Trong không gian trang nghiêm của các nghĩa trang liệt sĩ, hành trình tìm lại tên tuổi cho những liệt sĩ còn thiếu thông tin đang được các cấp, ngành và địa phương trong tỉnh Quảng Ninh khẩn trương triển khai. Từng phần mộ được khai quật cẩn trọng, từng mẫu sinh phẩm được lấy và lưu giữ theo quy trình nghiêm ngặt, mang theo hy vọng về ngày những liệt sĩ chưa xác định danh tính sẽ được trở về với đúng tên tuổi của mình, đáp lại niềm mong mỏi của thân nhân và gia đình sau nhiều năm chờ đợi. Với tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ và quyết tâm của cả hệ thống chính trị, các đơn vị, địa phương đang tập trung đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu trước ngày 27/7/2026, góp phần thực hiện trọn vẹn nghĩa cử tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Giữa những ngày tháng 6 nắng như đổ lửa, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Cộng Hòa (phường Hiệp Hòa), không khí làm việc vẫn diễn ra khẩn trương nhưng hết sức trang nghiêm, cẩn trọng. Dưới cái nắng gay gắt của ngày hè, cán bộ, chiến sĩ, lực lượng chuyên môn cùng đại diện các sở, ngành, địa phương vẫn miệt mài thực hiện quy trình, từng công đoạn lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN với tất cả sự thành kính và trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Mỗi phần mộ được tiếp cận theo quy trình chặt chẽ, khoa học. Từng mẫu vật được thu thập, niêm phong, bàn giao và quản lý nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan. Song song với việc lấy mẫu, công tác số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ cũng được triển khai đồng bộ, góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin trong thời gian tới.
Bà Đào Thị Hương Giang, Phó Chủ tịch UBND phường Hiệp Hòa, cho biết: Trên địa bàn phường hiện có Nghĩa trang Liệt sĩ Cộng Hòa với 410 phần mộ liệt sĩ, trong đó còn 10 phần mộ chưa xác định được danh tính. Ngay sau khi nhận được chỉ đạo của tỉnh, phường đã chủ động báo cáo cấp ủy, chính quyền địa phương, phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng kế hoạch, đăng ký hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ 10 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính trong thời gian ngắn nhất. Quá trình triển khai được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, bảo đảm đúng quy trình, an toàn và thể hiện sự tôn kính đối với các anh hùng liệt sĩ. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là tình cảm, sự tri ân của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ngày 15/6 vừa qua, công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tràng An (phường Bình Khê) đã được chuẩn bị chu đáo, bài bản. Khu vực thực hiện lấy mẫu được bố trí khoa học, phân định rõ từng vị trí phần mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin, bảo đảm thuận lợi cho quá trình khai quật, đồng thời giữ gìn sự trang nghiêm của nghĩa trang liệt sĩ. Dưới sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ CHQS tỉnh và chính quyền địa phương, từng phần mộ được mở cẩn trọng, từng mẫu sinh phẩm được thu thập, bảo quản theo đúng quy trình chuyên môn nghiêm ngặt.
Ông Nguyễn Đình Thắng, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Khê, cho biết: Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, đẩy mạnh tuyên truyền đến nhân dân và thân nhân các gia đình liệt sĩ về ý nghĩa của việc lấy mẫu ADN xác định danh tính liệt sĩ. Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, là hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Trong đợt này, phường Bình Khê đã hoàn thành việc lấy mẫu đối với 9 phần mộ liệt sĩ chưa có thông tin, thu được 9 mẫu phục vụ giám định ADN.
Toàn tỉnh hiện có 22 nghĩa trang liệt sĩ với 3.802 phần mộ, trong đó có 797 phần mộ chưa xác định được danh tính. Ngay từ những ngày đầu chiến dịch, cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch chi tiết, tổ chức tập huấn chuyên sâu cho các tổ lấy mẫu và số hóa hồ sơ mộ liệt sĩ; đồng thời, chỉ đạo triển khai điểm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Phong Cốc để rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng trên toàn tỉnh.
Thực tiễn tại các địa phương đã hoàn thành xong lấy mẫu hài cốt liệt sĩ cho thấy, toàn bộ quá trình từ chuẩn bị hồ sơ, xác định vị trí mộ, khai quật, lấy mẫu, niêm phong, lập mã định danh, cập nhật dữ liệu số hóa, bảo quản, vận chuyển đến bàn giao mẫu được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm chặt chẽ, chính xác và thống nhất. Sau khi hoàn thành, các phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, giữ gìn sự tôn nghiêm tại nghĩa trang. Viện Pháp y Quân đội đánh giá Quảng Ninh là một trong những địa phương thực hiện tốt quy trình kỹ thuật, bảo đảm chất lượng mẫu phục vụ giám định ADN.
Đại tá Nguyễn Đình Khiêm, Phó Chính ủy, Bộ CHQS tỉnh, Phó trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ninh, cho biết: Tính từ đầu Chiến dịch đến nay, có 5 địa phương Phong Cốc, Đông Triều, Mạo Khê, Hiệp Hoà, Bình Khê hoàn thành lấy mẫu trên 8 nghĩa trang liệt sĩ với tổng số 307 phần mộ, thu 289 mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN. Toàn bộ quy trình lấy mẫu, bảo quản, bàn giao mẫu đều được thực hiện nghiêm ngặt, đúng quy định. Kết quả bước đầu cho thấy sự vào cuộc trách nhiệm, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, các lực lượng quân sự, công an, y tế và các ngành liên quan. Đây là cơ sở quan trọng để đẩy nhanh tiến độ thực hiện chiến dịch trên toàn tỉnh. Với quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ sớm hơn kế hoạch UBND tỉnh giao, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đang tập trung chỉ đạo các địa phương có nghĩa trang liệt sĩ tiếp tục đẩy nhanh tiến độ khai quật, lấy mẫu đối với toàn bộ 797 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính. Chúng tôi phấn đấu hoàn thành công tác lấy mẫu trước ngày 27/7/2026.
Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn nhiều khó khăn do thời gian đã lùi xa, thông tin lưu giữ không đầy đủ và điều kiện giám định phức tạp, nhưng với quyết tâm chính trị cao cùng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các lực lượng chức năng vẫn đang nỗ lực từng ngày để thực hiện nghĩa cử thiêng liêng này. Từ đây sẽ mở ra hy vọng tìm lại tên tuổi cho các anh hùng liệt sĩ, đáp lại sự mong mỏi, chờ đợi của thân nhân sau nhiều thập kỷ.
Ông Vũ Xuân Viễn, con liệt sĩ Vũ Văn Oanh (khu Hưng Hòa, phường Hiệp Hòa), không giấu được xúc động, chia sẻ: Bố tôi hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1950, đến nay đã hơn 70 năm nhưng gia đình vẫn luôn đau đáu mong ngày tìm lại được đầy đủ thông tin về phần mộ của ông. Thời gian đã kéo dài quá lâu, nay được Đảng, Nhà nước quan tâm, tổ chức khai quật, lấy mẫu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, gia đình chúng tôi vô cùng xúc động, phấn khởi và biết ơn. Chúng tôi hy vọng sẽ sớm tìm lại được tên tuổi của bố tôi cũng như nhiều liệt sĩ đã ngã xuống vì Tổ quốc còn chưa xác định được thông tin.
Mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay không chỉ mang theo những dữ liệu khoa học phục vụ công tác giám định, mà còn gửi gắm niềm hy vọng về ngày những người con ưu tú của Tổ quốc được trở về với tên tuổi của mình. Đó là hành trình của lòng biết ơn, của trách nhiệm và nghĩa tình, để sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ mãi được trân trọng, ghi nhớ trong lòng nhân dân và các thế hệ hôm nay, mai sau.
