Sáu triệu người ở Somalia đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, trong khi Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) hiện chỉ có khoảng 1/10 nguồn lực so với năm 2022, thời điểm cơ quan này góp phần ngăn chặn nạn đói tại quốc gia Đông Phi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi hạn hán và xung đột.
Trong chuyến thăm một trung tâm dinh dưỡng ở ngoại ô thủ đô Mogadishu hôm 20/8, quyền Giám đốc điều hành WFP Carl Skau cho biết cơ quan này hiện chỉ có thể đáp ứng ở mức tối thiểu, tập trung cung cấp các nguồn dinh dưỡng cho những trẻ em bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất.
Theo ông Skau, nguồn kinh phí giảm do các nhà tài trợ cắt giảm viện trợ quốc tế và chuyển nguồn lực sang những cuộc khủng hoảng nhân đạo khác, khiến WFP không thể mở rộng hỗ trợ tại Somalia.
Hàng triệu người có nguy cơ nhưng viện trợ giảm mạnh
WFP dự báo năm nay có 1,9 triệu trẻ em dưới 5 tuổi ở Somalia sẽ bị suy dinh dưỡng cấp tính, trong đó gần 500.000 trẻ cần được điều trị khẩn cấp vì suy dinh dưỡng cấp tính nghiêm trọng. LHQ cho biết khoảng 30% dân số Somalia đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức nghiêm trọng.
Tình trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó có hạn hán, xung đột và việc người dân phải rời bỏ nơi ở.
Tại Trung tâm Y tế Feynuus ở quận Kahda, Mogadishu, hàng chục phụ nữ bế con nhỏ phải chờ đợi dưới một tán cây lớn hoặc chen chúc dọc hành lang của cơ sở được xây bằng mái tôn để tìm kiếm sự trợ giúp.
Bên trong trung tâm, nhân viên y tế đặt trẻ em vào một chiếc địu cân màu xanh để kiểm tra tình trạng suy dinh dưỡng, đồng thời phát thực phẩm điều trị cho các em.
Một trong những người tìm đến trung tâm là Halima Mohamed Hassan, bà mẹ 6 con. Hassan đã đi bộ gần 3 km, trên tay bế đứa con 4 tuổi bị suy dinh dưỡng. Cô đang mang thai nhưng cho biết đã hai ngày không có gì ăn. Bữa ăn cuối cùng của cô chỉ là cơm trắng.
Nhân viên y tế điều trị cho đứa trẻ bằng một loại thực phẩm đặc biệt giàu dinh dưỡng. Hassan cho biết những người con khác của cô cũng bị suy dinh dưỡng nhưng cô không thể đưa tất cả đến trung tâm.
“Tôi không thể bế tất cả các con”, cô Halima Mohamed Hassan nói.
Hassan cho biết cô rời vùng Lower Shabelle cách đây 4 tháng sau khi chồng qua đời vì suy dinh dưỡng. Khi thực phẩm và nước uống ngày càng khan hiếm, xung đột khiến việc gia đình tiếp tục ở lại trở nên nguy hiểm.
Cô và các con đã đi bộ suốt 4 đêm trước khi đến một trại dành cho những người phải rời bỏ nhà cửa nhưng vẫn ở trong nước, ở vùng ngoại ô Mogadishu.
Hiện Hassan sống trong một nơi trú tạm cùng người mẹ góa của mình và 4 người con khác của bà. Hai mẹ con thỉnh thoảng tìm việc giặt quần áo tại các khu dân cư lân cận để nuôi sống gia đình 12 người.
Nguồn viện trợ giảm, các cơ sở y tế chịu thêm áp lực
Trung tâm Feynuus tiếp nhận từ 250-350 bệnh nhân mỗi ngày, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em phải di dời từ các khu vực bên ngoài Mogadishu, Abdirahman Barkhad, Giám đốc chương trình của Youth Link Somalia, tổ chức vận hành trung tâm, cho biết.
Theo ông Barkhad, khoảng 10 trung tâm y tế và dinh dưỡng gần đó đã phải đóng cửa do nguồn kinh phí viện trợ nhân đạo bị cắt giảm, khiến áp lực dồn lên những cơ sở còn hoạt động ngày càng lớn.
“Chúng tôi đã chứng kiến những đứa trẻ ngã quỵ vì gia đình không có đủ thức ăn”, ông Barkhad nói.
Mohamud Moallim Abdulle, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Thảm họa Somalia, mô tả tình hình lương thực tại nước này là “cực kỳ đáng báo động”.
Ông cho biết ước tính 1,85 triệu trẻ em đang bị suy dinh dưỡng, trong khi khoảng 6 triệu người chịu ảnh hưởng của hạn hán và 2 triệu người đang cần được hỗ trợ khẩn cấp.
Hoạt động cứu trợ ngày càng tốn kém
Tình trạng mất an ninh cũng khiến hoạt động cứu trợ nhân đạo trở nên tốn kém hơn, trong bối cảnh Somalia đang phải đối phó với cuộc nổi dậy kéo dài 20 năm của nhóm vũ trang al-Shabab.
Ông Skau cho biết WFP phải sử dụng máy bay để vận chuyển nhân viên và hàng cứu trợ tới những khu vực không thể di chuyển an toàn bằng đường bộ, trong khi một số cộng đồng hoàn toàn không thể tiếp cận.
Theo ông, xung đột ở Trung Đông cũng làm gia tăng áp lực khi đẩy giá nhiên liệu và lương thực tăng cao, hạn chế nguồn cung vật tư nông nghiệp và khiến nguồn tài trợ được chuyển sang các cuộc khủng hoảng khác.
Ông Skau cho biết WFP từng có nguồn lực lớn gấp 10 lần hiện nay trong cuộc khủng hoảng đói nghèo năm 2022 do hạn hán kéo dài. Khi đó, cơ quan này đã có thể can thiệp và góp phần ngăn chặn nạn đói tại Somalia.
