Tình trạng ngập úng cục bộ ở địa bàn các khu đô thị của Quảng Ninh thời gian gần đây đã gây ra nhiều bất tiện và khó khăn cho người dân. Xử lý dứt điểm tình trạng ngập úng trên địa bàn đang là vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm, nhất là trong mùa mưa bão. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Đỗ Xuân Điệp, Giám đốc Sở Xây dựng, về thực trạng ngập úng trên địa bàn và công tác tham mưu, phối hợp xử lý những tồn tại này của tỉnh.
 - Thưa đồng chí, qua rà soát của ngành Xây dựng, tình trạng ngập úng tại các khu vực đô thị trên địa bàn Quảng Ninh hiện nay diễn biến như thế nào? Đâu là những nguyên nhân chính? + Qua rà soát trong các đợt mưa lớn tháng 5 và tháng 6/2026, Sở Xây dựng và các địa phương đã ghi nhận 131 vị trí ngập úng tại 39 xã, phường, đặc khu (trong đó 10 địa phương không phát sinh điểm ngập mới). Phần lớn là các điểm ngập cục bộ tại khu dân cư, tuyến đường đô thị, khu vực trũng thấp, ven biển hoặc các lưu vực có khả năng tiêu thoát nước hạn chế. Nhìn chung, đa số các điểm ngập chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và rút nước nhanh ngay khi mưa ngớt. Tuy nhiên, vẫn còn một số khu vực ngập sâu, ảnh hưởng diện rộng cần ưu tiên xử lý dứt điểm như khu dân cư Khe Sim - Mông Dương và lưu vực liên phường Cao Xanh, Hồng Gai, Hà Lầm, Hạ Long, Hà Tu… Nguyên nhân ngập úng đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Trước hết là do lượng mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn, kết hợp biến đổi khí hậu và triều cường dâng cao, vượt quá năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh làm gia tăng diện tích bê tông hóa, giảm khả năng thấm và điều tiết tự nhiên; một số khu vực có cao độ nền thấp, trong khi ao hồ, kênh mương và hành lang thoát nước tự nhiên bị thu hẹp... Ngoài ra, hệ thống thoát nước tại nhiều đô thị được đầu tư qua nhiều giai đoạn nên thiếu đồng bộ; một số tuyến cống, mương bị bồi lắng, xuống cấp hoặc chưa đảm bảo kết nối với hệ thống tiêu thoát nước liên lưu vực. Đặc biệt, tình trạng người dân tự ý che đậy cửa thu nước để ngăn mùi (do dùng chung hệ thống thoát nước mưa và nước thải) cùng thói quen xả rác bừa bãi đã làm cản trở nghiêm trọng dòng chảy khi xảy ra mưa lớn. Có thể thấy, ngập úng đô thị không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của sự tác động đồng thời giữa điều kiện tự nhiên, biến đổi khí hậu và quá trình phát triển đô thị. Vì vậy, việc xử lý cần được thực hiện đồng bộ từ công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng thoát nước, quản lý xây dựng đến nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ hệ thống thoát nước… Hơn thế, ngập úng đô thị là hệ quả tổng hợp từ điều kiện tự nhiên, biến đổi khí hậu đến công tác quản lý phát triển đô thị. Do đó, bài toán này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ: Từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng, quản lý xây dựng cho đến việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng. |
- Vậy thời gian qua, Sở Xây dựng đã tham mưu và phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan triển khai những giải pháp gì để hạn chế tình trạng ngập úng trong mùa mưa bão năm 2026?
+ Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở Xây dựng đã hoàn thành rà soát, phân loại 131 điểm ngập theo mức độ ảnh hưởng, nguyên nhân và thẩm quyền xử lý. Trên cơ sở đó, Sở đang lập kế hoạch xử lý tổng thể, đồng thời đôn đốc các địa phương chủ động xây dựng và triển khai ngay các phương án ứng phó cấp bách.
Với các điểm ngập thuộc thẩm quyền địa phương, Sở đã đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu chủ động nguồn lực nạo vét ngay cống rãnh, hố ga, khơi thông cửa thu xả; sửa chữa hạ tầng xuống cấp và kiểm tra chặt các công trình đang thi công, không để vật liệu cản trở dòng chảy. Đồng thời, các địa phương phải sẵn sàng máy bơm tiêu, phương án cảnh báo, phân luồng giao thông và lực lượng ứng trực tại các điểm nóng. Tính đến nay, đã có 52 điểm ngập tại 18 địa phương được xử lý hoặc đang tích cực triển khai khắc phục.
Đối với các khu vực ngập diện rộng có tính chất liên xã, liên phường, liên lưu vực hoặc vượt quá khả năng của địa phương, Sở Xây dựng đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Khu vực I và các địa phương rà soát, nghiên cứu phương án tổng thể để tham mưu UBND tỉnh đầu tư. Hiện tại, các dự án tiêu thoát nước trọng điểm tại vùng liên phường Cao Xanh - Hồng Gai, Cao Xanh - Hà Lầm và khu Khe Sim đang được tập trung nghiên cứu, triển khai theo đúng chỉ đạo của tỉnh.
Bên cạnh giải pháp trước mắt, Sở Xây dựng đang phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát, kiểm tra tính kết nối giữa hệ thống thoát nước đô thị với hệ thống thủy lợi liên vùng để xóa bỏ các "điểm nghẽn" hạ tầng. Đồng thời, chúng tôi rà soát cập nhật quy hoạch, danh mục đầu tư và tăng cường kiểm tra vận hành, quyết tâm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, đảm bảo an toàn tối đa cho nhân dân trong mùa mưa bão.
- Về lâu dài, Sở Xây dựng sẽ tham mưu cho tỉnh những giải pháp căn cơ nào để từng bước giải quyết tình trạng ngập đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu?
+ Về lâu dài, quan điểm chỉ đạo của tỉnh là chuyển từ xử lý ngập cục bộ sang quản lý tổng thể theo lưu vực, kết hợp giữa quy hoạch, đầu tư hạ tầng hiện đại và ứng dụng công nghệ để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Sở Xây dựng sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh thực hiện hiệu quả Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075; rà soát, cập nhật đồng bộ các quy hoạch đô thị, nông thôn và hạ tầng kỹ thuật. Trong đó, cốt lõi là quy hoạch chuẩn cao độ nền và hệ thống thoát nước ngay từ khâu quy hoạch, gắn chặt với định hướng phát triển đô thị bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Về hạ tầng, tỉnh ưu tiên nguồn lực xây dựng và nâng cấp hệ thống thoát nước theo lưu vực, đảm bảo thông suốt từ cửa thu, tuyến cống đến cửa xả; kết nối đồng bộ giữa thoát nước đô thị và thủy lợi. Tại các khu vực thường xuyên ngập sâu hoặc chịu ảnh hưởng bởi triều cường, tỉnh sẽ nghiên cứu đầu tư hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm cưỡng bức và cống ngăn triều thông minh để chủ động điều tiết nước.
Cùng với đó, Sở Xây dựng sẽ siết chặt quản lý cao độ nền, việc san lấp mặt bằng và đấu nối hạ tầng tại các dự án đô thị mới, tuyệt đối không để phát sinh điểm ngập mới hay làm ảnh hưởng đến vùng lân cận.
Song song với các giải pháp về hạ tầng, tỉnh sẽ từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngập úng, ứng dụng công nghệ số, bản đồ GIS, hệ thống giám sát và cảnh báo ngập theo thời gian thực trong quản lý, vận hành hệ thống thoát nước; tăng cường chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương để nâng cao hiệu quả dự báo, ứng phó và điều hành.
Tỉnh cũng sẽ từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngập úng, chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý, xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng bản đồ GIS và hệ thống giám sát, cảnh báo ngập theo thời gian thực. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành sẽ giúp việc phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương nâng cao hiệu quả dự báo, ứng phó và điều hành đạt hiệu quả cao.
Bằng cách tiếp cận toàn diện từ Quy hoạch - Đầu tư - Quản lý đến Công nghệ, Quảng Ninh quyết tâm xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại, phát triển đô thị bền vững và chủ động thích ứng an toàn trước thiên tai.
- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!
