Từ những công trình giao thông chiến lược đến các khu công nghiệp, đô thị, du lịch quy mô lớn đang đồng loạt triển khai, Quảng Ninh đang từng bước kiến tạo những động lực phát triển mới. Sự chuyển động mạnh mẽ của các dự án không chỉ tạo sức bật cho tăng trưởng trước mắt mà còn mở rộng không gian phát triển dài hạn, hướng tới mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành cực tăng trưởng hàng đầu khu vực phía Bắc.
Những công trình dẫn dắt không gian phát triển mới
Những ngày này, trên khắp địa bàn Quảng Ninh, không khí thi công sôi động đang hiện hữu tại hàng loạt công trình, dự án trọng điểm. Từ phía Tây của tỉnh, tuyến đường ven sông kết nối cao tốc Hạ Long - Hải Phòng với khu vực Đông Triều đang được đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm hoàn thành trong năm 2026 để mở rộng không gian phát triển. Tại khu vực trung tâm ven bờ Vịnh Hạ Long, nhiều dự án đô thị, dịch vụ và hạ tầng giao thông quy mô lớn đang từng bước kiến tạo diện mạo mới cho vùng di sản. Trong khi đó, ở phía Đông, các khu vực Vân Đồn, Móng Cái tiếp tục tăng tốc đầu tư hạ tầng, cảng biển, logistics và các công trình động lực, tạo nền tảng cho những cực tăng trưởng mới.
Sự hiện diện của hàng loạt dự án chiến lược không chỉ phản ánh khí thế phát triển mạnh mẽ của Quảng Ninh, mà còn cho thấy quyết tâm mở rộng không gian kinh tế, nâng cao năng lực kết nối và tạo dư địa tăng trưởng dài hạn. Đó không đơn thuần là những tuyến đường, cây cầu hay khu đô thị mới, mà là những công trình mang sứ mệnh kiến tạo tương lai, từng bước định hình diện mạo của một tỉnh công nghiệp - dịch vụ hiện đại, trung tâm phát triển năng động của khu vực phía Bắc.
Điển hình, tuyến đường ven sông kết nối từ cao tốc Hạ Long - Hải Phòng đến khu vực Đông Triều là ví dụ cho tư duy “hạ tầng đi trước mở đường phát triển”. Tuyến đường không chỉ tăng cường liên kết giao thông giữa Quảng Ninh với Hải Phòng và vùng phía Tây của tỉnh, mà còn mở ra dư địa phát triển rất lớn dọc tuyến. Đó là, hàng loạt khu công nghiệp, khu đô thị, trung tâm logistics và dịch vụ hiện đại đang dần hình thành, tạo nên cực tăng trưởng công nghiệp, đô thị mới với sự hiện diện của nhiều dự án FDI quy mô lớn trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao, trực tiếp kết nối Quảng Ninh sâu hơn với hành lang kinh tế ven biển Bắc Bộ.
Đường ven sông được xem là động lực mở rộng không gian phía Tây, thì tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh đang bắt đầu triển khai lại là bước ngoặt về liên kết vùng và tái cấu trúc không gian phát triển toàn tỉnh. Theo thiết kế, tuyến đường sắt sẽ kết nối Hà Nội với Quảng Ninh, rút ngắn thời gian di chuyển và hình thành hành lang phát triển đô thị - công nghiệp - dịch vụ mới giữa vùng Thủ đô với Quảng Ninh.
Điểm đáng chú ý, ga cuối của tuyến nối thẳng với đại đô thị Hạ Long Xanh đang được tích cực triển khai ở quy mô lớn. Điều đó cho thấy, giao thông và đô thị đang được Quảng Ninh quy hoạch đồng bộ để tạo nên những cực tăng trưởng mới trong tương lai. Bởi, đô thị Hạ Long Xanh hiện là một trong những đại dự án chiến lược lớn nhất của tỉnh với định hướng phát triển thành khu đô thị biển hiện đại, trung tâm dịch vụ, thương mại, du lịch và đổi mới sáng tạo. Với vị trí nằm ở cửa ngõ kết nối với Hải Phòng, dự án được kỳ vọng trở thành đô thị xanh, thông minh, tích hợp hệ thống dịch vụ cao cấp, vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng và các trung tâm tài chính, thương mại hiện đại.
Tương tự, ở phía Đông, Vân Đồn cũng đang chứng kiến sự chuyển động mạnh mẽ của nhiều công trình lớn. Bên cạnh hạ tầng giao thông là tuyến cao tốc, trục đường chính, sân bay quốc tế đã được đầu tư đồng bộ, tỉnh đang thúc đẩy triển khai các dự án du lịch, dịch vụ và khu phức hợp nghỉ dưỡng, giải trí quy mô lớn nhằm hình thành trung tâm kinh tế biển, du lịch cao cấp và công nghiệp văn hóa mới của miền Bắc. Trong đó, khu phức hợp du lịch, nghỉ dưỡng và giải trí cao cấp Vân Đồn được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mới cho ngành dịch vụ, du lịch của tỉnh. Dự án được định hướng phát triển đồng bộ với hệ thống cảng biển, giao thông, đô thị và các dịch vụ hiện đại, góp phần đưa Vân Đồn trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng, giải trí và kinh tế biển tầm quốc tế.
Ở lĩnh vực hạ tầng cảng biển, cảng Con Ong - Hòn Nét đang được Quảng Ninh thu hút đầu tư sẽ là một trong những công trình mang ý nghĩa chiến lược đối với phát triển logistics và kinh tế biển trong tương lai. Theo quy hoạch, đây sẽ là cụm cảng biển tổng hợp hiện đại, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi logistics của vùng Đông Bắc. Khi hoàn thành, cảng không chỉ nâng cao năng lực vận tải hàng hóa mà còn góp phần tái cấu trúc kinh tế theo hướng hiện đại hơn, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên truyền thống.
Từ những công trình đang hiện hữu hôm nay có thể thấy, Quảng Ninh không còn phát triển theo cách mở rộng từng phần, mà đang bước vào giai đoạn tái định hình toàn diện không gian phát triển theo hướng đa cực, đa trung tâm. Các công trình trọng điểm đều mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông hiện tại mà còn tạo dư địa phát triển cho tầm nhìn dài hạn.
Định hình diện mạo cực tăng trưởng năng động
Cùng với việc tăng tốc đầu tư hạ tầng, Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn quyết định trong lộ trình nâng cấp đô thị và hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố, trong đó tư duy liên kết vùng ngày càng rõ nét. Thay vì phát triển theo không gian khép kín, tỉnh đang chủ động kết nối mạnh mẽ với Hải Phòng, Hà Nội và các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng để hình thành chuỗi liên kết kinh tế quy mô lớn.
Cụ thể, nếu như trước đây, hạ tầng được đầu tư nhằm tháo gỡ điểm nghẽn kết nối, thì nay, hệ thống hạ tầng chiến lược và các siêu dự án mới đang từng bước định hình vai trò, vị thế mới của Quảng Ninh trong liên kết vùng và tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc. Từ nền tảng hạ tầng đã được đầu tư đồng bộ với cao tốc, sân bay, cảng biển đến các dự án mới như đường sắt tốc độ cao, cảng biển, các khu đô thị, trung tâm dịch vụ, du lịch cao cấp, hay các tuyến giao thông động lực ven biển, ven sông, Quảng Ninh đang từng bước hình thành hệ sinh thái hạ tầng hiện đại bậc nhất miền Bắc. Đây không chỉ là lợi thế riêng của tỉnh, mà còn tạo động lực phát triển cho toàn vùng Đông Bắc và hành lang kinh tế phía Bắc.
Trong đó, tuyến đường ven sông kết nối các khu vực phía Tây của tỉnh với Hải Phòng không chỉ mở rộng không gian liên kết, phát triển công nghiệp, đô thị, mà còn tạo hành lang phát triển liên hoàn giữa các địa phương như Quảng Yên với khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và hệ thống cảng biển quốc tế Hải Phòng. Điều này giúp Quảng Ninh tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics, công nghiệp chế biến, chế tạo và xuất, nhập khẩu của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được kỳ vọng tạo bước ngoặt mới về liên kết vùng. Khi khoảng cách thời gian giữa Hà Nội và Quảng Ninh tiếp tục được rút ngắn, không gian phát triển của tỉnh sẽ không còn bó hẹp trong phạm vi địa giới hành chính, mà thực sự trở thành một phần của mạng lưới đô thị - công nghiệp - dịch vụ liên vùng phía Bắc.
Đặc biệt, các siêu dự án như Hạ Long Xanh hay khu phức hợp du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí Vân Đồn không chỉ có ý nghĩa đối với riêng Quảng Ninh mà còn tạo cực hút mới về đầu tư, dịch vụ, du lịch chất lượng cao cho toàn khu vực phía Bắc. Đây sẽ là những trung tâm mới về thương mại, tài chính, du lịch và công nghiệp văn hóa, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh vùng. Ở lĩnh vực logistics và kinh tế biển, cụm cảng Con Ong - Hòn Nét cùng hệ thống cảng biển, cảng hàng không, cao tốc đang giúp Quảng Ninh từng bước trở thành đầu mối giao thương quan trọng của miền Bắc, kết nối trực tiếp với Trung Quốc, Đông Bắc Á và các tuyến hàng hải quốc tế. Đây là lợi thế lớn để tỉnh phát triển kinh tế biển, logistics và thương mại quốc tế trong giai đoạn mới.
Không chỉ mở rộng liên kết vùng, hệ thống hạ tầng chiến lược còn tạo điều kiện để Quảng Ninh tái cấu trúc không gian phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm, nhưng liên kết chặt chẽ với nhau thông qua mạng lưới giao thông hiện đại. Trong đó, khu vực trung tâm ven Vịnh Hạ Long giữ vai trò trung tâm hành chính, du lịch và dịch vụ cao cấp; phía Tây của tỉnh trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao và logistics; đặc khu Vân Đồn phát triển kinh tế biển, du lịch và công nghiệp giải trí; khu vực miền Đông là trung tâm kinh tế cửa khẩu và thương mại quốc tế.
Từ nền tảng hạ tầng hiện đại và tư duy phát triển mới, Quảng Ninh đang dần chuyển từ vai trò một cực tăng trưởng cấp tỉnh thành cực tăng trưởng động lực của toàn vùng phía Bắc. Không chỉ tạo sức bật cho địa phương, các đại dự án và hành lang hạ tầng mới còn góp phần thúc đẩy liên kết vùng, lan tỏa phát triển sang các tỉnh lân cận và toàn khu vực Đông Bắc. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Quảng Ninh hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố theo mô hình đô thị biển đa trung tâm, xanh, hiện đại, thông minh và hội nhập quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.
