Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện trong phạm vi thuộc Vườn Quốc gia Bái Tử Long quản lý có 1.999 loài sinh vật với thành phần loài động vật hoang dã. Ngoài ra, còn có 135 họ thuộc 468 chi, 780 loài; trong đó có 18 loài quý hiếm có giá trị khoa học như: Kim Giao, Lim xanh, Lát hoa, Trai lý, Thiên tuế Hạ Long, Táu ruối… Theo đó, Vườn Quốc gia Bái Tử Long có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh Quảng Ninh trên các lĩnh vực như: kinh tế, xã hội và môi trường. Hiện nay, Ban quản lý Vườn Quốc gia Bái Tử Long là đơn vị sự nghiệp duy nhất được UBND tỉnh giao nhiệm vụ quản lý, bảo tồn và phục hồi các nguồn tài nguyên thiên nhiên về rừng, biển, phát triển và bảo vệ hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên của Vườn.
Trong thời gian qua, Ban quản lý Vườn Quốc gia Bái Tử Long đã có nhiều cố gắng trong công tác bảo tồn và phát triển các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Cán bộ, nhân viên của Vườn đã tích cực triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học như: Xây dựng mô hình trồng thử nghiệm loài cây Kim Giao núi đá; xây dựng mô hình thử nghiệm làm giàu rừng bằng loài cây Lim xanh; nghiên cứu nhân giống và trồng thử nghiệm cây Bách bệnh; nghiên cứu nhân giống và trồng thử nghiệm cây Lá khôi. Hay như nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường rừng; giám sát nghiên cứu phát hiện và dự báo xu thế biến đổi theo thời gian các yếu tố đa dạng sinh học và các yếu tố sinh thái khác dưới tác động của con người và các tác nhân khác; nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường biển; nghiên cứu về cứu hộ động vật hoang dã... Theo Thạc sĩ Nguyễn Thanh Phương, Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Bái Tử Long, do không có thiết bị phục vụ công tác điều tra nghiên cứu hiện trường nên trong các kết quả đạt được của những năm qua của Ban chỉ dừng ở mức thông thường, mang tính chất định tính số liệu đã cũ chỉ có giá trị tham khảo. Về lâu dài, Ban quản lý sẽ nghiên cứu bảo tồn để khôi phục nguyên vẹn các hệ sinh thái rừng, biển; bảo tồn và phát huy giá trị cảnh quan thiên nhiên, các di tích lịch sử, văn hoá trong quần thể danh thắng Vịnh Bái Tử Long; giám sát chặt chẽ quá trình phát sinh, phát triển cũng như sự thay đổi của các loài động thực vật, vi sinh vật trên cạn và dưới nước từ đó đưa ra các giải pháp kỹ thuật, công nghệ phù hợp thúc đẩy sự phát triển đa dạng sinh học ở đây, xứng tầm là kho dự trữ nguồn gen quý giá của tỉnh Quảng Ninh và vùng Đông Bắc…
Tuy nhiên, các trang thiết bị hiện có của Ban rất hạn chế thiếu thốn, gần như không có gì hoặc đã quá cũ không đáp ứng được yêu cầu chuyên môn. Các hoạt động theo dõi, khảo sát, phân tích chẩn đoán các yếu tố sinh vật, môi trường chủ yếu dựa vào quan sát bằng mắt thường và kinh nghiệm của cán bộ kỹ thuật nên gặp rất nhiều khó khăn. Các mẫu tiêu bản động thực vật, mẫu nước biển, chất đáy… đều phải thuê các cơ quan khác để giám định, phân tích gây tốn kém nhiều kinh phí; thời gian trả lời kết quả giám định chậm. Do đó, công tác chỉ đạo và triển khai các hoạt động nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học chưa được kịp thời, gây ảnh hưởng không tốt đến việc tổ chức bảo vệ, phát triển đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường sinh thái rừng và biển, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sinh thái và đa dạng sinh học và kết quả nghiên cứu.
Để đảm bảo điều kiện và đáp ứng yêu cầu của công tác nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long, tháng 10-2012 vừa qua, UBND tỉnh đã phê duyệt Dự án “Đầu tư trang thiết bị nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học phục vụ bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long”. Đây là cơ sở quan trọng để hy vọng và tin tưởng công tác bảo tồn, phát triển đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long sẽ đạt được những bước tiến mới, góp phần quan trọng vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Vĩ An
