Từ những bệnh lý cơ xương khớp thường gặp ở người cao tuổi, đến nhu cầu phục hồi chức năng tại cộng đồng, y học cổ truyền (YHCT) đang từng bước khẳng định vai trò trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu. Việc đưa các phương pháp điều trị YHCT đến gần người dân không chỉ tạo thêm lựa chọn điều trị, mà còn góp phần giảm chi phí, hạn chế chuyển tuyến, nâng cao năng lực của trạm y tế ở cơ sở.
6 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh thực hiện 181.689 lượt khám, chữa bệnh bằng YHCT, chiếm 11,62% tổng số lượt khám, chữa bệnh. Kết quả này cho thấy nhu cầu sử dụng YHCT trong chăm sóc và điều trị bệnh của người dân ngày càng rõ nét.
Tại Trạm Y tế phường Việt Hưng, YHCT tập trung vào điều trị những bệnh lý phổ biến như thoái hóa cột sống, đau lưng, đau vai gáy, viêm quanh khớp vai, thoái hóa khớp gối, đau thần kinh tọa. Bác sĩ Trịnh Thị An, phụ trách Khoa Khám bệnh, chữa bệnh và dược, thiết bị y tế, cận lâm sàng Trạm Y tế phường Việt Hưng, cho biết: “Người dân chủ yếu lựa chọn YHCT để điều trị các bệnh cơ xương khớp. Thực tế cho thấy phương pháp này giúp giảm đau, cải thiện biên độ vận động ở người bệnh mạn tính, đồng thời có ưu điểm về chi phí điều trị thấp phù hợp với điều kiện kinh tế của người dân tại địa phương và hạn chế tác dụng phụ khi không lạm dụng thuốc giảm đau Tây y”.
Cơ sở vật chất dành cho YHCT tại Trạm Y tế phường Việt Hưng từng bước được đầu tư. Hiện tại, trạm đã bố trí một phòng Đông y với 4 giường bệnh, 8 máy châm cứu, 1 đèn hồng ngoại và 1 máy điện phân. Trong 8 tháng năm 2026, trạm đã điều trị YHCT cho 68 lượt bệnh nhân; cấp phát thuốc YHCT kết hợp y học hiện đại cho 2.715 lượt người trong tổng số 7.473 lượt khám, chữa bệnh BHYT, đạt 36,3%. Trạm cũng xây dựng vườn mẫu thuốc nam với 42 cây.
Theo bác sĩ Phạm Văn Đoan, Giám đốc Trạm Y tế phường Việt Hưng, thời gian tới trạm sẽ tiếp tục chuẩn hóa nhân lực, cử cán bộ đi đào tạo chuyên sâu và tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật mới từ tuyến trên. Cùng với đó, cải tạo không gian điều trị, bổ sung thiết bị và đẩy mạnh kết hợp Đông - Tây y trong chẩn đoán, điều trị, nhất là đối với bệnh mạn tính.
Còn ở xã Lục Hồn, phát triển YHCT tại trạm y tế càng có ý nghĩa thiết thực. Là địa bàn vùng cao, giao thông còn khó khăn. Trong khi đó, người dân, đặc biệt là người cao tuổi thường mắc các bệnh đau lưng, thoái hóa khớp, đau mỏi vai gáy, đau thần kinh tọa, phong thấp do điều kiện lao động và thời tiết miền núi. Bác sĩ Lèo Thị Yên, Giám đốc Trạm Y tế xã Lục Hồn, cho biết: “Người dân rất hưởng ứng các dịch vụ YHCT tại trạm như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, kéo dãn cột sống... vì vừa gần nhà, vừa tiết kiệm thời gian và chi phí. Nhiều bệnh nhân mắc các chứng đau cấp và mạn tính (đau vai gáy, cứng cổ, đau lưng do vận động nặng) khi đến trạm được điều trị kết hợp YHCT và vật lý trị liệu đã cho kết quả phục hồi rất tích cực”.
Không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người bệnh, điều trị YHCT ngay tại Trạm Y tế xã còn góp phần hạn chế chuyển tuyến đối với những bệnh lý thông thường, giảm chi phí đi lại, ăn ở và giảm áp lực cho tuyến trên. Đây cũng là yếu tố giúp củng cố niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở. Tuy nhiên, để YHCT phát huy tốt hơn tại tuyến cơ sở, nhân lực và cơ sở vật chất vẫn là những vấn đề cần được quan tâm.
Tại Trạm Y tế xã Lục Hồn, khó khăn còn nằm ở nguồn dược liệu sạch và thiết bị YHCT, phục hồi chức năng. Một số thiết bị hiện có chủ yếu được tận dụng lại. Theo bác sĩ Lèo Thị Yên, dù trạm đã có bác sĩ chuyên ngành YHCT, việc tiếp tục được tập huấn, chuyển giao kỹ thuật từ tuyến trên là cần thiết để nâng cao tay nghề; đồng thời cần bổ sung trang thiết bị và ổn định nguồn cung thuốc, dược liệu YHCT.
Phát triển YHCT tại trạm y tế không chỉ nhằm khai thác thế mạnh của nền y học truyền thống, mà còn là giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Khi nhân lực được đào tạo bài bản, cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ, kỹ thuật được chuyển giao và chính sách thanh toán được hoàn thiện, YHCT sẽ có thêm điều kiện phát huy hiệu quả, giúp người dân, nhất là ở vùng cao và người mắc bệnh mạn tính, được tiếp cận dịch vụ điều trị phù hợp ngay tại nơi sinh sống.
