, tổ chức tốt các hoạt động trong chiến dịch thanh niên, HSSV tình nguyện hè. Công tác giáo dục truyền thống, đạo đức, ý thức pháp luật cho TTN ở Bình Liêu được duy trì, gắn với nội dung các buổi sinh hoạt hè, như: Sinh hoạt theo chủ điểm, chuyên đề (tìm hiểu Công ước quốc tế về quyền trẻ em, uống nước nhớ nguồn, Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2-9), thi tìm hiểu, đố vui có thưởng. Nét nổi bật trong công tác quản lý, giáo dục TTN, học sinh ở Bình Liêu là các đội học sinh, sinh viên tình nguyện hè hướng dẫn TTN tại các điểm sinh hoạt, vui chơi; tổ chức dọn vệ sinh môi trường tại các tuyến đường, thôn, bản, nhà sinh hoạt cộng đồng, nghĩa trang liệt sĩ, bia tưởng niệm. Mặc dù còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế nhưng các địa phương trên đều rất tích cực tạo điều kiện cho TTN tiếp cận với công nghệ thông tin, vận động TTN bầu chọn Vịnh Hạ Long là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên của thế giới.
Còn thiếu sự gắn kết
Tuy có nhiều chuyển biến, nhưng những hoạt động trên không đều. Những nơi có điều kiện thuận lợi, kinh tế phát triển, các hoạt động quản lý, giáo dục TTN được tổ chức sôi nổi, thường xuyên và hiệu quả, nhưng cũng chỉ thu hút được thiếu niên nhi đồng và một phần thanh niên tham gia. ở những nơi vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn, thì hình thức tổ chức còn kém phong phú, hấp dẫn, tỷ lệ thu hút TTN đạt rất thấp. Theo số liệu thống kê của các địa phương: Uông Bí thu hút được 82,9% TTN trong tổng số TTN được bàn giao từ các trường học tham gia sinh hoạt hè; Đông Triều 84%; Bình Liêu 69%. Ngay như TP Hạ Long cũng chỉ đạt trên 75%. Nguyên nhân chính là do công tác bàn giao học sinh giữa nhà trường và địa phương chưa được thực hiện tốt; nhiều nơi chưa có sự quan tâm của chính quyền địa phương, thiếu sự vào cuộc của các cấp, các ngành, thậm chí có tư tưởng khoán trắng cho Đoàn thanh niên, coi đây là việc của riêng tổ chức Đoàn. Đánh giá của Ban chỉ đạo quản lý, giáo dục TTN các địa phương cũng chỉ ra rằng, năng lực của cán bộ phụ trách hè nhiều nơi còn hạn chế, kinh phí chi cho các hoạt động hạn hẹp, công tác xã hội hoá rất khó thực hiện. Một cán bộ ngành GD-ĐT TX Cẩm Phả cho biết: “Mỗi học sinh khi bàn giao về địa phương sinh hoạt hè đều có phiếu nhận xét. Hết kỳ nghỉ hè, các em phải nộp phiếu về cho nhà trường. Nhưng có nhiều em không tham gia sinh hoạt hè ở địa phương, nhưng nhà trường cũng không thể kỷ luật, vì không có quy chế để xử lý những trường hợp này”.
Không chỉ thiếu sự gắn kết giữa các cấp, các ngành, các tổ chức ở mỗi địa phương, mà công tác giáo dục, quản lý TTN trong hè còn thiếu sự gắn kết với các trường ĐH, CĐ, các tổ chức Đoàn TN trong các trường phổ thông. Do đó, hầu khắp các địa phương trong tỉnh, sự thu hút để quản lý, giáo dục thanh niên, sinh viên các trường ĐH, CĐ về hè đạt hiệu quả rất thấp. Trong khi đây là đối tượng rất cần được thu hút, tập hợp, bởi lực lượng này đóng góp không nhỏ cho các hoạt động tình nguyện, các buổi sinh hoạt hè ở địa phương đạt hiệu quả. Đây cũng là đối tượng dễ vi phạm pháp luật, nếu không được quản lý, giáo dục tại địa phương trong thời gian nghỉ hè. Theo quy định của phần lớn các trường ĐH, CĐ, sinh viên khi về nghỉ hè đều phải tham gia sinh hoạt hè tại địa phương và phải có phiếu nhận xét. Tuy nhiên, do các hoạt động thu hút, tập hợp lực lượng này chưa phong phú, phù hợp, đôi khi còn mang tính hình thức, nên phần lớn sinh viên khi về nghỉ hè đã không hào hứng tham gia vào các hoạt động. Nhưng vẫn có rất nhiều trường hợp được Đoàn TN cơ sở nhận xét tốt. Nhiều trường ĐH, CĐ phát phiếu sinh hoạt hè cho sinh viên, nhưng không hề thu lại phiếu sinh hoạt hè.
Chính thiếu sự gắn kết này là một trong những nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ TTN vi phạm pháp luật. Đồng chí Đặng Thị Thanh Thuỷ, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH cho biết: “Qua kiểm tra, đánh giá kết quả quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong hè rất nhiều địa phương, tỷ lệ thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật gia tăng. Đây là vấn đề cần phải quan tâm, cần phải đổi mới các hoạt động quản lý, giáo dục TTN, học sinh trong hè”.
