Mỗi phần mộ liệt sĩ là một ký ức chiến tranh còn chưa được gọi đúng tên, mỗi mẫu hài cốt được lấy là thêm một cơ hội để trả lại danh tính cho người đã khuất. Trong Chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành nền tảng kết nối toàn bộ quy trình, từ hồ sơ lưu trữ, khai quật phần mộ, lấy mẫu sinh phẩm đến giám định ADN. Mỗi hình ảnh, tọa độ, thông tin phần mộ và mẫu sinh phẩm được số hóa, quản lý thống nhất, tạo nên chuỗi dữ liệu xuyên suốt, bảo đảm tính khoa học, khách quan và khả năng truy xuất ở từng công đoạn.
Ngay tại khu vực khai quật và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN, cùng với lực lượng thực hiện khai quật và lấy mẫu sinh phẩm, các cán bộ Tổ số hóa luôn có mặt từ những phút đầu tiên. Khi phần mộ được mở, cán bộ số hóa phối hợp với các lực lượng đối chiếu thông tin, ghi nhận hiện trạng, chụp ảnh theo từng bước của quy trình và cập nhật dữ liệu trực tiếp trên phần mềm ứng dụng Quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ. Việc phối hợp chặt chẽ giữa tổ khai quật, Tổ lấy mẫu và Tổ số hóa bảo đảm mỗi mẫu sinh phẩm được gắn chính xác với thông tin phần mộ, tạo sự thống nhất tuyệt đối giữa hồ sơ giấy, hình ảnh hiện trường và dữ liệu điện tử.
Thiếu úy Trương Tuấn Nam, thành viên Tổ số hóa, chia sẻ: "Tổ số hóa gồm cán bộ của Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh và Viện Pháp y Quân đội. Mỗi người đảm nhiệm một phần việc, mọi thao tác phải được thực hiện đồng bộ và kiểm soát chặt chẽ. Ngay tại hiện trường, chúng tôi cập nhật dữ liệu trên ứng dụng Quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ, sau đó tiếp tục kiểm tra, đối chiếu và đồng bộ lên hệ thống để bảo đảm hồ sơ đầy đủ, chính xác. Chỉ cần một thông tin ghi nhận chưa đúng hoặc một khâu phối hợp thiếu thống nhất cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình giám định và xác định danh tính sau này".
Thực tiễn triển khai tại các nghĩa trang liệt sĩ cho thấy, việc cập nhật dữ liệu ngay tại hiện trường, kết hợp kiểm tra, đối chiếu nhiều lớp trước khi đồng bộ vào hệ thống đã hạn chế tối đa sai sót, góp phần hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất ngay từ khâu đầu của quy trình. Đây là nền tảng quan trọng để công nghệ số phát huy hiệu quả trong toàn bộ hành trình xác định danh tính liệt sĩ.
Nếu trên thực địa, mỗi mẫu sinh phẩm được lấy và số hóa cẩn trọng là một "mắt xích" của chuỗi dữ liệu thì tại Ban Chính sách, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh, từng hồ sơ được chuẩn hóa, từng ký hiệu đơn vị được giải mã, từng thông tin được kết nối, đối chiếu lại chính là "chìa khóa" mở rộng kho dữ liệu phục vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Trong căn phòng lưu trữ kín hồ sơ qua nhiều thời kỳ, bên cạnh những cuốn sổ quản lý đã ngả màu thời gian là hệ thống máy tính kết nối các phần mềm Giải mã ký hiệu, phiên hiệu đơn vị và phần mềm Quản lý hồ sơ, danh sách liệt sĩ do Cục Chính sách (Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng) cung cấp. Mỗi ngày, cán bộ Ban Chính sách kiên trì tra cứu, chuẩn hóa, đối chiếu và bổ sung thông tin từ nhiều nguồn, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu về liệt sĩ trên địa bàn tỉnh.
Công việc không chỉ dừng ở việc số hóa hồ sơ giấy mà còn bao gồm giải mã phiên hiệu đơn vị, đối chiếu lịch sử chiến đấu, xác minh địa bàn hy sinh, rà soát thông tin thân nhân và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị. Mỗi thông tin được bổ sung, dù rất nhỏ, đều có thể trở thành căn cứ quan trọng để khoanh vùng nơi an táng, phục vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Trung tá Nguyễn Dũng Hòa, cán bộ Ban Chính sách, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh, cho biết: "Khó khăn lớn nhất là nhiều hồ sơ được lập từ hàng chục năm trước, tài liệu lưu trữ cũ, thiếu hoặc không còn đầy đủ thông tin. Có những trường hợp chỉ còn vài dòng dữ liệu, thậm chí không xác định được đơn vị hay địa điểm hy sinh. Ngoài việc khai thác hiệu quả các phần mềm chuyên ngành, chúng tôi thường xuyên phối hợp với Sở Nội vụ, cơ quan chính sách các đơn vị trong toàn quân và nhiều địa phương để đối chiếu, bổ sung từng thông tin nhỏ nhất. Có khi chỉ một ký hiệu đơn vị được giải mã chính xác hay một chi tiết trong hồ sơ được bổ sung cũng có thể mở ra hướng xác minh mới, góp phần đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".
Dữ liệu hồ sơ liệt sĩ, nghĩa trang, kết quả quy tập, mẫu hài cốt và mẫu thân nhân đã và đang tiếp tục được rà soát, chuẩn hóa và kết nối trên cùng một hệ thống, tạo nền tảng cho việc đối sánh thông tin ở quy mô lớn. Bộ Quốc phòng đã tổ chức tập huấn hướng dẫn thống nhất trên toàn quốc về quy trình kỹ thuật lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ và sử dụng phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.
Đến nay, Ban Chính sách, Bộ CHQS tỉnh đã hoàn thiện danh sách và sổ quản lý điện tử đối với 9.512 liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, báo cáo Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 3. Trong đó có 2.785 liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, 6.623 liệt sĩ trong kháng chiến chống Mỹ, 84 liệt sĩ trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và 25 trường hợp chưa xác định rõ thời kỳ hy sinh. Song song với đó, đơn vị thường xuyên khai thác hiệu quả phần mềm quản lý hồ sơ liệt sĩ, quân nhân từ trần, mất tin, mất tích và phần mềm giải mã ký hiệu, phiên hiệu đơn vị do cơ quan chuyên môn Bộ Quốc phòng cung cấp; tiếp nhận, đối chiếu, cập nhật thông tin từ nhiều nguồn để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.
Từ hiện trường khai quật đến kho dữ liệu điện tử, từ mỗi mẫu sinh phẩm được số hóa đến từng hồ sơ được chuẩn hóa và kết nối, công nghệ số đang hình thành một hệ thống dữ liệu đồng bộ, xuyên suốt phục vụ Chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm". Mỗi dữ liệu được bổ sung không chỉ giúp rút ngắn thời gian xác minh, nâng cao độ chính xác trong giám định ADN mà còn tạo nền tảng lâu dài cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đó cũng là cách công nghệ góp phần làm cho hành trình tri ân trở nên khoa học hơn, chính xác hơn và nhân văn hơn, để ngày càng nhiều Anh hùng liệt sĩ được trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay người thân.
