Nhiệm kỳ qua, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Ninh đã không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát. Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và sâu sát thực tiễn, các đại biểu dân cử đã khẳng định vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Quốc hội.

Giám sát trực diện những vấn đề cấp thiết

Hoạt động giám sát là một chức năng cơ bản, quan trọng của Quốc hội và HĐND các cấp được quy định cụ thể tại Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015. Thông qua giám sát, các cơ quan dân cử phát hiện những bất cập, hạn chế trong việc triển khai thực hiện chủ trương, chính sách của Nhà nước để đưa ra kiến nghị nhằm bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách đã ban hành. Nhận thức rõ điều đó, trong những năm qua, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đã không ngừng đổi mới nội dung, phương pháp, cách thức tổ chức hoạt động, nhất là hoạt động giám sát để ngày càng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, từng bước đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của cử tri.

Từ thực tế cho thấy, Đoàn ĐBQH tỉnh nhiệm kỳ qua (2021-2026) đã có nhiều đổi mới, tích cực trong hoạt động giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật trên các lĩnh vực. Công tác giám sát được chú trọng ở cả nghị trường thông qua các phiên chất vấn, trả lời chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội và các cuộc giám sát do Đoàn tổ chức cũng như tham gia cùng Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các Ủy ban của Quốc hội.

16 cuộc giám sát do Đoàn tổ chức đều tập trung vào những vấn đề lớn, nội dung nhạy cảm, giai đoạn thực hiện dài, được nhiều cử tri quan tâm. Qua giám sát, đã phát hiện những hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện; bất cập trong cơ chế chính sách của Nhà nước, của tỉnh. Trên cơ sở đó, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền nhằm phát huy hiệu quả việc thực hiện chính sách pháp luật trên địa bàn.

Một trong những nội dung giám sát phát huy hiệu quả tích cực là cuộc giám sát chuyên đề công tác phòng, chống dịch COVID-19. Sau giám sát, Đoàn đã kiến nghị 6 nhóm vấn đề với Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và 6 nhóm vấn đề với tỉnh, góp phần tích cực và hiệu quả để Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương có những giải pháp đồng bộ hơn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 trong phạm vi cả nước; đồng thời đóng góp với tỉnh Quảng Ninh những giải pháp liên quan đến công tác phòng, chống dịch COVID-19, thực hiện hiệu quả “mục tiêu kép” trên địa bàn tỉnh.

Đoàn cũng tích cực tham gia hoạt động giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các ủy ban của Quốc hội. Có thể kể đến các cuộc giám sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản”; Giám sát của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển kinh tế biển”; Giám sát của Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội về “Việc thực hiện phân bổ, sử dụng ngân sách Trung ương giai đoạn 2021–2023”; Khảo sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội về “Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050”... Đặc biệt, trong năm 2025, Đoàn tham gia cùng Ủy ban Kinh tế và Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội tiến hành cuộc khảo sát về “Xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Khu kinh tế Vân Đồn”. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đánh giá toàn diện thực tiễn phát triển, nhận diện những khó khăn, vướng mắc, đồng thời đề xuất các giải pháp và chính sách phù hợp để thúc đẩy Vân Đồn phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho Khu kinh tế Vân Đồn được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng giúp địa phương phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế sẵn có, thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước, tạo thêm nhiều cơ hội phát triển nhanh và bền vững. Qua đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Vân Đồn trở thành khu kinh tế động lực của vùng Đông Bắc, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của tỉnh Quảng Ninh và cả nước.

“Vân Đồn đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương để đề xuất những cơ chế, chính sách đặc biệt, nhằm xây dựng và phát triển Vân Đồn trở thành đặc khu thế hệ mới. Chúng tôi kỳ vọng Đoàn ĐBQH tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành Trung ương, đặc biệt là trong việc nghiên cứu, đề xuất những cơ chế thuộc thẩm quyền của Quốc hội và Chính phủ để xem xét, ban hành. Việc sớm thông qua Đề án phát triển Khu kinh tế Vân Đồn sẽ tạo tiền đề quan trọng, giúp Vân Đồn bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.”

Hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh được triển khai nghiêm túc, bài bản, ngày càng chuyên nghiệp và hiệu quả. Đoàn chú trọng phát huy vai trò, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội; phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương; mời đại biểu HĐND tỉnh tham gia nhằm bảo đảm tính khách quan, đa chiều và chiều sâu trong từng chuyên đề giám sát.

Sự tham gia sâu sát, trí tuệ và trách nhiệm của các đại biểu cùng phương pháp tổ chức linh hoạt, bài bản đã tạo nên sức nặng và tính thuyết phục cao cho các báo cáo giám sát, đóng góp thiết thực vào việc hoàn thiện chính sách, pháp luật; kiến nghị kịp thời với Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, thúc đẩy phát triển bền vững.

Thực tế, thẳng thắn, trách nhiệm với từng quyết sách

Để công tác giám sát hiệu quả, Đoàn ĐBQH tỉnh đã xây dựng kế hoạch, đề cương cụ thể, phù hợp và huy động sự vào cuộc của các tổ chức, cá nhân liên quan. Hầu hết các đại biểu đã bố trí thời gian tham gia các cuộc giám sát. Các biện pháp giám sát được thực hiện linh hoạt, kết hợp giám sát thực tế với trao đổi, nắm bắt thông tin, phân tích báo cáo của các cơ quan liên quan và nghiên cứu sâu sắc các quy định pháp luật.

Sự tham gia sâu sát, trí tuệ và trách nhiệm của các đại biểu cùng phương pháp tổ chức linh hoạt, bài bản đã tạo nên sức nặng và tính thuyết phục cao cho các báo cáo giám sát, đóng góp thiết thực vào việc hoàn thiện chính sách, pháp luật; kiến nghị kịp thời với Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, thúc đẩy phát triển bền vững.

“Qua các cuộc giám sát Đoàn đã tổng hợp tổng số 192 nội dung kiến nghị gửi tới các cơ quan Trung ương liên quan đến ban hành, sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật; 112 nội dung kiến nghị gửi tới tỉnh nhằm tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện, cũng như nhân rộng các mô hình điển hình phát huy tốt hiệu quả.”

Những nội dung kiến nghị của Đoàn ĐBQH tỉnh sau giám sát đã được các cơ quan có thẩm quyền quan tâm tiếp thu, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng thời chỉ đạo các giải pháp thực hiện tốt hơn các quy định của pháp luật.

Cùng với giám sát từ cơ sở, Đoàn cũng tích cực tham gia hoạt động giám sát tối cao tại các kỳ họp Quốc hội như giám sát thực hiện chính sách, pháp luật về công tác quy hoạch kể từ khi Luật Quy hoạch có hiệu lực thi hành; thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2016-2020”; huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phục vụ công tác phòng, chống dịch COVID-19; chính sách, pháp luật về y tế cơ sở, y tế dự phòng…

Thông qua giám sát bằng hình thức chất vấn, Đoàn thực hiện 26 lượt chất vấn trực tiếp tại kỳ họp. Nội dung chất vấn sát thực tiễn, liên quan trực tiếp đến đời sống, kinh tế - xã hội và nguyện vọng của cử tri, nhân dân. Hình thức chất vấn đa dạng, linh hoạt cả trực tiếp, trực tuyến và bằng phiếu chất vấn, giúp kịp thời phản ánh và giám sát nhiều vấn đề bức xúc như: Chất vấn Bộ trưởng Bộ Xây dựng về tiến độ lập và thực hiện quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia, tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân; Chất vấn Bộ trưởng Bộ NN&MT về giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững, tối ưu hóa quy trình sản xuất, cung ứng, tiêu thụ nông sản; về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai; đấu giá, chuyển nhượng đất đai; kiểm soát xả thải, xử lý chất thải công nghiệp, rác thải y tế; Chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương về công tác quản lý thị trường, chống buôn lậu, hàng giả, bảo đảm cung ứng xăng dầu và lưu thông hàng hóa… Qua hoạt động chất vấn, các đại biểu Quốc hội trong Đoàn đã góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực và tăng cường hiệu quả giám sát của Quốc hội để các bộ, ngành và Chính phủ đưa ra giải pháp cụ thể, cam kết khắc phục hạn chế, đáp ứng yêu cầu, mong đợi chính đáng của cử tri và nhân dân.

Cùng với hoạt động chất vấn sôi nổi, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cũng để lại dấu ấn rõ nét trong tham gia lập pháp và thảo luận, quyết nghị các nội dung lớn tại Quốc hội. Trong nhiệm kỳ Đoàn ĐBQH tỉnh đã tham gia đầy đủ, trách nhiệm tại 10 kỳ họp thường lệ và 9 kỳ họp bất thường, góp phần thông qua 146 luật (bao gồm luật mới và luật sửa đổi, bổ sung) và 234 nghị quyết, quyết định nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước. Đơn cử như: Tham gia thảo luận, quyết nghị nhiều luật, nghị quyết có dấu mốc lịch sử quan trọng về đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương như: Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), Nghị quyết số 35/2023/QH15 về thí điểm chính quyền 2 cấp (tỉnh, xã) tại một số địa phương, cùng các nghị quyết sắp xếp, kiện toàn đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã. Các nội dung thông qua này nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển, hội nhập và phù hợp xu thế mới.

“Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh luôn thể hiện rõ tâm huyết và trách nhiệm với dân. Các đại biểu dám nhìn thẳng, nói thẳng, không né tránh những vấn đề phức tạp của xã hội; luôn sâu sát, lắng nghe, phản ánh trung thực ý kiến của cử tri”

Với nỗ lực không ngừng, tinh thần đổi mới, sáng tạo, sâu sát và dám đối mặt với những vấn đề khó khăn, hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh trong nhiệm kỳ vừa qua đã hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ, thể hiện rõ vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Mỗi đại biểu đã phát huy vai trò, trách nhiệm để thúc đẩy nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Đoàn ĐBQH tỉnh với nhiều đổi mới, tiến bộ. Qua đó, góp phần tác động tích cực tới đời sống kinh tế - chính trị của đất nước nói chung và đối với tỉnh Quảng Ninh nói riêng.