Giáo dục thể chất và phong trào thể dục, thể thao trong trường học luôn góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện của học sinh. Ở Quảng Ninh hiện nay, nghịch lý thừa - thiếu đang gây không ít ảnh hưởng đến vấn đề quan trọng này. Niềm đam mê với các môn thể thao chưa bao giờ cạn trong mỗi cô cậu học trò, tuy nhiên, sự thiếu thốn về cơ sở vật chất khiến thể thao học đường chưa được phát huy đúng tầm.
Thời gian qua, công tác giáo dục thể chất cho học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh tuy chưa có sự phát triển đột biến nhưng việc thực hiện chương trình nội khoá luôn được 100% các trường thực hiện theo đúng quy định của Bộ GD-ĐT. Việc đổi mới chương trình, phương pháp giáo dục thể chất, phát triển thể thao học đường gắn với giáo dục tri thức, đạo đức, giáo dục quốc phòng, giáo dục sức khoẻ và kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên không chỉ mang lại diện mạo mới trong công tác giáo dục toàn diện của Quảng Ninh mà còn tạo điều kiện để ngành thể thao của tỉnh có được nguồn dự bị đông đảo, chất lượng. Thực tế cho thấy, không ít các nhân tài thể thao Quảng Ninh có xuất phát điểm từ thể thao học đường, được phát hiện và bồi dưỡng chuyên nghiệp và đã đem về nhiều vinh quang. Nhìn vào những con số thống kê của Hội khoẻ Phù Đổng toàn quốc (HKPĐ) - sân chơi lớn nhất của thể thao lứa tuổi học đường, có thể thấy Quảng Ninh chưa bao giờ bị đánh giá thấp, luôn nằm ở tốp trên so với mặt bằng chung toàn quốc. Cụ thể như HKPĐ toàn quốc lần thứ VII năm 2008, đoàn thể thao học sinh Quảng Ninh giành được 62 huy chương (15 vàng, 13 bạc và 34 đồng), xếp thứ 14/63 đoàn. Tới HKPĐ toàn quốc lần thứ VIII năm 2012, đoàn thể thao học sinh Quảng Ninh vươn lên giành được 81 huy chương (15 vàng, 24 bạc, 42 đồng), xếp thứ 13/63 đoàn.
Hơn thế nữa, điều đặc biệt quan trọng trong phát triển thể thao học đường là sự đam mê, thì học sinh Quảng Ninh không hề thiếu, nếu không muốn nói là có thừa. Chỉ cần quan sát nhanh tại những sân bóng đá cỏ nhân tạo vào mỗi buổi chiều phải có đến trên dưới 50% cầu thủ chạy trên sân ở lứa tuổi học sinh. Hay như bộ môn bóng rổ - một môn thể thao mới tại Việt Nam cũng thu hút rất đông các bạn trẻ tham gia luyện tập, thi đấu. Không kể các địa phương trung tâm như Hạ Long, Cẩm Phả, Đông Triều… bóng rổ đã vươn đến tận Hải Hà, Móng Cái, Quảng Yên, Ba Chẽ… Môn bóng rổ tại HKPĐ tỉnh lần thứ IX năm 2016 vừa qua đã ghi nhận số đội tham gia kỷ lục và chất lượng tiến bộ vượt bậc. Đội tuyển bóng rổ học sinh nam của Quảng Ninh được lựa chọn kỹ càng từ các nhân tố ở địa phương đang tham gia HKPĐ toàn quốc đã vào đến vòng tứ kết, sánh ngang cùng các địa phương mạnh như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Kết quả đó, theo thầy Nguyễn Văn Tuân, giáo viên Trường Thể dục thể thao tỉnh, huấn luyện viên đội tuyển bóng rổ HKPĐ tỉnh thì tới 90% là nhờ đam mê, nhiệt huyết của các em học sinh…
Môi trường thể thao học đường không chỉ là môi trường lành mạnh, vô tư mà đó còn là nền tảng để tuyển chọn nhân tài thể thao trong tương lai. Tuy nhiên thực tế ở Quảng Ninh, nền thể thao học đường vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt phải kể đến việc thiếu sân chơi thể thao cho các em học sinh. Học sinh nông thôn hay miền núi khó khăn đã đành, nhưng còn không ít học sinh ở các trường trung tâm cũng đã và đang phải học tập và vui chơi, tham gia các hoạt động thể dục, thể thao trong những sân chơi vừa “khiêm tốn” về diện tích, lại vừa thiếu thốn về cơ sở vật chất. Việc “học mà chơi, chơi mà học” theo quan điểm hiện nay thôi đã khó chứ chưa nói đến việc lớn hơn như “nhân rộng thành phong trào”… Ví dụ như Trường THPT Chuyên Hạ Long, dù được đầu tư xây dựng khang trang, to đẹp từ năm học 2010-2011 nhưng phải đến cuối năm học 2015-2016 vừa qua, khu nhà đa năng của nhà trường mới được khởi công xây dựng. Trong suốt thời gian đó, mọi hoạt động giáo dục thể chất của nhà trường đều phải triển khai ngoài sân, phụ thuộc vào chuyện nắng - mưa của thời tiết. Hay như ở Hải Hà, nơi các em học sinh đã 2 lần liên tiếp đoạt cúp vô địch giải bóng rổ không chuyên lứa tuổi THPT, vẫn không có 1 sân bóng rổ đúng nghĩa cho các em học sinh. Sân chơi hiện nay đều do các em và gia đình tự cải tạo từ đất trống, tự cắt ghép, hàn xì cột, bảng rổ…
Để khắc phục những khó khăn trong việc phát triển thể thao học đường, thiết nghĩ cần thiết phải có sự chung tay của nhiều phía, từ ngành giáo dục, ngành thể thao đến các vị phụ huynh và bản thân các em học sinh. Để thắp lên “ngọn lửa đam mê” thể thao thì dễ, nhưng để “giữ lửa” mới là quan trọng. Vấn đề mấu chốt là làm thế nào để phân phối thời gian, khối lượng kiến thức học văn hoá cho hợp lý để các em học sinh có điều kiện theo đuổi niềm đam mê thể thao. Các cơ quan chức năng cũng cần chú trọng hơn nữa các giải pháp về cơ chế, chính sách, tăng cường huy động nguồn lực xã hội và đẩy mạnh công tác giáo dục, truyền thông về ích lợi của thể thao học đường. Bởi vì chắc chắn, việc đầu tư toàn diện cho thế hệ trẻ là việc làm cần thiết nhất.
Minh Hà
