Theo chương trình kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, hôm nay 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI sẽ biếu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh. Đây là dấu mốc lịch sử trong quá trình xây dựng và phát triển của Quảng Ninh, đưa khát vọng được hun đúc qua nhiều thế hệ trở thành hiện thực, mở ra chương phát triển mới cho vùng địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc.
Chờ đợi khoảnh khắc lịch sử
Từ nhiều ngày qua, việc xem xét thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương đã nhận được sự quan tâm đặc biệt tại nghị trường Quốc hội. Tại các phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) nhất trí rất cao với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Đồng thời khẳng định, việc xem xét, quyết định thành lập thành phố Quảng Ninh ngay tại kỳ họp này được đánh giá là thể chế hóa kịp thời Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Kết luận của Bộ Chính trị cũng như Quyết định của Ban Chấp hành Trung ương 3 khóa XIV. Quyết sách này hoàn toàn phù hợp với các quy hoạch tổng thể, quy hoạch không gian biển quốc gia và quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng.
Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, cho biết: Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh nếu được Quốc hội thông qua, trước hết là sự ghi nhận những cống hiến, hy sinh, nỗ lực không ngừng của nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, đảng viên, công nhân, chiến sĩ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh. Đây cũng là kết quả của sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, đồng hành và ủng hộ của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và các địa phương trong cả nước. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ là thay đổi về tổ chức đơn vị hành chính hay “danh xưng”, mà phải là sự thay đổi thực chất về triết lý phát triển và chất lượng cuộc sống. Đây cũng chính là thước đo quan trọng nhất của một mô hình phát triển mới. Một thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ được đánh giá bằng quy mô kinh tế, tốc độ tăng trưởng hay những công trình lớn, mà trước hết phải được đo bằng chất lượng quản trị, môi trường sống, cơ hội phát triển và mức độ hạnh phúc của người dân.
Từ góc nhìn của các ĐBQH ngoài tỉnh, Quảng Ninh được nhìn nhận là địa phương đã có sự chuẩn bị và tích lũy tương đối toàn diện về kinh tế, hạ tầng, đô thị, nguồn lực và vị trí trong liên kết vùng. Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, vì thế được kỳ vọng không chỉ tạo thêm dư địa cho Quảng Ninh phát triển, mà còn tăng cường vai trò của tỉnh trong không gian kinh tế phía Bắc.
Đại biểu Lý Thị Lan, Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang cho rằng, việc thành lập thành phố Quảng Ninh phù hợp với chủ trương của Trung ương về tổ chức lại không gian phát triển, xây dựng các cực tăng trưởng mới và tăng cường liên kết vùng. Theo đại biểu, đây là thời điểm thích hợp để thể chế hóa chủ trương của Đảng, tạo điều kiện để Quảng Ninh phát huy mạnh hơn vai trò là cực tăng trưởng biển, biên giới và cửa ngõ quốc tế phía Bắc, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.
Còn đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình cho rằng đề án đã bảo đảm đầy đủ các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Quảng Ninh là địa phương hội tụ những lợi thế hoàn toàn biệt lập. Đặc biệt, nhờ hạ tầng chiến lược tương đối đồng bộ, hiện đại, Quảng Ninh đã cùng với Hà Nội và Hải Phòng tạo thành tam giác động lực phía Bắc, được định vị là cực tăng trưởng chiến lược của cả miền Bắc, đóng vai trò cửa ngõ giao thương, trung tâm kinh tế biển hiện đại tầm cỡ quốc tế, đồng thời là tuyến đầu vững chắc về quốc phòng, an ninh vùng Đông Bắc của Tổ quốc.
Về khía cạnh kinh tế, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh nêu rõ, Quảng Ninh là địa phương có quy mô kinh tế nằm trong nhóm top đầu cả nước. Tốc độ tăng trưởng năm 2025 của tỉnh đứng thứ nhất toàn quốc với mức đạt 11,89%. Thu ngân sách của tỉnh đứng thứ 6 cả nước, đóng góp rất lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung. Toàn bộ các điều kiện này đã hình thành nên một nền tảng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật và mạng lưới đô thị đủ lớn để chuyển dịch sang mô hình quản trị của thành phố trực thuộc Trung ương.
Những đánh giá tại nghị trường cũng đang được nối dài bằng sự chờ đợi, kỳ vọng của người dân Quảng Ninh. Những ngày này, từ đô thị đến vùng nông thôn, miền núi, câu chuyện về thời khắc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương được nhiều người quan tâm. Với họ, đây không chỉ là một sự kiện chính trị, mà còn là dấu mốc gắn với một hành trình phát triển mà nhiều thế hệ đã góp sức vun đắp.
Ông Nguyễn Văn Phả, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (phường Hạ Long), người đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển của quê hương, dấu mốc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mang theo niềm tự hào về những đổi thay của vùng đất mỏ qua các thời kỳ.
Ông Nguyễn Văn Phả cho biết: Tôi rất xúc động khi Quảng Ninh đứng trước dấu mốc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Là người đã trải qua nhiều năm tháng chiến đấu, rồi chứng kiến quê hương từng bước đổi thay, tôi càng cảm nhận rõ chặng đường mà Quảng Ninh đã đi qua không hề dễ dàng. Quốc hội thông qua việc thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, đó không chỉ là niềm vui của hôm nay mà còn là sự ghi nhận đối với những người đã góp sức xây dựng quê hương qua các thời kỳ. Thế hệ chúng tôi vui vì những gì mình đã góp phần vun đắp nay tiếp tục được phát triển. Và càng vui hơn khi thấy thế hệ hôm nay có điều kiện để đưa Quảng Ninh tiến xa hơn nữa.
Ở cơ sở, niềm vui và kỳ vọng ấy cũng được cảm nhận rất rõ. Anh Lã Xuân Chiến, Bí thư Chi bộ thôn Hồng Tiến, xã Kỳ Thượng, cho biết: Cán bộ, đảng viên và nhân dân trong thôn những ngày này đều rất phấn khởi, tự hào khi Quảng Ninh đứng trước thời khắc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Tôi hiểu đây là kết quả của cả một quá trình dài tỉnh không ngừng đổi mới, đầu tư và phát triển. Tôi kỳ vọng khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, những vùng nông thôn, miền núi cũng sẽ có thêm điều kiện để phát triển. Điều người dân quan tâm nhất vẫn là những vấn đề rất cụ thể như đường sá, trường học, y tế, môi trường, việc làm, sản xuất và các dịch vụ thiết yếu. Mong rằng cùng với sự phát triển chung của tỉnh, khoảng cách giữa các khu vực ngày càng được thu hẹp, người dân ở cơ sở cũng được hưởng nhiều hơn những thành quả của một không gian phát triển mới.
Viết tiếp khát vọng phát triển
Thực tiễn phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy Quảng Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng. Trong quan hệ giao thương quốc tế, tỉnh Quảng Ninh có đường bờ biển dài và nhiều cảng biển nước sâu đóng vai trò quan trọng và là cửa ngõ kết nối liên quốc gia, liên vùng. Trong mối liên kết vùng, cùng với Hà Nội và Hải Phòng, Quảng Ninh được xác định là một cực trong tam giác phát triển vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trong những năm qua, Quảng Ninh liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP cao, nằm trong nhóm dẫn đầu của cả nước, là động lực thúc đẩy phát triển chung của toàn vùng.
Vì vậy, việc thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương có ý nghĩa chính trị, kinh tế - xã hội quan trọng, vừa cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về phát triển đô thị, vừa thể hiện được ý chí, nguyện vọng và sự đồng thuận, thống nhất cao của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Ninh. Đồng thời, là tiền đề quan trọng để hoàn thành mục tiêu phát triển Quảng Ninh theo hướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc.
Khi lên thành phố, Quảng Ninh có điều kiện tái cấu trúc không gian theo hướng tích hợp đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản trong một hệ sinh thái phát triển thống nhất; chuyển từ tư duy tổ chức không gian theo địa giới hành chính sang tư duy phát triển đa trung tâm, mở và liên kết. Không gian mới cũng đặt ra yêu cầu khai thác tốt hơn những dư địa tăng trưởng đang có. Đó là phát triển kinh tế biển, kinh tế xanh, kinh tế di sản, kinh tế biên giới, kinh tế đêm, công nghiệp văn hóa; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm những động lực quan trọng. Cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng đường bộ, đường sắt, hàng không, cảng biển và hạ tầng đô thị thông minh; tăng cường kết nối Quảng Ninh với Hà Nội, Hải Phòng và các trung tâm kinh tế lớn, qua đó mở rộng không gian phát triển không chỉ cho tỉnh mà cho cả vùng.
Trong không gian ấy, yêu cầu đặt ra không phải là phát triển nhanh bằng mọi giá, mà là phát triển hài hòa giữa các khu vực, giữa đô thị và nông thôn, giữa phường, xã và đặc khu; giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan và bản sắc văn hóa. Thành quả của mô hình mới cuối cùng vẫn phải được đo bằng chất lượng quản trị và chất lượng cuộc sống của người dân.
Từ góc nhìn chuyên gia, Tiến sĩ Lê Anh Đức, Trưởng Ban Quy hoạch và Phát triển vùng, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng để Quảng Ninh xác lập một tư duy và tầm nhìn phát triển mới cho 50 năm, thậm chí 100 năm tiếp theo. Tuy nhiên, dấu mốc này chỉ thực sự trở thành động lực nếu Quảng Ninh có một lộ trình phát triển rõ ràng, biết tập trung nguồn lực vào những địa bàn, khu vực có khả năng tạo động lực và sức lan tỏa cho toàn tỉnh.
Tiến sĩ Lê Anh Đức cũng bày tỏ kỳ vọng cao vào triển vọng phát triển của Quảng Ninh khi có thêm những động lực và cơ chế, chính sách mới. Theo ông, lợi thế về hạ tầng, kết nối đang tạo cho Quảng Ninh một vị trí đặc biệt trong không gian phát triển phía Bắc. Khi thời gian kết nối với Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn được rút ngắn, Quảng Ninh không chỉ mở rộng thị trường, mà còn có thể trở thành một không gian bổ trợ quan trọng cho vùng Thủ đô, đồng thời phát huy lợi thế của một địa bàn ven biển có cảnh quan, môi trường sống và khả năng hội tụ các doanh nghiệp lớn.
“Tôi cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, yếu tố “nơi đáng sống, đáng làm việc, nơi hội tụ tinh hoa tri thức” sẽ ngày càng trở thành một lợi thế cốt lõi của Quảng Ninh”, Tiến sĩ Lê Anh Đức nhận định.
Và có lẽ, đó cũng là kỳ vọng lớn nhất ở thời khắc Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương. Khép lại một chặng đường đã qua, để từ đó tự tin bước vào một chặng đường mới, với những kỳ vọng mới.
