Văn học nghệ thuật (VHNT) là mảnh ghép quan trọng để Quảng Ninh bồi đắp và lan tỏa các giá trị văn hoá, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam, đóng góp vào phát triển văn hoá song hành và gắn kết hài hoà với phát triển kinh tế.
Nhìn lại từ đầu năm 2026 đến nay, Liên hiệp Các hội VHNT Quảng Ninh được thành phố giao 20 đầu việc lớn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, tạo không khí hứng khởi nhân dịp thành lập thành phố Quảng Ninh. Với sự đa dạng về cảnh sắc thiên nhiên và văn hóa các dân tộc, Quảng Ninh cũng là những địa điểm chính được Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam lựa chọn cho các chuyến đi sáng tác. Các nghệ sĩ nhiếp ảnh đến từ nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước hào hứng trải nghiệm và mong muốn có nhiều cơ hội sáng tác tại Quảng Ninh.
Văn hoá các dân tộc Quảng Ninh là một trong những đề tài hấp dẫn đối với các nhà nhiếp ảnh. NSNA Lục Thị Niên, đến từ Cao Bằng rất ấn tượng với hình ảnh các dân tộc thiểu số Quảng Ninh. Theo chị Niên, người dân tộc thiểu số ở Cao Bằng hay Quảng Ninh cũng đều có đặc sắc riêng. Ngoài những bức hình ghi về vẻ đẹp thiên nhiên, các nghệ sĩ đã chiêm nghiệm những vẻ đẹp đa sắc màu của con người, các dân tộc Quảng Ninh.
Theo NSNA Trần Thị Thu Đông, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, các hình ảnh thể hiện về các dân tộc của Quảng Ninh rất đặc sắc. Vì thế, các nhà nhiếp ảnh của cả nước luôn hướng về và mong muốn đến sáng tác tại Quảng Ninh, chụp được những khoảnh khắc tuyệt vời, đẹp nhất, khác lạ nhất để qua đó có thể quảng bá, không những cho người dân trong nước mà ra cả thế giới. Qua đó, giúp cho Quảng Ninh, Việt Nam thu hút khách quốc tế nhiều hơn nữa".
Không chỉ là không gian sáng tác mở và phong phú cho nhiếp ảnh, các giá trị thiên nhiên, văn hoá và đời sống xã hội sôi động của Quảng Ninh cũng là đề tài vô tận cho thơ ca, âm nhạc, điện ảnh, sân khấu… Trong suốt các thời kỳ kháng chiến cũng như hiện nay, nhiều nhà thơ, nhạc sĩ tên tuổi đã để lại các sáng tác nổi tiếng về văn hóa, con người Vùng mỏ, về biển đảo, biên cương và sự phát triển của Quảng Ninh.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, VHNT được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển con người và sức mạnh mềm quốc gia, tham gia trực tiếp vào kiến tạo môi trường văn hóa, xây dựng con người Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc, có năng lực hội nhập.
Không chỉ tạo điều kiện cho văn nghệ sĩ thâm nhập thực tế, đầu tư cho tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, tổ chức các trại sáng tác, cuộc vận động sáng tác gắn với nhiệm vụ chính trị và đời sống xã hội của địa phương, Quảng Ninh còn đăng cai tổ chức hàng loạt chương trình nghệ thuật, lễ hội, liên hoan quy mô lớn, tạo điều kiện để văn nghệ sĩ trên địa bàn thành phố tham gia sáng tạo, biểu diễn, giới thiệu tác phẩm tới công chúng trong nước và quốc tế.
Quảng Ninh từng là nơi tổ chức Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 đã quy tụ nhiều nhà thơ, nghệ sĩ tên tuổi, tạo nên không gian hoà hợp giữa thi ca và biển cả. Theo nhà thơ Mỹ Bruce Weigl, cho biết: "Tôi ấn tượng với diện mạo hiện đại, xanh sạch và nhịp sống hài hoà của Quảng Ninh. Lần trở lại này mang đến cho tôi một cảm nhận hoàn toàn khác so với những chuyến đi trước kia. Đặc biệt, Quảng Ninh còn sở hữu một đời sống nghệ thuật phong phú. Nếu được sống tại đây, tôi nghĩ mình sẽ dễ dàng hòa nhập và tìm thấy nguồn cảm hứng cho sáng tạo".
Đặc biệt, thành phố Quảng Ninh còn xác định văn hóa, nghệ thuật nói chung là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời là cầu nối hiệu quả để quảng bá hình ảnh địa phương và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hoá xứng tầm.
Theo nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nguyên Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, nguyên Tổng Thư ký Hội Nhà văn Việt Nam nhận định, để đưa Nghị quyết 80 thực sự đi vào cuộc sống cần rất nhiều sự nỗ lực của mỗi địa phương. Quảng Ninh đang đứng ở khu vực phát triển văn hoá rất năng động. Hằng ngày tiếp xúc với khách du lịch, cũng là nơi sản xuất, mở rộng giao lưu kinh tế văn hoá. Với những chính sách phát triển đúng đắn, có tính bền vững thì Quảng Ninh sẽ đi nhanh hơn nữa, dẫn đầu trong công cuộc phát triển mới.
Với VHNT, Quảng Ninh xác định chú trọng phát triển xứng tầm với truyền thống lịch sử, giá trị văn hóa và khát vọng phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, văn nghệ sĩ không chỉ dừng lại ở hoạt động sáng tác VHNT mà cần tham gia tích cực vào quá trình kiến tạo giá trị văn hóa, gắn kết với đời sống xã hội, lan tỏa giá trị lịch sử, truyền thống và bản sắc con người Quảng Ninh.
